تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1635

مساهمون:

ص١٦٣٥
بمرجاس . و رجس البعير : سخت بانگ كرد آن شتر . و رجس فلانا عن الامر ( از باب نصر و ضرب ) : بازداشت فلان را از كار .

رجس

(
rejs
) ا . ع . پليدى . و گناه . و كفر . و هر كار پليد و زشت . و كارى كه موجب عذاب باشد . و شك . و عقوبت . و خشم . و لعنت . قوله تعالى :
وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ .

رجس

(
rajas
) م . ع . رجس رجسا ( از باب سمع ) و رجس رجاسة ( از باب كرم ) : كار زشت كرد . و پليد گرديد .

رجس

(
rajas
) و (
rajes
) ا . ع . پليدى .

رجع

(
raj '
) ا . ع . باران كه بعد باران آيد . و منفعت . قوله تعالى :
وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ
. ج : رجعان . و روئيدگى ايام بهار . و ايستاد نگاه آب و پارگين . و زمينى كه در آن سيل دراز كشد و درگذرد . ج : رجعان و رجعان و رجاع . و آب و سرگين سگ و جز آن . و غائط . و طاعون . و بالاى پشته . ج : رجعان . و زير كتف . و خط زن و اشمه . و جواب كتاب .

رجع

(
raj '
) م . ع . رجع من سفره و عن الامر رجعا و رجوعا و مرجعا و مرجعة و رجعى و رجعانا ( از باب ضرب ) : بازگشت از سفر و از كار خود . و رجعه : باز گردانيد آن را ( لازم و متعّدى ) . قوله تعالى :
فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ
. و رجع عن الشيئ رجعا و مرجعا و مرجعا : برگرديد از آن چيز . و رجع الى الشيئ : باز گردانيد بسوى آن چيز . قوله تعالى :
يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ الْقَوْلَ
اى يتلاومون . و رجع العلف فى الدابة : گوارا شد علف در آن ستور . و رجع كلامى فيه : فايده داد سخن من در آن . و رجع الكلب فى قيئه : برگشت آن سگ و خورد قى كردهء خود را . و من هنا قيل : رجع فى هبته اذا اعادها الى ملكه . و كذلك : رجعت المراة الى اهلها بموت زوجها او بطلاق . و نيز رجع : گام زدن ستور و يا رد كردن دو دست خود را در سير . و فروختن ناقه و ببهاى آن ناقهء ديگرى خريدن . و قولهم : الشيخ يمرض يومين فلا يرجع شهرا يعنى پير دور و ز بيمار مىشود و تا يك ماه جسم و طاقت او به حال خود نمىآيد .

رجع

(
rej '
) ص . ع . ناقة رجع سفر : ماده شترى كه از سفرى باز گردد بسفرى .

رجع

(
rojo '
) ع . ج . رجيع . و ج . رجاع .

رجعان

(
rej ' n
) ع . ج . رجع .

رجعان

(
roj ' n
) ا . ع . جواب مكتوب . و ج . رجع .

رجعان

(
roj ' n
) م . ع . رجع رجعا و رجعانا . مر . رجع .

رجعة

(
raj'at
) و (
rej'at
) ا . ع . بازگشت بسوى دنيا . يقال : هو يؤمن بالرجعة و كذا بالرجعة : ايمان مىآورد ببرگشت بسوى دنيا پس از مرگ . و جواب مكتوب . يق : هل جاءك برجعة كتابك او برجعة كتابك . و بازگشت طلاق دهنده بسوى زن مطلقهء خود .

رجعة

(
rej'at
) ا . ع . شتر ريزگان كه ببهاى آنها ديگرى خريد نمايند و نفعى بردارند .

رجعة

(
roj'at
) ا . ع . جواب مكتوب .

رجعت

(
rej'at
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بازگشت و مراجعت . و باصطلاح نجوم بازگشت ستارهء سيار از حركت طبيعى خود يعنى حركت بر توالى بروج كه حركت از مغرب بمشرق باشد . و رجعت كردن : بازگشتن و واپس آمدن .

رجعى

(
roj '
) ا . ع . جواب مكتوب . يق : ارسلت اليك فما جاء نى رجعى رسالتى . و كذا جاء نى رجعى رسالتى .

رجعى

(
roj '
) م . ع . رجع رجعا و رجعى . مر . رجع .

رجعى

(
raj'iyy
) و (
rej'iyy
) ص . ع . منسوب بسوى طلاق . يق : طلاق رجعى او رجعى . مر . رجعة و رجعة .

رجغك

(
rajqak
) ا . پ . آروغ و بادى كه از راه گلو برآيد و رجك و رچك نيز گويند .

رجف

(
rajf
) م . ع . رجفه رجفا ( از باب نصر ) : جنبانيد آن را . و رجف الشيئ رجفا و رجوفا و رجيفا و رجفانا : سخت جنبيد آن چيز ( لازم و متعدى ) . و رجفت الارض : جنبيد و بلرزه درآمد زمين . و رجفت يده : مرتعش شد دست او از بيمارى و يا پيرى . و رجف القوم : بجنگ در پيوستند آن قوم و يا مستعد جنگ شدند . و رجفت الحمى فلانا : لرزانيد تب فلان را . و رجف الرعد : بغرش و بانگ در آمد تندر در ابر .

رجفان

(
rajf n
) م . ع . رجف رجفا و رجفانا . مر . رجف .

رجفة

(
rajaft
) ا . ع . لرزه و زلزله .

رجك

(
rajak
) ا . پ . آروغ و رجفك و بادى كه از راه گلو برآيد .

رجل

(
rajl
) ا و ص . ع . رجل رجل الشعر : مرد فروهشته موى و آنكه موى او ميان فروهشته و مرغول باشد . و كذلك شعر رجل . ج : ارجال و رجالى . و نيز رجل : مرد پياده . ج : رجال . و مرد مقابل زن . و مرد بسيار جماع . و نيز رجل : ج . راجل .

رجل

(
rajl
) م . ع . رجله رجلا ( از باب نصر ) : زد بر پاى او . و رسيد پاى او را .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1635 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )