از يكى رو ضد و يك رو متحد * از يكى رو هزل و از يك روى جد
شور : اضطراب و نگرانى خاطر ، مجازا ، دو دلى و شك براى آن كه موجب نگرانى است ، در كشف الاسرار كلمهى ( ريب ) به « شور دل » ترجمه شده است . كشف الاسرار ، انتشارات دانشگاه طهران ، ج 1 ، ص 104 .
حروف الف با هر يك صوتى را حكايت مىكند و بدين جهت با همديگر متغاير است اما همين حروف در تركيب كلمات پهلوى هم قرار مىگيرند و بر معنى واحدى دلالت دارند پس اگر هر يك را جداگانه بنگريم متغاير و خلاف يكديگراند و اگر تركيب كلمه را در نظر گيريم آنها متحد و هم داستاناند هم بر اين قياس ، اجزاى جهان آفرينش هر يك مغاير آن ديگر است از آن جهت كه صورت و طبيعت و شكل و خواص جداگانه دارد و اگر چنين نبود وجودى ممتاز و مشخص شناخته نمىشد ولى همهى آنها اجزاى جهان خلقت هستند كه با يكديگر پيوستهاند و پيكر عالم كبير و جهان مهين را تشكيل دادهاند و هر يك بجاى خود وظيفهاى دارند كه نظام آفرينش بر آن نهاده شده است و حكمت خلقت بر آن متكى است و بدان تمام و كمال مىيابد ، كاندرين ملك چو طاوس به كار است مگس .
و هر گاه جهان و اجزاى آن را بدين نظر نگاه كنيم ميان آنها مغايرتى نخواهيم ديد و همه را يگانه و دمساز خواهيم يافت .
بعضى از پيشينيان براى حروف تهجى رازها و اسرارى فرض كرده و معتقد شدهاند ، اخوان الصفا حروف بيست و هشتگانهى الف باى عربى را كاملترين نوع پنداشته و آنها را بر منازل قمر تطبيق كردهاند ، اصل حروف ، بعقيدهى آنها از دو خط تركيب يافته است ، خط مستقيم و راست كه از قطر دائره گرفتهاند و نمودار آن ( الف ) است ، خط منحنى و خميده كه از محيط دائره مأخوذ