تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2204

مساهمون:

ص٢٢٠٤
مرد خواهان بادرنگ و حريص و شيفتهء آن .

ضغب

(
zaqb
) م . ع . ضغب فلان ضغبا ( از باب فتح ) : بانگ خرگوش و گرگ برزد فلان تا بيم كند كسى را . و ضغب المراة : گائيد آن زن را . و ضغبت الارنب : ناليد خرگوش وقتى كه گرفتار شد .

ضغب

(
zaqb
) و (
zaqeb
) ص . ع . خواهان بادرنگ و شيفتهء محبت آن . يق : رجل ضغب و رجل ضغب .

ضغبة

(
zaqbat
) و (
zaqebat
) ص . ع . مؤنث ضغب و ضغب . يق : امراة ضغبة و ضغبة .

ضغبوس

(
zoqbus
) ا . ع . خيار . و بادرنگ ريزه . و شاخ يز . و خارى كه شتر خورد . و گياهى مانا بهليون . ج : ضغابيس . و بچهء روباه . و مرد ضعيف و ناتوان . و شتر ميانه سال . و شتر ميانه تن .

ضغت

(
zaqt
) م . ع . خائيدن بدندان . ( و الفعل من فتح ) . يق : ضغته ضغتا .

ضغث

(
zaqs
) م . ع . ضغث الحديث ضغثا ( از باب فتح ) : درآميخت سخن را و خلط كرد . و ضغث السنام : بسود كوهان را . و ضغث الورل : بانگ كرد سقنقور و يا جانورى ديگر كه مشابه سوسمار است . و ضغث الثوب : شست آن جامه را و خوب باك نكرد آن را . و ضغث الشيئ : تجسس كرد آن چيز را بدست . و نيز جمع كرد آن چيز را .

ضغث

(
zaqs
) و (
zeqs
) ا . ع . دستهء گياه تر و خشك درآميخته . و دستهء چند شاخهء از يك بيخ . ج : اضغاث . و منه قوله تعالى :
وَ خُذْ بِيَدِكَ ضِغْثاً فَاضْرِبْ بِهِ
. و قيل : مأة عود من قضبان دقاق لا ورق لها تعمل منها الحصر . و

ضغث

(
zeqsol
) الحديث : حكايت درهم و پيچيده .

ضغد

(
zaqd
) م . ع . ضغده ضغدا ( از باب فتح ) : خفه كرد او را و بفشرد گلوى ويرا .

ضغدرة

(
zoqdorat
) ا . ع . مرغ خانگى و ماكيان . ج : ضغادر .

ضغرس

(
zaqras
) ا . ع . مرد آزمند هوس‌باز .

ضغز

(
zeqz
) ا . ع . شير بيشه . و بدخوى از سباع .

ضغضغة

(
zaqzaqat
) م . ع . ضغضغ اللحم فى فيه ضغضغة : خوب نخائيد گوشت را . و نيز ضغضغة : خائيدن مردم بىدندان چيزى را . يق : ضغضغت العجوز اذا لاكت شيئا بين حنكها و اين را در وقتى گويند كه دندان نداشته باشد . و كذلك الشيخ . و نيز سخن ناپيدا و آميخته گفتن .

ضغضغة

(
zaqzaqat
) ا . ع . زيادت در كلام و كثرت آن . و حكايت آواز خوردن گرگ گوشت را .

ضغط

(
zaqt
) م . ع . ضغطه ضغطا ( از باب فتح و نصر ) : فشرد آن را . و انبوهى نمود . و كوفت . و سخت فشرد به ديوار و جز آن . و تنگ كرد . و منه : ضغط القبر يعنى عذاب تنگ گرفتن گور و سخت فشارش آن .

ضغطة

(
zaqtat
) ا . ع . يك بار تنگ گرفتن و فشار دادن . و منه : ضغطة القبر .

ضغطة

(
zoqtat
) ا . ع . سختى . و فشار . و تنگى . و اكراه . يق : اخذت فلانا ضغطة اذا ضيقت عليه ليكرهه . و مماطلهء غريم در اداى دين به حدى كه داين تنگدل گرديده بر كمتر از حق خود راضى گردد .

ضغطه

(
zaqte
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فشار . و فشار به سختى .

ضغطى

(
zaqt
) ع . ج . ضغيط .

ضغم

(
zaqm
) م . ع . ضغمه و به ضغما ( از باب فتح ) : گزيد آن را بدندان و يا اندك گزيد . و پر كرد دهن را از چيزى كه مىخواست .

ضغن

(
zeqn
) ا . ع . كرانه و ناحيه . و بغل شتر . و كينه . و ميل و خواهانى . ج : اضغان . و ضغنى الى فلان يعنى ميل من بسوى فلان . و ناقة ذات ضغن : ماده شتر مايل به وطن . ج . نيز : اضغان .

ضغن

(
zaqan
) م . ع . ضغن صدره و عليه ضغنا ( از باب سمع ) : كينه ورزيد . و ضغن الى الدنيا : ميل كرد بسوى دنيا . و ضغن الى الوطن و غيره : مشتاق شد بسوى وطن و جز آن .

ضغن

(
zaqen
) ص . ع . كينه‌ور .

ضغنة

(
zaqenat
) ص . ع . قناة ضغنة : نيزهء كج .

ضغو

(
zaqv
) م . ع . ضغا ضغوا ( از باب نصر ) : سست و كوفته گرديد . و ضغا المقامر : ناراستى كرد و خيانت نمود قمار باز . و ضغا السنور و نحوه ضغوا و ضغاء : ناليد و بانگ كرد آن گربه و مانند آن .

ضغوث

(
zaqus
) ص . ع . ناقة ضغوث : ماده شترى كه فربهى آن مشكوك باشد و بر آن دست مالند تا فربهى را از لاغرى معلوم كنند .

ضغيب

(
zaqib
) ا . ع . آواز خرگوش و گرگ . و آواز حركت نرهء اسب در غلافش .

ضغيب

(
zaqib
) م . ع . ضغب الارنب و الذئب ضغابا و ضغيبا ( از باب فتح ) : بانگ كرد خرگوش و گرگ . و ضغب قضيب الفرس فى غلافه ضغيبا : آواز كرد نرهء اسب در غلافش .

ضغيط

(
zaqit
) ا . ع . چاه گنديدهء پر از گل و لاى سياه در پهلوى چاه خوش آب و پاكيزه كه او را هم تباه و بويناك گرداند . و مرد سست عقل و تباه راى . ج : ضغطى .