ضرات
(
zarr t
) ع . ج . ضرة .
ضراح
(
zar h
) ع . اسم فعل يعنى دور كن و بينداز .
ضراح
(
zer h
) ا . ع . لگد .
ضراح
(
zer h
) م . ع . ضرح الفرس ضراحا ( از باب نصر ) : لگد زد آن اسب .
و نيز ضراح : مضارحة و همديگر را دشنام دادن و تير انداختن و نزديك شدن .
ضراح
(
zor h
) ا . ع . نام بيت المعمور كه خانهايست در آسمان چهارم مقابل خانهء كعبه كه در زمين است .
ضراح
(
zarr h
) ا . ع . از اعلام تازيان است .
ضرار
(
zer r
) م . ع . مضارة و گزند و زيان رسانيدن يكديگر را .
ضرار
(
zer r
) ا . ع . جزاى ضرر .
ضرارة
(
zarra t
) ا . ع . كمى در اموال و ذوات .
ضرارية
(
zar riyyat
) ا . ع . نام گروهى از تازيان .
ضراس
(
zor s
) ا . ع . درد دندان .
ضراس
(
zer s
) ا . ع . نام دهى . و يقال :
هى بجن ضراسها اى به اول نتاجها . مر . جن .
ضراسى
(
zar s
) ع . ج . ضريس .
ضراط
(
zor t
) ا . ع . تيز . و آواز تيز .
ضراط
(
zor t
) م . ع . ضرط ضرطا و ضرطا و ضريطا و ضراطا . مر .
ضرط .
ضراط
(
zarr t
) ص . ع . تيز دهنده .
ضراطمى
(
zor temiyy
) ا . ع . بالهء ستبر برآمده .
ضراع
(
zer '
) م . ع . مضارعة و همديگر را مانا و برابر گرديدن .
ضراعة
(
zar 'at
) م . ع . ضرع ضراعة ( از باب كرم ) : سست و ناتوان گرديد . و خوار زار شد . و ضرع اليه ضرعا و ضرعا و ضراعة ( از باب نصر ) : فروتنى نمود . و خوار و حقير گرديد . و رام شد و اين معنى از سمع و كرم نيز آيد و نيز از باب سمع و كرم بمعنى فرمان بردن و رام گشتن مىآيد .
ضراعة
(
zar 'at
) ا . ع . زارى و خوارى .
ضراعت
(
zer 'at
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فروتنى و تواضع و خضوع . و نيازمندى .
و تضرع .
ضرافط
(
zor fet
) ا . ع . بزرگ جثه و فربه كلان شكم .
ضراك
(
zor k
) ا . ع . هنگفت جسيم و غليظ . و تنومند زورآور . و آنكه خلقة پى وى درشت و سخت باشد . و شير بيشه .
ضراكة
(
zar kat
) م . ع . ضرك ضراكة ( از باب كرم ) : نابينا گرديد . و درويش و بدحال شد . و گول گرديد . و برجاى ماند . و نيز ضراكة : درشت و سخت شدن پى و رگ حلق و گلو .
ضرام
(
zer m
) ا . ع . هيزم ريزه . و هيزم سست و نرم . و هيزم افروخته . و هيزمى كه آن را خدرك نباشد .
ضرامة
(
zer mat
) ا . ع . درخت بنه كه بطم و حبة الخضراء نيز گويند . و هيزم ريزه .
و هيزم سست و نرم . و هيزم افروخته . و هيزم بىخدرك .
ضراوة
(
zar vat
) م . ع . ضرى به ضرى و ضريا و ضراءة و ضراوة ( از باب سمع ) : آزمند و حريص گرديد . و ضرى بالشيئ : خوگر شد به آن چيز . و ضرى الكلب بالصيد ضراوة و ضرى : در پى شكار دويد آن سگ .
ضرائب
(
zar 'eb
) ع . ج . ضريب . و ج .
ضريبة .
ضراية
(
zar yat
) م . ع . ضرى ضراية ( از باب سمع ) : آزمند و حريص گرديد .
ضرائح
(
zar 'eh
) ع . ج . ضريح .
ضرائر
(
zar er
) ا . ع . چيزهاى لازم .
و ج . ضرة .
ضرائك
(
zar ek
) ع . ج . ضريك .
ضرب
(
zarb
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كوست و گويست و برخورد . و لرس و زدن و ضربت . و لطمه . و شدت و قوت . و سكه .
و برخورد كنانيدن چيزى را به سختى برجائى .
و ورود آسيب . و گونه و نوع و صنف . و نواختن . و افراختن . و حركات موزون خوش آيند كه از نواختن دهل و تنبك و دايره و جز آن پديد آيد و تطابق اين حركات با نغمههاى هر سازى از قبيل تار و تنبور كه آن را ضرب اصول نيز گويند . و ضرب خيام كردن : برافراختن خيمه و چادرها .
و ضرب دست : قوت بازو و زور دست .
و ضرب كردن : زدن . و سكه كردن .
و ضرب گرفتن : اداى كسى را درآوردن و تقليد حركات و سكنات وى را نشان دادن .
و تقليد كردن ضرب گير در نواختن دهل و دايره و تنبك مقامى را كه مطرب مىنوازد . و دار الضرب : ضرابخانه و ميخكده و مكانى كه در آنجا پول سكه مىزنند . و چهار ضرب : بحر هفتم از هيفده بحر اصول موسيقى .
و فاخته ضرب : بحر يازدهم كه آن را اصول فاخته نيز گويند . و باصطلاح علم حساب ضرب عددى در عدد ديگر : مكرر كردن عدد اول را بعدهء آحاد عدد دويم مثلا ضرب 3 در 4 عدد سه را چهار مرتبه مكرر كنند تا عدد سيومى بدست آيد كه آن را حاصل ضرب مىنامند .