ضفيز
(
zafiz
) ا . ع . غليظ و ستبر . و كبيدهء جو .
ضفيزة
(
zafizat
) ا . ع . لقمهء بزرگ .
ج : ضفائز .
ضفيط
(
zafit
) ا . ع . كسى كه وقت جماع حدث كند و پيش از ادخال انزال كند . و نادان و سست راى . ج : ضفطى . و شتر نيكو خو .
و شتر دشوار خو . و مرد تنومند نرم فروهشته بدن .
ضفيف
(
zafif
) ا . ع . هو من ضفيفنا و لقيفنا : آواز كسانى كه با وى آميزش كنيم وقتى كه كار به روى دشوار و سخت گردد .
ضفيفة
(
zafifat
) ا . ع . ضفيفة من بقل :
ترهء سبز تازه .
ضق
(
zaqq
) م . ع . ضق ضقا ( از باب ضرب ) : حكايت كرد آواز سنگى را كه بر سنگى افتد .
ضك
(
zakk
) م . ع . ضكه الامر ضكا ( از باب نصر ) : دشوار گرديد بر وى كار و تنگ شد . و ضك الشيئ : فشار داد آن چيز را و تنگ گرفت .
ضكاضك
(
zok zek
) ص . ع . كوتاه بالاى پر گوشت .
ضكر
(
zakr
) ا . ع . فشار سخت .
ضكز
(
zakz
) م . ع . ضكزه ضكزا ( از باب نصر ) : سخت فشرد آن را .
ضكضاك
(
zakz k
) و
ضكضاكة
(
zakz kat
) ص . ع . كوتاه بالاى پر گوشت .
ضكضكة
(
zakzakat
) ا . ع . نوعى از رفتار بسرعت .
ضكضكة
(
zakl
) م . ع ضكضكة ضكضكة : فشرد آن را و تنگ گرفت .
ضكل
(
zakl
) ا . ع . آب اندك .
ضل
(
zall
) و (
zoll
) ا . ع . گمراهى و هلاكى . و در وقت تأسف و تحسر گويند :
يا ضل ما تجرى به العصا . و العصا اسم فرس . و قولهم : ضل بتضلال اى باطل .
ضل
(
zell
) و (
zoll
) ا . ع . هو ضل اضلال : او بلائى است كه خيرى در او نيست .
و هو ضل بن ضل بكسرهما و ضمهما : او بسيار در پى ضلالت است و غرق در آن و شيفتهء در آن است . و نيز او را و پدرش را كسى نمىشناسد . و نيز خيرى در او نيست .
ضلاضل
(
zal zel
) ا . ع . ضلاضل الماء : باقى ماندههاى آب . ج : ضلضلة .
ضلاضل
(
zol zel
) ا . ع . راهنماى ماهر و زمين درشت ناهموار .
ضلاعة
(
zala'at
) ا . ع . قوت و سختى استخوانهاى پهلو . و تمامى خلقت . و غلظت الواح . و بسيارى عصب در اسب . و بزرگى دهان و فراخى آن . و بزرگى دندانها در انسان .
ضلاعة
(
zal 'at
) م . ع . ضلع ضلاعة ( از باب كرم ) : با زور و قوت و سخت اضلاع گرديد .
ضلال
(
zal l
) ا . ع . گمراهى . و مغلوبى در محبت . قوله تعالى :
إِنَّ أَبانا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ
اى مغلوب فى محبتهما اى يوسف و اخيه .
و نيز هلاك . قوله تعالى :
لَفِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ *
اى هلاك . و قولهم : هو ضلال بن التلال يعنى او و پدرش شناخته نمىشوند .
ضلال
(
zal l
) م . ع . ضل ضلالا و ضلالة ( از باب ضرب و سمع ) : ضايع شد و بمرد و هلاك گرديد . و خاك و استخوان شد .
و پنهان گشت و گم شد از وى . و ضل فلانا :
فراموش كرد آن را . قيل و منه : و انا من الضالين . و ضلنى : رفت از من . و ضل هو عنى : گم شد و رفت از من . و ضل البعير و الفرس : گم كرد شتر و اسب را .
و ضللت ( بالفتح و الكسر ) : گم كردم راه را و گمراه شدم . و كذا ضللت المسجد و الدار . و نيز ضلال : گم گرديدن . و مغلوب شدن . يق : ضل الماء فى اللبن يعنى مغلوب شد آب از شير و پنهان گشت در آن به نحوى كه اثرى از وى در شير ظاهر نيست .
ضلال
(
zel l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گمراهى .
ضلال
(
zoll l
) ص . ع . گمراه و منحرف از راه راست . و دورهگرد .
ضلالة
(
zal lat
) ا . ع . گمراهى .
ضلالة
(
zal lat
) م . ع . ضل ضلالا و ضلالة . مر . ضلال .
ضلالت
(
zel lat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بغى و گمراهى . و خطا و سهو .
ضلة
(
zallat
) ا . ع . سراسيمگى . و غيبت خواه بخير باشد و يا بشر . و گمراهى .
ضلة
(
zellat
) ا . ع . گمراهى . و هو ابنه لضلة : او فرزند زناست مر او را . و ذهب دمه ضلة : ريخته شد خون او بدون آنكه خونخواهى داشته باشد .
ضلة
(
zellat
) ا و ص . ع . هو تبع ضلة ( بالاضافة ) و تبع ضلة ( بالوصفية ) : او بلائى است كه خير ندارد .
ضلة
(
zollat
) ا . ع . راهنمائى كامل . و رهنمون .
ضلضل
(
zalzal
) و (
zolazel
) و (
zolzol
) ص . ع . زمين درشت ناهموار .
ضلضل
(
zolazel
) ص . ع . زمين پست و بلند كه مسافران در آن راه را گم كنند .
ضلضلة
(
zalzalat
) ا . ع . خطا و سهو و گمراهى .
ضلضلة
(
zalzalat
) و (
zolazelat
) ص .
ع . زمين ناهموار و درشت .
ضلضلة
(
zalazelat
) و (
zolazelat
) ص .
ع . زمين ناهموار كه مسافران در آن راه را گم كنند .
ضلضلة
(
zolazelat
) ا . ع . سنگ بزرگ