تفصيل سخن گفته است . احياء العلوم ، طع مصر ، ج 4 ، ص 366 - 354 ، ارشاد العلوم ، طبع بمبيى ( 1268 ) ج 2 ، ص 84 - 73 . ظهور شقاوت و سعادت و محاسبهى اعمال در قيامت از عقايد مسلم و مشهور مسلمانان است ، مولانا در بيت ( 2589 ، 2590 ) بدين گفته نظر دارد .
هر نبات و شكرى را در جهان * مهلتى پيداست از دور زمان
سالها بايد كه اندر آفتاب * لعل يابد رنگ و رخشانى و تاب
باز تره در دو ماه اندر رسد * باز تا سالى گل احمر رسد
بهر اين فرمود حق عز و جل * سوره الانعام در ذكر اجل
اين شنيدى مو به مويت گوش باد * آب حيوان است خوردى نوش باد
آب حيوان خوان مخوان اين را سخن * روح نو بين در تن حرف كهن
تاب : تابش ، شعاع و پرتو .
تره : نوع تره بار از خيار و كدو و كاهو و امثال آن ، بدين معنى است در اصطلاح « تره باغ » كه مردم مشهد استعمال مىكنند ، آن چه ما امروز بنام « تره » مىشناسيم كه نوعى از سبزى خوردنى است ، نزد قدما « گندنا » ناميده شده است .
اجل : مهلت ، مدت مفروض و مقرر براى سپرى شدن چيزى ، سر رسيد وام ، مدت زندگانى جانداران ، وقت مرگ ، وقتى كه براى انقضاى عمر در علم خدا مقرر شده است ، مطابق تعريف متكلمين .
اجل طبيعى : زمان بسر رسيدن عمر بسبب فقدان استعداد مزاجى .
اجل اخترامى : مرگ غير طبيعى كه بواسطه عروض اسباب خارجى روى مىدهد .
ميان متكلمين معتزله و اشعريه در باره قتل و اينكه آيا فعل حق است يا نيست بحثهاى بىفايده رفته است كه ما از ذكر آنها تن زديم .