تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2194

مساهمون:

ص٢١٩٤

ضجوج

(
zajuj
) ص . ع . ماده شتر فرياد كننده هنگام دوشيدن و بار كردن .

ضجور

(
zajur
) ص . ع . بسيار بيقرار و ملول تفته و طپان . و ناقة ضجور : ماده شترى كه هنگام دوشيدن و بار كردن بانگ و بيقرارى نمايد .

ضجوع

(
zaju '
) ا . ع . مشك گران كه بردارنده را از جهة گرانى كج گرداند . و دول گشاده . و زن مخالف جهة شوهر . و مرد سست عقل ضعيف رأى . و ابر آهسته‌رو از جهة گرانى و كثرت آب . و ماده شترى كه بگوشه و ناحيه چرا كند . و چاه فراخ جوانب .

ضجوع

(
zoju '
) م . ع . ضجع ضجعا و ضجوعا . مر . ضجع .

ضجوع

(
zoju '
) ا . ع . نام قبيله‌اى از تازيان .

ضجيج

(
zajij
) م . ع . ضجع ضجا و ضجيجا . مر . ضج .

ضجيج

(
zajij
) ا . ع . ترس و بيم . و مشقت .

ضجيع

(
zaji '
) ا . ع . همخوابه . و گرسنگى .

ضجيع

(
zaji '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همخوابه . و هم بستر .

ضح

(
zehh
) ا . ع . آفتاب و روشنى آن وقتى كه منتشر شود . و صحرا و فضاى فراخ . و آنچه بر آن آفتاب تابد . و جاء فلان بالضح و الريح يعنى بر آنچه آفتاب تابد و باد وزد .

ضحاء

(
zah '
) ا . ع . ( مذكر است ) امتداد نهار . و چاشت فراخ و يا وقتى كه روز نزديك به نصف شدن رسد . يق : اقمت بالمكان حتى اضحيت . و طعام چاشت .

ضحاء

(
zah '
) م . ع . ضحيت للشمس ضحاء ( از باب سمع ) : بيرون آمدم در آفتاب .

ضحاء

(
zeh '
) م . ع ضاحاه مضاحاة و ضحاء : آمد او را وقت چاشت .

ضحاء

(
zoh '
) ا . ع . چاشت فراخ . و وقتى كه روز نزديك به نصف شدن رسد . و طعام چاشت . و آفتاب . و ج . ضحوة . و عيد الضحاء : عيد اضحى كه عيد گوسپند كشان باشد يعنى دهم ماه ذى حجه .

ضحاظله

(
zah - zellohu
) ا . ع . كلمهء فعل يعنى بمرد .

ضحاك

(
zahh k
) ا . پ . نام يكى از پادشاهان پيشدادى كه در ظلم و ستم ضرب المثل است .

ضحاك

(
zahh k
) ص . ع . بسيار خند و هوذم . و بسيار استهزا و سخريه‌كننده .

ضحاك

(
zahh k
) ا . ع . ميانهء راه . و راه فراخ . و راه هويدا و آشكار . و از اعلام است .

ضحال

(
zeh l
) ع . ج . ضحل .

ضحايا

(
zah y
) ع . ج . ضحية .

ضحة

(
zehat
) و (
zahat
) م . ع . وضح وضوحا و ضحة و ضحة . مر . وضوح .

ضحضاح

(
zahz h
) ص . ع . ماء ضحضاح : آب اندك . و آب بسيار . و آبى كه تا شتالنگ و يا نصف ساق رسد . و آبى كه در آن غرق نشوند و پاياب .

ضحضح

(
zahzah
) ص . ع . ماء ضحضح : بمعنى ماء ضحضاح است .

ضحضح

(
zahzah
) و (
zohzoh
) و

ضحضحة

(
zahzahat
) ا . ع . روش سراب و جنبش آن .

ضحضحة

(
zahzahat
) م . ع ضحضح السراب ضحضحة : جنبيد و درخشيد سراب . و ضحضح الماء : روان شد آب . و ضحضح الامر : هويدا و آشكار گرديد آن كار .

ضحك

(
zahk
) ا . ع . برف . و كفك شير و انگبين و شهد . و شگفت . و دندان سپيد . و شكوفه . و ميانهء راه . و شكوفهء خرما بن از غلاف برآمده .

ضحك

(
zahk
) و (
zehk
) و (
zehek
) و (
zahek
) م . ع . ضحك به و منه ضحكا و ضحكا و ضحكا و ضحكا ( از باب سمع ) : خنديد . و راضى شد و قبول كرد . و ضحك الارنب : حايض شد آن خرگوش . و كذلك المراة . و منه : و امراته قائمة فضحكت فبشرناها . و ضحك الرجل : بشگفت آمد آن مرد . و بيمناك گرديد آن مرد . و ضحك السحاب : درخشيد ابر . و ضحك القرد : بانگ كرد آن بوزينه .

ضحك

(
zehk
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خندهء با بانگ .

ضحك

(
zohk
) ع . ج . ضحوك .

ضحكة

(
zahkat
) ا . ع . يك بار خنده .

ضحكة

(
zehkat
) ا . ع . نوع خنده . و هيئت خنده .

ضحكة

(
zohkat
) ص . ع . كسى كه به روى بسيار خندند .

ضحكة

(
zohakat
) و (
zahokkat
) ص . ع . رجل ضحكة و رجل ضحكة : مرد بسيار خند . و مردى كه بسيار بر مردم خندد .

ضحل

(
zahl
) ا . ع . آب اندك بىمغ و بىعمق . ج : اضحال و ضحول و ضحال . و اتان الضحل : سنگ بزرگ بر سر چاه كه از جهة نشستن چغر لاوه بر آن پاى لغز گردد . و سنگ بزرگى كه پاره‌اى از آن درون چاه و پاره‌اى بيرون آب باشد . و سنگ گازران .

ضحل

(
zahl
) م . ع . ضحل الماء ضحلا ( از باب فتح ) : فرو رفت آب و