و شبه و ما يجرى مجرى ذلك . يقولون : رايت اخاك الظريف . فالاخ الموصوف و الظريف صفة له و لا يجوزان يضاف الشيئ الى صفته كما لا يجوز ان يضاف الى نفسه .
صفة
(
sefat
) م . ع . وصفه وصفا و صفة ( از باب ضرب ) : وصف كرد او را و ستود . و وصف المهر : ميل كرد آن كره اسب بنيكخوئى .
صفت
(
sefat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خاصيت . و نهاد . و حالت و زاب و سيرت و خصلت و فروز و فروزه و فروزينه . و وصف و بيان . و لقب . و هر چيز كه بيان كند حالت و وضع چيزى را و نشان دهد علامت و نشان وى را و توصيف نمايد آن چيز را . و شكل و صورت .
و طور و طريقه و منوال و طرز و رسم و كواس و خوى و عادت . و روش . و چگونگى و كيفيت . و مشابهت . و مانند . و صفت بهيمت : خاصيت حيوانى و حالت حيوانى .
و بدر صفت : مشابه ماه شب چهارده . و لاله صفت : مانند لاله . و نيكو صفت : نيكو خصلت و خوش سيرت .
و صفت ثبوتيه : شكل اصلى و حالت ثابت و تغيير ناپذير . و صفت عارضيه : حالت اتفاقى و تغييرپذير .
صفت
(
safat
) ا . پ . نام شهرى در شام كه تازيان صفد گويند .
صفة
(
soffat
) ا . ع . پيشگاه اطاق . و موضع سايهدار از جلو اطاق . و صفة الدار :
پيش دالان . و صفة السرج : پيش زين .
ج : صفف . و صفة الدهر : پارهاى از زمان . و اندك از هر چيزى . و اهل الصفة :
مهمانان اسلام كه در صفهء مسجد آن حضرت صلى اللّه عليه و آله شب مىگذراندند .
صفت
(
sefett
) ا . ع . مرد نيك چيره و غالب .
صفت
(
sefett
) و
صفتان
(
sefett n
) و (
seffet n
) ا . ع . مرد تواناى تنآور . و مرد با گوشت گرد اندام . و مرد تواناى درشت خلقت .
صفتات
(
seft t
) ا . ع . تواناى پر گوشت جسيم .
صفتة
(
saftat
) ا . ع . غلبه و چيرگى .
صفتيت
(
seftit
) ا . ع . مرد تواناى تناور .
و مرد پر گوشت گرد اندام . و مرد تواناى درشت خلقت و جسيم .
صفح
(
safh
) ا . ع . كنارهء از هر چيزى .
و پهلوى مردم . و صفح الجبل : بن كوه و پائين كوه . و جاى هموار از كمر كوه . و روى كوه .
صفح
(
safh
) م . ع . صفح صفحا ( از باب فتح ) : روى گردانيد و ترك داد . و قولهم :
ضربت عنه صفحا يعنى اعراض كردم از آن و ترك دادم آن را . و صفح عنه : درگذشت از آن . و معاف كرد آن را . و صفح الابل على الحوض : وارد كرد شتران را بر حوض و صفح السائل : رد كرد سائل را و باز گردانيد آن را . صفحه بالسيف :
زد آن را بپهناى شمشير . صفح فلانا :
سيراب گردانيد فلان را بنوعى از شراب . و صفح الشيئ : پهن گردانيد آن چيز را .
و صفح القوم : پيش كرد يك يك از آن قوم را و ظاهر نمود آنان را . و صفح ورق المصحف : باز كرد ورق ورق از مصحف را و عرضه نمود آنها را . صفح الامر :
نظر كرد در ظاهر هر كار و بنگريد صفحات آن را . قوله تعالى :
فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ
هو العفو من غير عتاب .
صفح
(
safh
) و (
sofh
) ا . ع . رخسار مردم . و روى شمشير . و پهناى شمشير . و پهناى از هر چيز . ج : صفاح . و نظر اليه بصفح وجهه اى بعرض وجهه . و كذلك بصفح وجهه .
صفح
(
safah
) ا . ع . پهنا و پهنى . يق :
فى جبهته صفح اى عرض فاحش .
صفحاء
(
safh '
) ص . ع . مؤنث اصفح يعنى زنى كه پيشانى وى فراخ باشد .
صفحات
(
safah t
) ع . ج . صفحة .
صفحات
(
safah t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اوراق و صفحهها و رويهها . و هر چيز كه بيان كند حالت چيزى را و دلالت كند بر گزارش حالات كسى . و اطراف و حواشى .
صفحة
(
safhat
) ا . ع . كنارهء هر چيزى .
و روى هر چيزى . ج : صفحات .
صفحه
(
safhe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - روى و چهره . و يك روى از هر برگى و ورقى . و رويه و سطح . و گشادگى و وسعت .
و ناحيه . و كشور . و كناره و حاشيه . و صفحهء تيغ سحر : آسمان . و روشنائى اول صبح . و صفحهء حال : صورت مطلب و طريقهء حال و وضع حالت .
صفد
(
safd
) م . ع . صفده صفدا ( از باب ضرب ) : بند كرد آن را و محكم نمود .
صفد
(
safad
) ا . ع . عطا و بخشش خواه مال باشد و يا عبد . و هر چيز كه اسير را بدان ببندند از ريسمان و قيد و غل . ج : اصفاد .
قوله تعالى :
مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ *
.
صفد
(
safad
) ا . ع . نام شهرى در شام كه به فارسى صفت گويند .
صفدر
(
saf - dar
) ص . پ . جنگى و دلاور و بهادر و دلير . و درهم شكننده صف سپاه .
صفدرى
(
saf - dari
) ا . پ . دليرى و دلاورى و بهادرى و شجاعت . و در هم شكنندگى صف .
صفر
(
safr
) م . ع . صفر الاناء صفرا و صفورا ( از باب سمع ) : خالى شد آن خنور . و صفرت و طاته يعنى بمرد . و