و ستارهء مايل بغروب . و مرد بر پهلو خوابيده .
و كاهل بسيار چسپنده و ملازم خانه و مقيم در خانه از جهة عجز و يا بزرگى . و جاى خم وادى . ج : ضواجع . و نام رودبارى .
ضاجعة
(
z je'at
) ا . ع . گوسپندان بسيار .
و جاى ريزش رودبار . و دول پر آب كه از گرانى كج و مايل بنشيب گردد .
ضاحة
(
z hat
) ا . ع . بينائى . و چشم و بصر .
ضاحك
(
z hek
) ا و ص . ع . خندنده و خندهكننده . و مرد بسيار خنده و مسخره كننده و شگفت نماينده . و ابر با برق . و سنگ نيك سپيد نمايان در كوه . و برقة ضاحك و روضة ضاحك : نام دو موضع است .
ضاحكة
(
z hekat
) ا . ع . دندانى كه در وقت خنده پيدا گردد و يا چهار دندان ما بين انياب و اضراس . ج : ضواحك .
ضاحى
(
z hi
) ص . ع . آنكه در آفتاب برآيد . و هر آنچه وى را آفتاب رسد . ج :
ضواحى . و مكان ضاح : جاى ظاهر و بارز .
ضاحية
(
z hiyat
) ا . ع . كرانهء هر چيزى .
ج : ضواحى . يق : هم ينزلون الضواحى .
و ضاحية المال : شترى كه بوقت چاشت آب خورد . و نيز ضاحية : ظاهر شهر و نواحى و آبادانى خارج شهر . مر . ضامنة .
ضاحية
(
z hiyatan
) ا . ع . آشكار و علانيه . يق : فعله ضاحية اى علانية .
ضاخة
(
z xat
) و
ضاخية
(
z xiyat
) ا . ع . بلا و سختى .
ضأد
(
za'd
) م . ع . ضاده ضادا ( از باب فتح ) : خصومت كرد او را .
ضأد
(
za'd
) ا . ع . كس زن .
ضاد
(
z d
) ا . ع . نام حرف ض كه مخصوص تازيان است . و نام مرغى كه هدهد نيز گويند .
ضادى
(
z di
) ص . ع . خشمناك . ج : ضداة .
ضادى
(
z di
) ا . ع . سخن زشت كه شخص را بخشم آورد . و آزردگى و رنجيدگى .
ج : ضوادى .
ضار
(
z r
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - زيان رسان و مضر و موذى و مفسد .
ضارب
(
z reb
) ا فا . ع . زننده . و رونده . و مرغى كه طلب رزق كند . و ماده شتر لگد زنندهء وقت دوشيدن . ج : ضوارب .
ضارب
(
z reb
) ا . ع . امين تير قمار .
و زنندهء تير قمار . ج : ضرباء . و شب كه تاريكى آن همهء اطراف را پوشد . و جاى پست هموار درختناك . و پارهاى از زمين درشت دراز .
و زمين نرم . و آب راهه و رحبة مانندى در وادى . ج : ضوارب . و ضارب السلم :
نام موضعى .
ضارب
(
z reb
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - زننده و كسى كه مىزند .
ضارب
(
z reb
) و
ضاربة
(
z rebat
) ص . ع . ماده شترى كه دم را بلند كرده بر فرج خود زند و راه رود . ج : ضوارب .
ضارع
(
z re '
) ص . ع . فروتن . و خوار .
و رام . و ضعيف و نزار و لاغر جسم . و ريزهء از هر چيز . و خردسال ناتوان .
ضارور
(
z rur
) ا و ص . ع . نياز و حاجت .
و تنگى و ضيق . و تنگ .
ضاروراء
(
z rur '
) ا . ع . قحط . و سختى . و ضرر . و بدحالى . و نقصان در چيزى . و نياز و حاجت .
ضارورة
(
z rurat
) ا و ص . ع . نياز و حاجت . و تنگى . و تنگ .
ضارى
(
z ri
) ص . ع . خون روان .
و سگ بچهء دوان . و سقاء ضار باللبن :
خيك نيكوكنندهء شير . و كلب ضار : سگ حريص به شكار و سگ در پى صيد دونده . و عرق ضار : رگى كه خون آن منقطع نشود .
و نيز ضارى : خوگر شونده .
ضارية
(
z riyat
) ص . ع . مؤنث ضارى .
ج : ضارى .
ضأز
(
za'z
) و (
za'az
) م . ع . ضازه ضأزا و ضأزا ( از باب فتح ) : ستم كرد او را و زيادتى نمود . و ضأز فلانا حقه :
كم كرد حق فلان را .
ضأزى
(
za'z
) و (
zaaz
) ص . ع .
حصه و قسمت ناراست و ناقص و ناتمام .
ضأضأ
(
za'za '
) ا . ع . بانگ و خروش و فرياد مردمان خصوصا در جنگ .
ضأضأة
(
za'za'at
) م . ع . خروشيدن در جنگ و ناله و فرياد كردن در آن .
ضأط
(
zaat
) م . ع . ضئط ضأطا ( از باب سمع ) : هر دو گوش و بازو را حركت داد در رفتن .
ضاعف
(
z af
) ع . كلمهء فعل كه در دعا استعمال مىكنند . يق : ضاعف الله عمره :
دوچندان كناد خداى عمر او را .
ضاعل
(
z el
) ا . ع . شتر نر قوى و توانا .
ضاغب
(
z qeb
) و
ضاغث
(
z qes
) ا . ع . كسى كه جهة ترسانيدن كودك و جز آن در جائى پنهان شود و آوازى مهيب و مخوف برزند تا كودك ترسيده و بيمناك گردد .
ضاغط
(
z qet
) ا و ص . ع . فشارنده . و امين بر چيزى . يق : ارسله ضاغطا على فلان . و گشادگى بغل شتر و بسيارى گوشت آن . و سوسمار .
ضاغن
(
z qen
) ص . ع . فرس ضاغن :
اسبى كه تا آن را نزنند نيكو نرود .
ضافط
(
z fet
) ص . ع . كسى كه چيزى را ببندد . و آنكه بر ستورى سوار شود .