تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2149

مساهمون:

ص٢١٤٩

صعونة

(
se'vannat
) ا . ع . مؤنث صعون يعنى شترمرغ مادهء باريك گردن خرد سر .

صعوه

(
sa've
) و (
se've
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سنگانه كه گازر و گازرك و هوزه و هوژه نيز گويند .

صعى

(
sa'y
) م . ع . صعى راسه صعيا ( از باب فتح ) : خرد و باريك شد سر او . و صعى الفرخ : بانگ كرد چوزه .

صعيد

(
sa'id
) ا . ع . روى زمين خواه خاك باشد و جز آن . و خاك و راه . و قبر و گور . و روى زمين . قوله تعالى :
فَتُصْبِحَ صَعِيداً زَلَقاً
. و خاك پاك و پاكيزه كه به روى آن تيمم مىكنند . قوله تعالى :
فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً *
. ج : صعدو ج ج : صعدات . و نام موضعى نزديك وادى قرى كه در آنجا مسجد آن حضرت است صلى اللّه عليه و آله . و نام بلادى در مصر بوسعت پانزده روز طولا . و صعيد مصر : نام موضعى در مصر . و قولهم هذا النبات ينمى صعدا : اين گياه مىبالايد در درازى . و اياكم و اثقعود بالصعدات : بپرهيزيد از نشستن در قبرستان .

صعيدة

(
sa'idat
) ا . ع . قربانى . و نذر . و هديه .

صغ

(
saqq
) م . ع . صغ الطعام صغا ( از باب نصر ) : بسيار خورد طعام را .

صغا

(
saq
) ا . ع . ميل و رغبت . يق . صغاه معك : ميل و رغبت او بسوى تو است .

صغاب

(
soq b
) ا . ع . رشك و تخم شپش .

صغار

(
saq r
) ا . ع . خوارى . و ستم .

صغار

(
saq r
) م . ع . صغر صغرا و صغارا و صغارة و صغرا و صغرانا . مر . صغارة .

صغار

(
seq r
) ع . ج . صغير . و ج . صغيرة .

صغار

(
soq r
) ص . ع . خرد و كوچك .

صغار

(
seq r
) و (
soq r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خردان و كودكان بىپدر و مادر . و صغار و كبار : خردان و بزرگان .

صغارة

(
saq rat
) ا . ع . خردى . و خردى در قدر و منزلت .

صغارة

(
saq rat
) م . ع . صغر صغارة و صغرا و صغرا و صغرانا ( از باب كرم و سمع ) : خرد گرديد . و صغر صغرا و صغارا و صغارة و صغرانا و صغرا : خوار شد . و ما صغر عنى الا بسنة : از من كوچكتر نيست مگر يك سال . و صغرت الشمس : مايل بغروب شد آفتاب .

صغانة

(
saq nat
) ا . ع . مأخوذ از چغانهء فارسى و بمعنى آن .

صغانيان

(
saq niy n
) ا . ع . نام شهرى در آن طرف رود آمو ( معرب چغانيان ) .

صغائر

(
saq er
) ع . ج . صغيرة .

صغبلة

(
saqbalat
) م . ع . صغبل الطعام صغبلة : نيك چرب كرد طعام را .

صغبين

(
seqbin
) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - سكبينج .

صغد

(
soqd
) ا . پ . نام رودخانه‌اى در تركستان . و نام شهرى كه سغد نيز نويسند .

صغر

(
saqr
) م . ع . ما صغرنى الا بسنة صغرا ( از باب نصر ) : خرد نيست از من مگر بيك سال .

صغر

(
soqr
) ا . ع . خوارى . و ستم .

صغر

(
soqr
) و (
saqar
) م . ع . صغر صغرا و صغرا و صغارة . مر . صغارة .

صغر

(
seqar
) ا . ع . خردى ضد كبر . و خردى تن . و كوچكى .

صغر

(
seqar
) م . ع . صغر صغرا و صغارة . مر . صغارة .

صغر

(
seqar
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خردى و كوچكى . و صغر سن : كودكى و طفوليت .

صغر

(
soqar
) ا . ع . جماعت . و ج . صغرى .

صغرا

(
soqr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باصطلاح منطق : قضيهء اول از دو قضيهء شكل را گويند مثلا كل انسان حيوان و كل حيوان جسم قضيهء اول را كه كل انسان باشد صغرا و قصيهء دوم را كه كل حيوان باشد كبرا . و نيز صغرا : از اسامى زنان است .

صغراء

(
soqar '
) ع . ج . صغير .

صغران

(
soqr n
) ص . ع . خرد و كوچك .

صغران

(
soqr n
) م . ع . صغر صغارة و صغرانا . مر . صغارة .

صغرة

(
seqrat
) ا . ع . كوچك‌تر . و كوتاه‌تر . و انا من صغرتهم : من از كوتاه‌ترين و كوچكترين آنها هستم . و كذلك انا من الصغرة .

صغرة

(
saqarat
) ع . ج . صاغر .

صغرى

(
soqr
) ص . ع . مؤنث اصغر . مر . اصغر . ج : صغر . قال سيبويه : لا يقال نسوة صغر و لا قوم اصاغر الا بالالف و اللام .

صغصغة

(
saqsaqat
) م . ع . صغصغ شعره صغصغة : شانه كرد موى او را و بروغن اندود آن را . و صغصغ الثريد : نيك چرب كرد اشكنه را .

صغل

(
saqel
) ص . ع . مرد خرد و حقير جثه و لاغر و باريك قدم مضطرب خلقت و بىآرام بدخوى و بدخوار .

صغو

(
saqv
) و (
seqv
) ا . ع . ميل و رغبت . يق : صغوه معك يعنى ميل و رغبت او