يوسف بن احمد مولوى هم آن را بدين گونه ضبط مىكند ، خواجه ايوب و ولى محمد اكبر آبادى گفتهاند بالفتح و قيل بالضم . معنى آن چيزى چرب و روغنى است ، بمعنى شيفته و فريفته و مطيع نيز مىآيد ، در نسخهى موزهى قونيه صريحا و واضحا با علامت فتحه ( / ) ر روى حرف اول نوشته شده است ، بحر العلوم اصلش را از كلمه سغبه كه عربى است مىداند ، سغب در عربى بمعنى گرسنگى مىآيد ، نظر او بدين تاييد مىشود كه ( مسغب ) بتازى ، جائز و سهل و آسان را گويند .
انسان بنيروى خرد و تدبير بر تمام حيوانات مسلط است و بدين نيروى عظيم آنها را در زير بار مىكشد و بر پيلان زفت و كلان و بختيان قوى هيكل بر مىنشيند و نعل بر سم اسبان و استران سر كش مىزند و يوغ بر گردن گاوان تنومند مىنهد و طفلى با شاخه چوبى آنها را بهر جا كه خواست مىراند ، هم بوسيله عقل شهباز بلند پرواز را از اوج به زمين فرو مىآورد و شكار مىآموزد ، شير و پلنگ پر صولت را در دام مىافكند و شكار مىكند و خرس را ببازى مىگيرد ، اين فرمانروايى نتيجه عقل و تدبير است ، همچنين مردمى كه خردمند تر و بتدبير افزون تراند بر مردم كم خرد و سست راى تسلط دارند و به نسبت قوت عقل و تدبير بر گروهى كمتر يا بيشتر فرمان مىدهند و گروهى هستند كه قرنها بر دل و راى چندين قوم و امت ، اثر مىگذارند و در تبعيت خود نگاه مىدارند مانند انبيا عليهم السلام كه بمدد عقل و تاييد الهى ميليونها مردم را در قرون و ادوار متمادى بنظامات و اصول و فروع دينى منتظم ساختهاند و يا ارسطو و ابن سينا كه ساليان دراز دانش پژوهان جهان از آراء ايشان پيروى كردهاند و بر خلاف آنها جرات فكر و تامل نيافتهاند و كسى را كه مخالف آنان فكرى عرضه مىكرد به ديوانگى و سفه منسوب مىداشتند ، اين نيز نتيجهى هوشيارى و خردمندى و روشن رايى است ، اين حكم نسبت به اقوامى كه خرد بيشتر و پرورش بهتر دارند نيز جارى و سارى است تا بمدد اين قدرت باطنى اقوام و امم ديگر را
شرح مثنوى شريف ( فارسى ) — صفحة 1066
مساهمون: بديع الزمان فروزانفر
ص١٠٦٦