تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2166

مساهمون:

ص٢١٦٦
مردم و جز آن . و زمين درشت . ج : صم . و بلاى سخت . و فتنه . و هيأتى مر چادر پوشيدن را . و منه : اشتمل الصماء اى الشملة التى تعرف بهذا الاسم و آن رد كردن چادر باشد از جانب راست بر دست و دوش چپ و سپس رد كردن آن از جانب پس بر دست و دوش راست به نحوى كه هر دو دست و هر دو دوش را بپوشاند و يا پيچيدن خود را بيك جامه كه آن را از يك جانب بردارد و بگذارند بر هر دو دوش و در اين اشتمال فرج پوشيده نمىشود و نمايان مىباشد . و صماء الغبر : بلاى بزرگ و سخت دشوار كه راه خلاصى از آن نبود .

صمات

(
sam t
) ا . ع . چيز اندك و حقير . و ما ذقت صماتا اى شيئا .

صمات

(
sem t
) ا . ع . نزديكى . و نزديكى انجام كار . و فلان على صمات الامر يعنى فلان در شرف انجام كار است . و بات من القوم على صمات اى بمراى و مسمع فى القرب .

صمات

(
som t
) ا . ع . خاموشى . و آنچه بدان خاموش شوند . و سرعت تشنگى . و رماه بصماته اى بما صمت منه .

صمات

(
som t
) م . ع . صمت صمتا و صماتا و صموتا . مر . صمت .

صماح

(
som h
) ا . ع . عرق و خوى بد . و گند بغل . و پيه گداخته كه بطور دوا بر شكاف پاى نهند . و جانورى شبيه بگربه كه پشم دارد و آن غير از و بر است .

صماح

(
som h
) و

صماحى

(
som hiyy
) ا . ع . داغ . و عمل داغ .

صماخ

(
sem x
) ا . ع . گوش . و سوراخ گوش . ج : اصمخة . و آب كم . و چيزى خشك كه در سوراخ پستان گوسپند نزديك زائيدن آن يافت مىشود و چون آن را برآرند راه شير گشاده گردد .

صماخ

(
som x
) ا . ع . نام آبى .

صماخة

(
sem xat
) ا . ع . واحد صماخ يعنى يك چيز خشك در سوراخ پستان گوسپند كه راه شير را مىگيرد .

صماخة

(
samm xat
) ا . ع . هوش و فهم و ادراك .

صماخة

(
samm xat
) ص . ع . زن زيرك تيز فهم .

صماد

(
sem d
) ا . ع . سربند شيشه . و پوست پاره‌اى كه سر شيشه بدان بندند . و خرقه و يا منديل جز عمامه كه مردم بر سر بندند .

صماد

(
sem d
) م . ع . صامده صمادا : بشمشير زد آن را .

صمادح

(
som deh
) ا . ع . شير بيشه . و راه واضح و پيدا و هويدا .

صمادح

(
som deh
) و

صمادحى

(
som dehiyy
) ا . ع . خالص از هر چيزى . و روز گرم و سخت .

صمارح

(
som reh
) ا . ع . خالص و بىآميزش و پاك و صاف از هر چيز .

صمارى

(
sam r
) و (
som r
) و (
som riyy
) ا . ع . كون .

صماريد

(
sam rid
) ا . ع . زمين‌هاى سخت . و گوسپندان لاغر . و گوسپندان فربه .

صماصم

(
som sem
) ا . ع . شير بيشه .

صماصم

(
som sem
) و

صماصمة

(
som semat
) ص . ع . گذرنده در عزيمت . و درشت و استوار .

صماعير

(
sam ir
) ا . ع . صمعور .

صماغان

(
sem q ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو كرانهء دهن يعنى ملتقاى هر دو لب .

صماك

(
sem k
) ا . ع . چوبى كه با قفيز كه بمعنى پيمانه است باشد . ج : صمك .

صمالخ

(
som lex
) ا . ع . شير هنگفت و خفته .

صمالخى

(
som lexiyy
) ا . ع . طعام و شير بىمزه .

صماك

(
sam lek
) ع . ج . صملك .

صماليخ

(
sam lix
) ا . ع . بيخ گياه نصى كه باريك باشد . و ج . صملاخ و صماوخ .

صمام

(
sam me
) ا . ع . بلاى سخت . المثل : صمى صمام ( بصيغة الامر ) در بلاى سخت و داهيهء بزرگ گويند اى زيدى يا داهية . و قولهم : صمام صمام اى تصاموا فى السكوت يعنى ساكت شويد و كر شويد .

صمام

(
sem m
) و

صمامة

(
sem mat
) ا . ع . سربند قاروره .

صمان

(
somm n
) ع . ج . اصم و صماء .

صمان

(
samm n
) و

صمانة

(
samm nat
) ا . ع . زمين درشت سنگناك در جنب زمين نرم ريگناك و يا عام است .

صمة

(
semmat
) ا . ع . مرد دلاور . و شير بيشه . و مار نر . و خارپشت ماده . و سربند قاروره . ج : صمم .

صمت

(
samt
) ا . ع . خاموشى . و قولهم : لا صمت يوما الى الليل اى لا يصمت يوم تام . و كذا لا صمت يوم او يوم ( برفع اليوم و جزه ) .

صمت

(
samt
) م . ع . صمت صمتا و صموتا و صماتا ( از باب نصر ) : خاموش شد . و صمت العليل : بسته شد زبان آن بيمار .

صمتة

(
somtat
) ا . ع . سكوت و خاموشى .

صمتة

(
somtat
) و (
semtat
) ا . ع . آنچه بدان كودكان را آرام نمايند و خاموش كنند مانند طعام و شيرينى و جز آن .

صمج

(
samaj
) ع . ج . صمجة .

صمجة

(
samjat
) ا . ع . قنديل . ج . صمج .

صمح

(
samh
) م . ع . صمحه الصيف