و منى على افرادها كل ذره * جوامع افعال الجوارح احصت
نقل با تغيير عبارت و توضيح بيشتر ، از كشف اسرار معنوى در شرح ابيات مثنوى .
چون در معنى زنى بازت كنند * پر فكرت زن كه شهبازت كنند
ناظر است بگفتهى عبد الله بن مسعود از بزرگان صحابه ( متوفى 32 ) :
ما دمت فى صلاه فانت تقرع باب الملك و من يقرع باب الملك يفتح له . ( مادام كه در نمازى چنانست كه در سراى شاه وجود را مىكوبى و كسى كه آن در را بكوبد بر روى او باز مىشود . ) حليه الاولياء ، طبع بغداد ، ج 1 ، ص 130 .
نظير آن جملهى ذيل است : من قرع بابا و لج ولج . ( كسى كه درى را بكوبد و در كوفتن ستيزه و پايدارى كند درون خانه رود . ) كه در مجموعهى امثال متعلق به استاد همايى در ضمن امثال آمده و بعضى آن را حديث پنداشتهاند و مولف اللؤلؤ المرصوع مىگويد كه حديث نيست .
نظير ديگر : من ادمن الاستفتاح فتحت له الاغلاق .
( كسى كه پيوسته جوياى گشايش باشد قفلها به روى او باز مىشود . ) عيون الاخبار ، طبع مصر ، ج 4 ، 137 .
اخلق بذى الصبر ان يحظى بحاجته * و مدمن القرع للابواب ان يلجا
همان مأخذ ، ج 3 ، ص 120 عقل جزوى و عادى ( توحد قوى و مدارك ) را نمىپذيرد و محالش مىانگارد ولى اين معنى بكوشش و مجاهده و تفكر بدست مىآيد و مردان حق