صفر صفرا ( مجهولا ) : زرداب جمع شد در شكم او .
صفر
(
sefr
) و (
sofr
) و (
safr
) و (
safer
) و (
sofor
) ص . ع . خالى از هر چيزى . ج : اصفار . و رجل صفر اليدين :
مرد تهيدست و مرد مسكين و مفلس و مرد بىچيز .
و اناء صفر صحر : ظرف خالى .
صفر
(
sefr
) و (
sofr
) ا . ع . روى .
صفر
(
sefr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هيچ . و خالى از همه چيز . و در علم حساب علامتى را گويند به شكل ه گرد ( ه ) كه به خودى خود داراى قدرى نيست ولى هرگاه آن را در طرف يسار عددى گذارند ده مرتبه آن عدد را بزرگتر مىكند . و در علم فيزيك آن درجهء از حرارت را گويند كه مقابل باشد با حرارت يخ ذوب شده . و صفر كردن : خالى كردن و تهى كردن .
صفر
(
sofr
) ا . ع . زر و طلا .
صفر
(
sofr
) ص . ع . ج . اصفر و صفراء .
صفر
(
safar
) ا . ع . بيمارى در شكم كه روى صاحب خود را زرد گرداند . و عقل . و عقد . و بيم و ترس . و نفس . و دل . و مارى در شكم مردم كه مىچسپد باستخوانهاى پهلو و مىگزد آن را . و كرمى كه مىگزد استخوان پهلو و سر آن را . و كرم شكم . و گرسنگى .
و ماه پس از ماه محرم كه ماه دويم از سال قمرى بود . ج : اصفار . و به اين معنى اخير بيشتر بدون الف و لام آيد و قد يمنع من الصرف و جمع آن نيز صفرات مىآيد . و قولهم : لا يلتاط بصفرى يعنى نمىچسپد بدل من و قبول نمىكند آن را قلب من . و نعوذ بالله من صفر الاناء يعنى پناه مىبريم به خدا از هلاك شدن مواشى . الحديث : لا صفر . قيل كانت العرب تزعم ان فى البطن حية يقال لها الصفر تصيب الانسان اذا جائت و تؤذيه فابطل الاسلام ذلك و قيل اراد به النسئ الذى كانوا يفعلونه فى الجاهلية و هو تاخير المحرم الى صفر و يجعلون الصفر هو الشهر الحرام فابطله و قيل لا كانت العرب تتشام به شهر صفر ابطله صلى اللّه عليه و آله .
صفر
(
safar
) م . ع . صفر الشيئ صفرا ( از باب سمع ) : خالى شد آن چيز و تهى گشت . و كذلك صفر الاناء . و صفرت وطابه يعنى بمرد .
صفر
(
safar
) و (
sefar
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام ماه دويم از سال تازيان كه اكنون سال مذهبى همهء مسلمانان است .
صفرا
(
safr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - لوكه تلخه و هورش نيز گويند يعنى مايعى تلخ و زرد رنگ و يا سبز رنگ كه از جگر ترشح مىكند و در زهره جمع مىگردد و به كار مىرود در سهولت عمل هضم . و نيز صفرا : مى و شراب .
و زرد . و زرد زعفرانى . و صفرا كردن :
خشم كردن . و اعراض نمودن و روى برگردانيدن .
و قى كردن و استفراغ نمودن .
صفراء
(
safr '
) ا ع . زر و طلا . و صفرا . و ملخى كه از تخم گذاشتن فارغ شده باشد . و يك قسم گياهى ريگستانى كه برگ آن ببرگ كاهو ماند . و كمان از چوب درخت نبع و يا از هر چوبى .
و نام رودبارى ميان حرمين با آب و درخت بسيار . و نام اسبى .
صفراء
(
safr '
) ص . ع . مؤنث اصفر كه رنگ زرد باشد . ج : صفر .
صفرات
(
sefr t
) ع . ج . صفر .
صفرات
(
safar t
) ع . ج . صفر .
صفراغون
(
safr qun
) ا . پ . نام يك قسم مرغى زرد كه بيشتر در فاليز خربزه باشد .
صفراكش
(
safr - koc
) ا . پ . چاشت و غذائى كه در صبح مىخورند .
صفراگون
(
safr - gun
) ا . پ .
صفراغون .
صفران
(
safar ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه ماه محرم و صفر .
صفراوى
(
safr vi
) ص . پ . منسوب بصفرا . و تند مزاج .
صفراوى مزاج
(
safr vi - mez j
) ص . پ . آنكه در بدن وى صفرا غالب باشد و تندخو بود .
صفرائى
(
safr i
) ص . پ . منسوب بصفرا . و تند مزاج .
صفرة
(
safrat
) ا . ع . يك بار گرسنه شدن .
صفرة
(
safrat
) و (
sofrat
) ا . ع . جنون و ديوانگى . و جنون بطور نوبه . و يق : انه لقى صفرة للذى يعتريه الجنون . و كذلك لقى صفرة .
صفرة
(
sofrat
) ا . ع . زردى . و سياهى .
و زردهء تخم مرغ . و معرفة : علم است مر بز را .
صفرد
(
sefred
) ا . ع . ابو المليح و چكاوك .
المثل : هو اجبن من صفرد .
صفردار
(
sefr - d r
) ص . پ . تهى و خالى . و بسيار خرد و اندك .
صفرق
(
soforroq
) ا . ع . فالوده و نام گياهى .
صفروى
(
safraviyy
) ص . ع . صفراوى و منسوب بصفرا .
صفرى
(
safariyy
) ا . ع . اول ازمنه .
و بچهء گوسپند پس از قيظى يعنى آنكه در طلوع سهيل زاده شده باشد . و بارانى كه در اول خريف بارد .
صفرية
(
sofriyyat
) ا . ع . خرمائى يمانى كه در حالت بسرى آن را خشك كرده و بجاى شكر در سويق داخل كنند .
صفرية
(
sofriyyat
) و (
sefriyyat
) ا . ع . گروهى از خوارج منسوب بعبد اللّه بن