صلى
(
soliyy
) ع . ج . صالى .
صلى
(
soliyy
) و (
seliyy
) ا . ع . ج .
صلاية .
صلى
(
soliyy
) و (
seliyy
) م . ع . صلى النار و بها صلى و صليا و صليا و صلاء و صلاء : كشيد گرمى آتش را و سوخته شد به آن . قوله تعالى :
هُمْ أَوْلى بِها صِلِيًّا .
مر . صلاء و صلاء .
صليان
(
selliy n
) ا . ع . نام گياهى دشتى .
صليب
(
salib
) ا . ع . چربش استخوان . و چهار ستارهء سپس نسر طائر . ج : صلب . و بردار كشيده . و نشان . و رايت . و كوه خرد . و چليپاى ترسايان . و داغى مر شتران را بر شكل چليپا . ج . صلبان . و بنو الصليب :
ترسايان . و ذو الصليب : نام شاعرى .
صليب
(
salib
) ص . ع . سخت و محكم و استوار . ج : صلاب .
صليب
(
salib
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چليپا و خاج ترسايان . و صليب اكبر :
تقاطع خط استوا با خط محور كه خط شمال و جنوب باشد . و تقاطع ميل شمالى و ميل جنوبى . و صليب باد پروا : دو چوب متقاطع كه از آن چهار روزن بهم رسد .
صليب خطى
(
salib - xatti
) ا . پ . خط چهارگوشه .
صليبوار
(
salib - v r
) ص و م ف . پ .
بطرح چليپا و مانند چليپا . و از ميان .
صليبى
(
salibi
) ص . پ . منسوب بصليب .
و چليپائى و خاجى و خاجى شكل . و زناردار .
و آنكه پرستش خاج مىكند .
صليجة
(
salijat
) ا . ع . پارهاى از نقرهء خالص گداخته .
صليح
(
salih
) ص . ع . نيك و صالح .
ج . صلحاء .
صليد
(
salid
) ا . ع . درخش . و تنها و منفرد .
صليد
(
salid
) م . ع . صلد صلدا و صليدا . مر . صلد .
صليع
(
sali '
) ص . ع . جبل صليع :
كوه بىگياه . و رأس صليع : . سر بيموى .
صليعاء
(
solay ' '
) ا . ع . شنيعهء نمايان و هر رسوائى فاحشه و كار بد ظاهر و پيدا . و بلاى سخت . قول عايشة رضى اللّه عنها لمعوية ابن ابى سفيان : ما شهدت الشهود و لكن ركبت الصليعاء يعنى ادعاى زياد را كه برادر من است و پسر ابو سفيان صريح خلاف حديث صحيح است : الولد للفراش و للعاهر الحجر . چرا كه مادر زياد فراش ابو سفيان نبود .
صليف
(
salif
) ا . ع . يك كرانهء گردن .
و سر مهرهء پشت متصل بسر ( مذكر و مؤنث هر دو آيد ) .
صليفان
(
salif ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو كرانهء گردن . و هر دو سر مهرهء پشت متصل بسر از دو جانب . و دو چوب كه بر دو جانب پالان باشد و پالان بدان استوار بود .
صليق
(
saliq
) ا . ع . تابان از هر چيزى .
و بدون الف و لام : نام شهرى در واسط .
صليقة
(
saliqat
) ا . ع . گوشت بريان پخته . ج : صلائق . و نان تنك .
صليل
(
salil
) م . ع . صل صليلا ( از باب ضرب ) : فرياد كرد . و صل اللجام :
دراز شد آواز لگام . و اگر در صورت توهم ترجيع بود صلصل صلصلة گويند . و صل البيض : بلند شد آواز پوست تخم مرغ وقتى كه بر آن بكوبند . و صل المسمار :
بانگ كرد ميخ در وقت فروبردن در چيز سخت . و صل الابل : خشك شد رودههاى شتران از شدت تشنگى چنان كه بانگ مىكند در وقت آب خوردن . يق : جاءت الخيل تصل عطشا يعنى شكم آنها از شدت تشنگى در وقت آب خوردن بانگ مىكند . و صل السقاء :
خشك شد آن خيك .
صم
(
samm
) م . ع . صم صما ( از باب سمع ) : كر شد و نشنيد . و گاهى صمم بفك ادغام نيز گويند . و قولهم : صمت حصاة بدم يعنى بسيارى خون باندازهايست كه اگر سنگريزهاى را بيندازى آوازى از آن شنيده نمىشود چرا كه بر زمين نمىافتد و از همين جاست قول امرؤ القيس كه مىگويد : صمى ابنة الجبل ( بصيغة الامر ) و مراد از ابنة الجبل آواز كوه است و يا سنگ بزرگ و يا داهيه و بلا . و صم القارورة صما ( از باب نصر ) : سربند بست آن شيشه را . و صمه بحجر : زد او را به سنگ . و كذلك صمه بالعصا . و صم صداه : هلاك گرديد و مرد .
صم
(
semm
) ا . ع . شير بيشه . و بلا و سختى .
صم
(
somm
) ع . ج . اصم . و ج . صماء .
و قولهم : و افق دعاؤه قوما صما يعنى نمىشنوند ملامت او را .
صمأ
(
sam '
) م . ع . صما عليهم صمأ ( از باب فتح ) : نمودار شد بر ايشان .
و ما صماك على : چه چيز برانگيخت تو را بر من . و صماته عليه : انگيختم او را بر آن .
صماء
(
samm '
) ص . ع . مؤنث اصم يعنى زن كر كه شنوائى آن باطل شده باشد . ج :
صم و صمان . و صخرة صماء : سنگ سخت رست . و قناة صماء : نيزهء سخت رست . و حية صماء : مارى كه فسون نپذيرد .
صماء
(
samm '
) ا . ع . شتر مادهء فربه .
و شتر مادهء باردار . و طرف رودهء باريك از