مشمول و مضمون . و محتوى و مندرج . و در ميان و اثنا . و هر چيز دريافت شده . و تصور و گمان و خيال . و دريافت . و متن نوشته و مكتوب . و آنچه را كه در پشت نوشتهاى از انتقال و رسيد و جز آن نويسند . و مطلب مكتوب .
و وجه ضمن : آنچه در پشت سند از رسيد وجه نويسند .
ضمن
(
zaman
) ا . ع . زمينگيرى و بر جاى ماندگى .
ضمن
(
zaman
) م . ع . ضمن الرجل ضمنا و ضمانا و ضمانة ( از باب سمع ) :
برجاى ماند آن مرد و عاجز گرديد .
ضمن
(
zamen
) ص . ع عاشق . و برجاى مانده . و مبتلاى بآفت بدنى . الحديث : من اكتتب ضمنا بعثه الله ضمنا اى من كتب نفسه فى ديوان الضمنى او الزمنى ليعذر عن الجهاد بعث كذلك . ج : ضمنون .
ضمنا
(
zemnan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور اشاره و بطور كنايه ضد صريحا .
و در ميان مكتوب . و در اثناى كلام و صحبت .
و بطريق ضمانت و اطمينان .
ضمنة
(
zomnat
) ا . ع . بيمارى . و بر جاى ماندگى و زمينگيرى از بيمارى . يق :
به ضمنة اى زمانة .
ضمندار
(
zamn - d r
) و (
zemn - d r
) ا . پ . ضامن و كفيل و پذرفتار .
ضمنون
(
zamenuna
) ص . ع . ج .
ضمن .
ضمنها
(
zemn - h
) م ف . پ . بينها و اثناها . و در اين ضمنها : در اين بينها .
ضمنى
(
zamn
) ع . ج . ضمين .
ضمور
(
zomur
) م . ع . ضمر الفرس ضمورا و ضمرة ( از باب نصر ) : و ضمر ضمرا و ضمرا ( از باب كرم ) : باريك و لاغر و كم گوشت گرديد آن اسب .
ضموز
(
zamuz
) ص . ع . خاموش و ساكت .
ضموز
(
zamuz
) ا . ع . شير بيشه . و كوه يكه و منفرد از سنگ سرخ و سخت كه در آن خاك و گل نباشد .
ضموم
(
zamum
) ا . ع . هر رودبارى كه در ميان دو پشتهء بلند دراز جارى بود .
ضمه
(
zamme
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيش يعنى آن قسم از اعراب كه در تلفظ آن لبها پيش آمده بسته شود .
ضمى
(
zamy
) م . ع . ضمى ضميا ( از باب ضرب ) : تاريك شد . و ستم كرد و ظلم نمود .
ضمير
(
zamir
) ا . ع . انگور پژمريده .
و قلب انسان و باطن آن . و سرور از نهانى . ج :
ضمائر . و نام شهرى در عمان .
ضمير
(
zamir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انديشه . و خاطر و كشاك . و اندرون دل . و آنچه در خاطر گذرد . و وجدان . و سر و راز نهانى . و باصطلاح صرف و نحو : كلمهاى كه دلالت كند بر شخص و يا شيئ و مدلول آن هميشه در سابق بايد ذكر شده باشد و آن را كشاك نيز گويند . و ضمير منفصل : آن قسم از ضمير كه به تنهائى و بدون تركيب با كلمهء ديگر استعمال شود مانند او و آن و وى و آنها و ايشان و جز آن . و ضمير متصل : قسمى كه به تنهائى استعمال نگردد و هميشه در آخر اسم و يا فعل درآيد مانند كتابش و گفتمش و جز آن .
ضمير
(
zemmir
) ا . ع . راز و سر نهانى .
ضميران
(
zamir n
) ا . پ . قسمى از ريحان خوشبوى .
ضميرى
(
zamiri
) ص . پ . منسوب و متعلق بضمير .
ضميل
(
zamil
) ا . ع . خشك .
ضميلة
(
zamilat
) ا . ع . زن زمينگير برجاى مانده . و زن لنگ .
ضميم
(
zemim
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اتصال و پيوستگى .
ضميمه
(
zemime
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افزايش و افزونى . و پيوستگى .
ضمين
(
zamin
) ص . ع . بر جاى مانده و زمينگير . و عليل . ج : ضمنى . و ضامن و پذرفتار .
ضن
(
zenn
) ا . ع . خاص و مخصوص .
يقال : هو ضنى يعنى او خاص به من است .
و شبه اختصاص . يق : فلان ضنى من بين اخوانى يعنى فلان در ميان برادران من اختصاص مانندى به من دارد .
ضن
(
zenn
) م . ع . ضن ضنا و ضنة و ضنانا و ضنانة ( از باب ضرب و سمع ) :
زفت گرديد و زفتى كرد و بخل نمود .
ضنأ
(
zan '
) م . ع . ضنئت المراة ضنأ و ضناءة و ضنوء ( از باب سمع و فتح ) :
بسيار بچه شد آن زن . و كذلك غيرها . و ضنا المال : بسيار شدند شتران . و ضنا فى الارض : رفت . و پنهان شد .
ضنء
(
zan '
) و (
zen '
) ا . ع . بسيارى نسل و فرزند ( واحد ندارد ) . ج : ضنوء .
ضنء
(
zen '
) ا . ع . كان و معدن . و اصل . و جايگاه . يقال : هو فى ضنء صدق .
ضناء
(
zan '
) م . ع . ضنت المراة ضنى و ضناء ( از باب ضرب ) : بسيار بچه شد آن زن . و ضنى نصيبه : بسيار گشت بهرهء او .
ضناءة
(
zon 'at
) ا . ع . ضرورت و حاجت .
و قعد فلان معقد ضناءةء اى ضرورة .