الصخر : به ترتيب چيد سنگها را و بر هم نشانيد .
ضبر
(
zabr
) ص . ع . فرس ضبر :
اسبى كه دست و پاى خود را جمع نموده باشد براى برجستن .
ضبر
(
zebr
) ا . ع . بغل .
ضبر
(
zaber
) ا . ع . درخت گردكان .
ضبر
(
zeberr
) ا . ع . شير بيشه .
ضبر
(
zeberr
) ص . ع . فرس ضبر :
اسب برجهنده .
ضبراك
(
zebr k
) ا . ع . شتر دفزك .
و مرد تواناى فربه استوار خلقت . ج : ضبارك .
ضبران
(
zabar n
) م . ع . ضبر ضبرا و ضبرانا . مر . ضبر .
ضبرك
(
zebrek
) ا . ع . زن بزرگ ران .
ضبز
(
zabz
) ا . ع . سختى نگاه . و نگاه سخت .
ضبز
(
zabz
) م . ع . ضبز ضبزا ( از باب ضرب ) : سخت نگاه كرد و به سختى نگريست .
ضبز
(
zabez
) ص . ع . ذئب ضبز :
گرگ سخت نظر افروخته خشم .
ضبس
(
zabs
) م . ع . سخت گرفتن غريم را بتقاضا و ستيهيدن بر آن ( و الفعل من نصر ) .
ضبس
(
zebs
) ص . ع . هو ضبس شر : او صاحب بدى و شر است .
ضبس
(
zabas
) م . ع . ضبست نفسه ضبسا ( از باب سمع ) : پليد و درشت خوى شد نفس او .
ضبس
(
zabes
) ا و ص . ع . پليد دشوار خوى . و كرپز زيرك پر كار فريبنده . و بلا و داهيه .
ضبضب
(
zebzeb
) ص . ع . فربه . و دلير بد زبان .
ضبط
(
zabt
) م . ع . ضبط ضبطا و ضباطة . مر . ضباطة . و ضبط البلاد و غيرها اى اقام بامرها قياما ليس فيه نقص .
و ضبطت الارض ( مجهولا ) ضبطا :
باران باريده شد آن زمين .
ضبط
(
zabt
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نگاهدارى در خاطر و حفظ در ياد . و گرفتگى .
و در آوردن باطاعت . و حمايت . و حراست و نگهبانى . دستگيرى . و بستن باستوارى و استحكام .
و تصرف و گرفتگى در مشت . و قبض . و املا .
و طريقهء نوشتن كلمه . و حكومت و رياست و فرماندهى . و حكم و فرمان . و اقتدار . و حراست . و سياست . و تاديب و تعليم و تربيت .
و اداره و كارگزارى . و انتظام . و اخذ اموال .
و جريمه . و توقيف اموال . و پيوستگى و اتصال .
و اخذ هر چيز و نگاهدارى آن . و ضبط كردن : بملكيت گرفتن و تصرف مالكانه كردن . و نگاهدارى نمودن . و پاسبانى كردن و محافظت نمودن و حراست كردن . و مرتب كردن . و بازداشتن . و ربودن . و به زور گرفتن و قبض كردن . و مطيع كردن . و بطور جريمه گرفتن . و ضبط نمودن : نوشتن . و املا كردن و بيان املا و درستنويسى كردن .
و ضبط و ربط : بند و بست . و آراستگى .
و تصحيح . و انتظام و ترتيب . و اهل ضبط :
گماشتگان .
ضبط
(
zobt
) ع . ج . اضبط و ضبطاء .
ضبط
(
zabat
) م . ع . ضبط الرجل ضبطا ( از باب سمع ) : با هر دو دست كار كرد آن مرد .
ضبطاء
(
zabt '
) ص . ع . زنى كه با هر دو دست كار كند . ج : ضبط .
ضبط بيگى
(
zabt - begi
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - داروغه و كسى كه براى پاسبانى و بند و بست جائى گماشته شده .
ضبطة
(
zabtat
) ا . ع . نوعى از بازى مر تازيان را .
ضبطر
(
zebatr
) ا . ع . شير قوى پنجه و توانا . و فربه پر گوشت . و گرداندام و قوى جثه .
ضبطى
(
zabti
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - جريمهكننده . و جريمه كرده شده .
و منسوب بضبط .
ضبع
(
zab '
) ا . ع . بازو . و ميانهء بازو .
و بغل . و ما بين بغل تا نيمهء بالائين بازو . ج :
اضباع . و نوعى از رفتار اسب فوق تقريب .
و پشتهء سياه اندك دراز در زمين . و ذهب به ضبعا لبعا : برايگان برد آن را .
و فى الحديث : اخذ بضبعيه و هزه و قال يا محمد اقرا : گرفت جبرئيل دو بازوى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله را و جنبانيد آن را و گفت بخوان .
ضبع
(
zab '
) م . ع . ضبعه ضبعا ( از باب فتح ) : دست دراز كرد بسوى او . براى زدن . و ضبع القوم الطريق لنا :
راه را تقسيم كردند آن گروه براى ما . و ضبع فلان : جور كرد و ظلم نمود فلان . و ضبع على فلان : هر دو بازو را دراز كرد براى دعاى بد بر فلان . و ضبع يده اليه بالسيف :
دراز كرد دست را با شمشير بسوى او . و ضبعت الخيل و الابل ضبعا و ضبوعا و ضبعانا : يازيدند اسبان و شتران بازوها را در رفتن . و ضبع البعير : بشتاب رفت آن شتر و جنبانيد هر دو بازو را در رفتن .
و ضبعت الخيل : شنوانيدند اسبان آواز دم و نفس خود را از دهن . و ضبع القوم للصلح : ميل نمودند آن گروه بسوى صلح . و ضبع الشيئ : بخش بخش كرد آن چيز را . و ضبع الفرس : تند دويد آن اسب . و بسيار دويد . و فوق تقريب دويد .