تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — صفحة 27

مساهمون:

ص٢٧
و فى كون هذا التّقديم : شارح در كلام مصنف درباره اين آيه كه گفت فقط مفيد تخصيص است ايراد دارد و ميگويد : تخصيص در اين‌جا صحيح نيست زيرا در جائى درست است كه سامع فعل را بداند ولى در متعلّق آن دچار اشتباه باشد . و اينجا سامع از فعل هدايت بىخبر بوده و خداوند بعنوان كلام ابتدائى فرموده ما ثمود را هدايت كرديم . پس نكته تقديم ثمود حصر نيست بلكه تقديم براى درست شدن عبارت است از نظر قواعد عربى . و هرجا تقديم كلام براى صحّت قواعد باشد حصر نميآيد . زيرا قانون حصر « تقديم ما هو حقّه التأخير » است . تقديم به نيّت حصر ، نه تقديمى كه قانون كلام اقتضى كرده است . فليتامّل : وجه تأمل اينست كه اگر اين تقديم مفيد حصر باشد معنى آيه خراب است . زيرا مىفهماند كه فقط ما ثمود را هدايت كرديم نه غير او را . و اين كلام بايد در برابر كسى باشد كه پنداشته غير ثمود ، هدايت شده . يا پنداشته غير ثمود با ثمود هدايت شدند تا حصر افراد يا قلب يا تعيين شود . در صورتى كه اينطور نيست . آيه فقط ميخواهد بيان هدايت ثمود نمايد . و اينكه آنان قابليّت اين هدايت را نداشتند . و كذالك : شارح با اين عبارت ميخواهد بگويد چنان كه مفعول بدون واسطه را اگر مقدّم كنيم معنى حصر ميدهد . تقديم مفعول با واسطه يعنى « جار و مجرور » و ظرف نيز مفيد معنى اختصاص است كه مثالهاى شارح به ترتيب براى جار و مجرور ، ظرف زمان ، ظرف مكان ، مفعول له و حال است .

[ بحث تخصيص ]

و التخصيص لازم للتّقديم غالبا : اينكه گفته شد تقديم مفعول حصر