صيرا و مصيرا و صيرورة ( از باب ضرب ) : بازگرديد و ميل كرد آن كار بسوى وى . و صار الشيئ كذا : چنين گرديد آن چيز . يق : صار زيد غنيا اى انتقل الى حالة الغنى بعدان لم يكن عليها . و صار العصير خمرا كذلك . و صاره : حبس كرد آن را . و صار الشيئ : بريد آن چيز را و ميل داد آن را . و صار الناس الماء :
حاضر شدند آن مردم آب را و گرد آمدند بر آن . و نيز صير : بازگرديدن طالبان گياه بسوى بازگشت خود .
صير
(
sir
) ا . ع . طرف و كنار و جانب .
و آبى كه بر آن گرد آيند و حاضر شوند بر آن .
و ماهيابه كه نوعى از نانخورش است كه از ماهى ترتيب دهند . و نانخورشى كه بماهيابه ماند . و ماهى نمكين كه از آن ماهيابه سازند .
و ماهى كوچك . و پيشواى يهودان . و شكاف در . الحديث : من نظر من صير باب فعينه هدر . و نيز صير : كوهى باجاء .
و نام موضعى در نجد . و فلان على صير امر : فلان مشرف بر قضاى آن كار است .
صير
(
sir
) و (
sayr
) ا . ع . پايان كار و مآل كار . و بازگشت . و عاقبت و سرانجام .
صير
(
sir
) و (
siyar
) ع . ج . صيرة .
صير
(
sayyer
) ا . ع . گروه و جماعت .
و قبر و گور . و خوش ساخت . و مرد خوش تركيب .
صيران
(
sir n
) ع . ج . صور . و ج .
صوار و صوار و صيار .
صيرة
(
sirat
) ا . ع . حظيرهء گوسپند و گاو .
ج : صير و صير . و يوم صيرة : از روزهاى تازيان است .
صيرف
(
sayraf
) و
صيرفى
(
sayrafiyy
) ص . ع . مرد محتال و چارهگر تصرف كنندهء در كارها . و سيم سركننده . ج : صيارف و صيارفة و صياريف .
صيرفى
(
sayrafi
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - صراف و آنكه درم و دينار را گردانيده و سره را از ناسره دريابد . و شغل و پيشهء صراف .
صيرم
(
sayram
) ا . ع . مرد محكم راى . و زيرك . و در شبانروزى يك بار خوردن . يقال :
هو ياكل الصيرم : او در شبانروزى يك بار مىخورد . و نيز صيرم : بدبختى و بلا و سختى .
صيرورة
(
sayrurat
) م . ع . صار صيرا و صيرورة . مر . صير .
صيص
(
says
) م . ع . صاصت النخلة صيصا ( از باب ضرب ) : خرماى بلايه آورد آن خرمابن .
صيص
(
sis
) و
صيصاء
(
sis '
) و
صئصاء
(
se's '
) ا . ع . خرمائى كه دانهء آن سخت نشود . و خرماى بلايه . و دانهء حنظل بىمغز .
صئصاءة
(
se's 'at
) ا . ع . يك دانه خرماى بلايه كه هستهء آن سخت نشود .
صيصة
(
sisat
) ا . ع . غروا شهء جولائى كه بدان تار و پود را برابر سازند . و خار خروس .
و شاخ گاو و آهو . و حصار . و هر چيزى كه بدان باز دارند چيزى را و پناه گيرند بوى .
و شبان نيكو سياستكننده . و ميخى كه بدان خرما را بركنند . ج : صياصى .
صئصئ
(
se'si '
) و
صيصئ
(
sisi '
) ا . ع . اصل هر چيزى .
صيصية
(
sisiyat
) ا . ع . صيصة . ج :
صياصى .
صيع
(
say '
) م . ع . صاعه صيعا ( از باب ضرب ) : پراكنده كرد آن را . و صاع القوم : حمله كردند آن گروه بر يكديگر .
صيعان
(
say ' n
) ع . ج . صاع .
صيعان
(
si ' n
) ع . ج . صواع .
صيعرى
(
say'ariyy
) ص . ع . احمر صيعرى : سخت سرخ . و سنام صيعرى :
كوهان بزرگ .
صيعرية
(
say'ariyyat
) ا . ع . نوعى از رفتار . و داغى در گردن ماده شتر .
صيغ
(
siyaq
) ع . ج . صيغة .
صيغ
(
sayyeq
) ص . ع . كذاب بيهوده گوى سخن آراى .
صيغة
(
siqat
) ا . ع . هر چيز گداخته شدهء در قالب ريخته شده . و شكل و هيئت . و عمل .
و تقدير . و خلقت . و طريقه . و اصل .
ج : صيغ . و هو من صيغة كريمة :
او از اصل بزرگى است . و باصطلاح صرف :
هيئتى است كه حاصل مىشود مر كلمه را باعتبار تقديم حروف و تأخيرشان و حركات و سكناتشان .
صيغة
(
siqat
) ص . ع . سهام صيغة :
تيرهائى كه همه از كار يك نفر باشند .
صيغة
(
sayyeqat
) ا . ع . اشكنه .
صيغل
(
siyyaql
) ص . ع . طين صيغل :
گلى كه بعض آن بر بعضى نشسته باشد .
صيغه
(
siqe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نكاح . و نكاح موقتى ضد عقدى . و متعه . و زن متعه و ميژد و كنيزك فراشى نيز گويند .
و كلمهاى كه در هنگام بيع و شرا و عقد و نكاح كه دليل بر رضاى طرفين است بر زبان جارى مىكنند . و باصطلاح زبان آموز : هيئتى كه از براى كلمه حاصل مىگردد بواسطهء تقديم و تأخير حروف آن و تغيير حركات و سكنات آن حروف .
صيف
(
sayf
) ا . ع . تابستان . و گرما .
و ايام بعد از بيع . ج : اصياف . و صيف صائف : مبالغه است يعنى گرماى سخت .
المثل : فى الصيف ضيعت اللبن ( بكسر التاء ) : دربارهء شخصى گويند كه در كارى