تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2150

مساهمون:

ص٢١٥٠
بسوى تو است . و كذلك صغوه معك .

صغو

(
saqv
) و (
soqovv
) م . ع . صغا صغوا و صغوا ( از باب نصر و ضرب ) : ميل كرد . و مبل كرد كام دهان او يا يكى از دو جانب او . و صغت الشمس : مايل شد آفتاب بغروب . و كذا صغت النجوم . و صغا قلبه : ميل كرد از حق دل او . و منه قوله تعالى :
فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما
.

صغو

(
seqv
) ا . ع . صغو المغرفة : شكم كفليز . و صغو البئر : كرانهء چاه . و صغو الدلو : كنارهء دول كه دولا باشد .

صغواء

(
saqv '
) ص . ع . آفتاب مايل بغروب .

صغى

(
seq
) و (
soqiyy
) م . ع . صغى صغى و صغيا ( از باب سمع ) . مر . صغو و صغو ( واوى و يائى ) .

صغير

(
saqir
) ا و ص . ع . خرد . ج : صغار و صغراء . و نام مردى .

صغير

(
saqir
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - خرد و كوچك و كهتر . و نابالغ .

صغير

(
saqir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كودك خردسال . و كودك بىپدر و مادر . ج : صغيران .

صغير

(
soqqayr
) ص . ع . مصغر صغير . بسيار خرد و خردترين خردها و كوچكترين كوچكها .

صغيرات

(
saqir t
) ع . ج . صغيرة .

صغيران

(
saqir n
) پ . ج . صغير .

صغيرة

(
saqirat
) ا و ص . ع . مؤنث صغير . ج : صغار و صغائر . قيل اذا كانت فعلية لمؤنث و لم تكن بمعنى مفعولة فلجمعها ثلاثة امثلة : فعال ( بالكسر ) و فعائل و فعلاء . مثل صبيحة و صباح و صحيفة و صحائف و فقيرة و فقراء . و قد يستغنون بعفال عن فعائل و قالوا صغيرة و صغار و لم يقولون صغائر و انما جاز ذلك فى الذنوب . و نيز هر گاه صغيرة بمعنى گناه باشد صغيرات جمع آن مىآيد .

صغيره

(
saqire
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - خرد و كوچك .

صغيره

(
saqire
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گناه . و گناهى كه خدا از آن مىگذرد و مىبخشد .

صغيرى

(
saqiri
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خردى و كوچكى . و طفوليت و بچگى و كودكى .

صف

(
saf
) و (
saff
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسته و سلك و آراستگى . و ترتيب . و قطار و هر چند چيز كه بنظم و ترتيب در پهلوى هم قرار گرفته باشد . و صف تيغ : دو طرف تيغ و دو سطح آن . و صف جنگ : رسته‌اى كه سپاهيان در پهلوى هم بطور نظم و ترتيب در مقابل دشمن قرار مىگيرند . و صف خاصه : خيل پيغمبران . و صف صف : بطور رسته و با ترتيب و نظم . و صف نعال : كفش كن . و آخرين صف . و آنجائى كه مردم پاپوش را از پا در مىآورند .

صف

(
saff
) ا . ع . رسته . ج : صفوف و صفاف . و گروه صف‌زده و در صف ايستاده .

صف

(
saff
) م . ع . صففت القوم صفا ( از باب نصر ) : در صف جنگ و جز آن ايستاده كردم آن گروه را فصفوا : پس در صف ايستادند ( لازم و متعدى ) . و صففت السرج : صفه ساختم براى زين . و صففت اللحم : در آفتاب خشك كردم گوشت را . و صففته على النار : روى آتش بريان كردم آن را . و نيز صف : دوشيدن ماده شتر را در دو شير دوشه و يا زيادتر . و گستردن مرغ هر دو بال را در پريدن . و بصف كشيدن شتران پايها را . الحديث : كل ما دف و دع ما صف يعنى بخوريد مرغى را كه حركت مىدهد بالها را در هنگام طيران مانند كبوتر و نخوريد آن مرغى را كه مىگستراند بالها را مانند چرغ و جز آن .

صفا

(
saf
) ا . پ . پاكى و رونق و جلا و زدودگى و تابانى و تاب‌دارى و روشنى . و خوشى و خرمى و شادمانى و فرح . - مأخوذ از تازى - پاكى و تاب‌دارى و شفافى . و خرمى و فرح . و خوش‌آيندى . و خوشمزگى و دلاويزى . و تفرج و تماشا . و فراغ خاطر و خشنودى و خوشدلى و آسايش و دلاسائى و خاطر جمعى . و صفاى عقيدت : پاكى اعتقاد . و صفاى عيون و انهار : رونق و روشنى چشمه‌ها و نهرها . و صفا كردن : شاد كردن و خشنود نمودن . و عيش و عشرت كردن . و اهل صفا : اهل عيش و عشرت . و كسى كه موجب عيش و شادمانى گردد . و با صفاى خاطر : بطور رضا و رغبت و از روى دل و جان و بدون كدورت و دلتنگى .

صفا

(
saf
) ا . ع . نام كوهى در مكه و مروة نام كوهى ديگر و در فاصلهء اين دو كوه كه تقريبا دويست قدم است حاجيان را لازم است كه سعى كنند يعنى بدوند . و نيز صفا : ج . صفاة .

صفاء

(
saf '
) م . ع . صفا الجو صفاء و صفوا و صفوا ( از باب نصر ) : صاف و بىابر گرديد هوا . و صفا الشراب : صاف و تابان شد شراب . و صفوت القدر : گرفتم خلاصهء ديگ را . و صفت الناقة : بسيار شير گرديد آن ماده شتر .

صفاء

(
saf '
) ا . ع . روشنى . و ج . صفاة .

صفاء

(
saf '
) م . ع . صافاه مصافة و صفاء : راست و خالص كرد با او دوستى و اخوت را .

صفابخش

(
saf - baxc
) ص . پ . لطيف . و لذيذ . و پاكيزه‌كننده .

صفاپذير

(
saf - pazir
) ص . پ . پاكيزه و پاك شده . و شراب صاف شده .