و لئيم الضريبه : بدسرشت .
ضرية
(
zarriyat
) ا . ع . نام دهى در راه بصره بسوى مكه .
ضريج
(
zarij
) ص . ع . عدو ضريج :
دويدگى سخت و با شتاب .
ضريجى
(
zarijiyy
) ا . ع . درم ناسره .
ضريح
(
zarih
) ا . ع . دور گور . و شكاف ميان گور و يا در يك جانب آن . و گور بىشكاف . ج : ضرائح .
ضريح
(
zarih
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چهار چوبهء مشبك و يا غير مشبكى كه جهة احترام در اطراف قبور مقدسه سازند . و صندوق قبر .
ضرير
(
zarir
) ا . و ص . ع . نابينا و كسى كه بينائى وى رفته باشد . ج : اضراء . و بيمار نحيف و لاغر . و هر چيز كه آن را زيان رسيده باشد ( فعيل بمعنى مفعول ) . و غيرت و رشك . و زيان و ضرر . و صبر . و كرانهء وادى . و نفس . و بقيهء جسم و باقى تن . و ستور صابر . و صبور بر هر چيزى . و شوى دو سه زن . و جمع ميان دو زن . و قولهم :
ما اشد عليهيا ضريره يعنى چه سخت و شديد است بر آن غيرت او . و انه لذو ضرير : او صاحب صبر است . و ناقة ذات ضرير : ماده شتر شديد النفس كه دير مانده شود .
ضريرة
(
zarirat
) ص . ع . زن نابينا . و بيمار لاغر و نحيف .
ضريس
(
zaris
) ا و ص . ع . سخت گرسنه .
ج : ضراسى . و چاهى كه گرداگرد آن را از سنگ برآورده باشند . و مهرهاى پشت . و قسمى از طعام كه خرما و بسر با كعك آميخته باشد . يق : اضرسنا من ضريسك .
ضريط
(
zarit
) م . ع . ضرط ضرطا و ضرطا و ضريطا . مر . ضرط .
ضريط
(
zorayt
) و
ضريطا
(
zorayt
) و
ضريطى
(
zorrayt
) و (
zerrit
) ا .
ع . مر . سريطى .
ضريطة
(
zorraytat
) ص . ع . نعجة ضريطة : ماده گوسپند فربه .
ضريع
(
zari '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام يك قسم گياهى كه در كنارههاى دريا مىرويد .
و باصطلاح تشريح : پردهء ليفى كه به روى استخوانها گسترده شده .
ضريع
(
zari '
) ا . ع . شبرق و يا شبرق خشك و يا گياهى كه تر و تازهء آن را شبرق و خشك آن را ضريع نامند و ستور آن را نچرند .
و خار درخت خرما . و عوسج تر . و گياهى كه در آب راكد برگرديده رنگ و بو رويد و بيخ آن تا به زمين نرسد . و چيزى است در دوزخ تلختر از صبر و بدبوتر از مردار و سوزانتر از آتش . و گياهى گنده بوى كه از تموج دريا بساحل فراهم آيد . و هر درخت خشك . و شراب انگورى . و شراب تنك و آشاميدنى تنك . و پوستى تنك زير گوشت بر استخوان .
ضريع
(
zari '
) و
ضريعة
(
zari'at
) ص . ع . امراة ضريع : زن كلان پستان .
و شاة ضريع : گوسپند كلان پستان . و كذلك امراة ضريعة و شاة ضريعة .
ضريفطية
(
zorayfetiyyat
) ا . ع .
يك نوع بازى مر تازيان را .
ضريك
(
zarik
) ا . ع . كركس نر . و عقاب . و مرد گول و برجاى مانده . و مرد فقير بدحال . و مرد كور و نابينا . ج : ضرائك و ضركاء .
ضريم
(
zarim
) ص . ع . سوخته .
ضريم
(
zeryam
) ا . ع . صمغ درختى .
ضزاز
(
zozz z
) ع . ج . اضز .
ضزز
(
zazaz
) م . ع . ضز ضززا ( از باب سمع ) : دشوار خو گرديد . و خشمناك شد . و كام بر هم چفسيده گرديد .
ضزن
(
zazn
) م . ع . ضزنه ضزنا ( از باب ضرب و نصر ) : گرفت چيزى را كه در دستش بود نه چيزى را كه مىخواست .
ضطط
(
zatat
) ا . ع . گل و لاى سخت .
ضطط
(
zotot
) ا . ع . بلا و سختيها .
ضطيط
(
zatit
) ا . ع . گل و لاى سخت .
ضع
(
za '
) ع . اين كلمه را جهة اختصار بجاى لفظ موضوع نويسند .
ضع
(
za ' '
) ا . ع . كلمهايست كه بدان شتران را آدب آموزند و گويند ضع ضع .
ضع
(
za ' '
) م . ع . ضع البعير ضعا ( از باب نصر ) : رياضت داد و ادب آموخت شتر رياضت نايافته را . و كذلك ضع الناقة .
ضعاضع
(
zo ze '
) ا . ع . كوهچهء بس خرد كه در نزديك آن كوهى باشد بزرگ و در آن آب گرد آيد .
ضعاف
(
ze f
) ص . ع . ج . ضعفان . و ج . ضعيف . و ج . ضعيفة .
ضعافة
(
za fat
) م . ع . ضعف ضعافة و ضعافية و ضعفا و ضعفا و ضعفا ( از باب كرم و نصر ) : سست گرديد . و ضعفت الدابة : ناتوان گرديد آن ستور . و ضعف عن الشيئ ضعافة : عاجز شد از برداشت آن چيز .
ضعافى
(
za f
) ص . ع . ج . ضعفان .
ضعافية
(
za fiyat
) م . ع . ضعف ضعافة و ضعافية . مر . ضعافة .
ضعة
(
zaat
) ا . ع . گياه شور . و درختى شور . و گياهى شبيه بثمام . و نيز ضعة : نام درختى . ج : ضعوات .
ضعة
(
zaat
) و (
zeat
) ا . ع . موضع و محل . و وضع . و طرح . و نهاد . و فرومايگى