تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح مثنوى شريف ( فارسى ) — صفحة 1061

مساهمون:

ص١٠٦١
ز نه حواس برون شو بكوى هشت صفات * كه هست حاصل اين هشت ، هشت باغ بقا
ديوان خاقانى ، ص 13 عاصفات : بادهاى تند و سخت . حكماى پيشين ، معتقد بودند كه زمين در وسط آسمانهاى نه‌گانه قرار دارد و مركز حجم آن ، بر مركز عالم منطبق است ، زمين را ساكن و بىحركت فرض مىكردند و براى سكون ارض به دو نظر مختلف گرويده بودند ، بعضى مىگفتند كه افلاك زمين را بنحو مساوى از همه سو به خود مىكشند و جذبش مىكنند و چون نيروى جاذبه از همه سو برابر است ، زمين در وسط قرار گرفته و ساكن مانده است ، دسته‌اى دليل آن را دفع افلاك بنحو متساوى مىپنداشتند ، اولى را مثال مىزدند و به بت آهنين كه در خانه‌اى از مغناطيس نهاده بودند و آن بت ، بسبب تساوى جذب از شش جهت در هوا معلق و آونگ بود ، دومين را تشبيه مىكردند به كفى خاك كه در شيشه‌اى ريزند و آن شيشه را بسرعت تمام بر قطب خود در چرخ آورند كه در اين حالت آن كف خاك به علت دفع و طرد مساوى ، در وسط شيشه قرار مىگيرد اين تمثيل را ابن سينا در شفا بدين گونه مىآورد : « و قائل انها كرية و انها ساكنة و لا تتحرك و انما لا تتحرك لان الفلك يجذبها الى الجهات جذبا متشابها فلا يكون جهة اولى بان تنجذب إليها من جهة كما يحكى عن صنم كان فى بيت مغناطيس الحيطان و القرار و السقف و كان قد قام فى وسط البيت منجذبا الى السطوح الست بالسوية . ) طبيعيات شفا ، طبع ايران ، ص 189 - 188 ، المباحث المشرقيه ، طبع حيدر آباد دكن ، ج 2 913 - 912 ، شرح مواقف ، طبع آستانه ، ج 2 ، ص 482 . صفت اين بت معلق ، در گرشاسبنامه‌ى اسدى طوسى بدين گونه