تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2124

مساهمون:

ص٢١٢٤

صامت

(
s met
) ص . ع . خاموش . ج : صموت و صامتون .

صامت

(
s met
) ا . ع . شير خفتهء شب مانده . و بيست عدد از شتران . و زر و سيم . و هر مال از جمادات . و قولهم : ما له صامت و لا ناطق مراد از صامت طلا و نقره و از ناطق شتر و گوسپند و مانند آنها يعنى نيست او را چيزى .

صامت

(
s met
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - خاموش و ساكت و بىزبان . و مال صامت : نقود و جواهر و زيور و جز آن كه گورنين نيز گويند مقابل مال ناطق كه كنيز و غلام و چارپايان و جز آن بود .

صامتات

(
s met t
) ص . ع . ج . صامتة .

صامتة

(
s metat
) ص . ع . مؤنث صامت . ج : صامتات و صوامت .

صامتون

(
s metuna
) ص . ع . ج . صامت .

صامر بوما

(
s merbum
) ا . پ . - مأخوذ از سريانى - گياهى كه بتازى حشيشة العقرب گويند .

صامغان

(
s meq ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو كرانهء دهان كه ملتقاى هر دو لب باشد . و جاى فراهم آمدن آب دهن در دو جانب لب .

صامق

(
s meq
) ا . ع . گرسنه و يا تشنه . يق : ما زال صامقا يعنى پيوسته گرسنه است و يا تشنه .

صامل

(
s mel
) ص . ع . خشك و پژمرده .

صامورة

(
s murat
) ا . ع . شير سخت ترش .

صانع

(
s ne '
) ص . ع . پيشه‌ور . ج : صناع و صانعون .

صانع

(
s ne '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سازنده و كسى كه چيزى را مىسازد . و كاريگر . و صنعتگر و پيشه‌ور . خالق و خلاق . و صانع عالم : خلاق عالم .

صانعات

(
s ne t
) ع . ج . صانعة .

صانعة

(
s ne'at
) ص . ع . مؤنث صانع ج : صانعات و صوانع .

صانعون

(
s neuna
) ص . ع . ج . صانع .

صانق

(
s neq
) ا . ع . سخت قوى و استوار . و ساربان ماهر در خدمت شتران . ج : صنقة .

صانى

(
s ni
) ا . ع . مرد ملازم خدمت .

صاوى

(
s vi
) ص . ع . خشك .

صاوية

(
s viyat
) ص . ع . مونث صاوى . يق : نخلة صاوية : خرما بن خشك .

صاهل

(
sahel
) ا . ع . شترى كه دست و پا را بسيار بر زمين زند و بگزد و از جهة عزت نفس خود بانگ نكند و در اندرون وى بانگى باشد مانند باد . و يق ايضا : جمل ذو صاهل و ناقة ذات صاهل . و قولهم : رجل ذو صاهل : مرد سخت جهنده و برانگيزنده .

صاهلة

(
s helat
) ا . ع . بانگ و آواز . و بانگ اسب . و بانگ مگش در كشت‌زار . ج : صواهل . و بنو صاهلة : گروهى از تازيان

صاهور

(
s hur
) ا . ع . غلاف ماه چه تازيان همچو تصور مىكردند كه ماه در وقت خسوف در غلافى داخل شده و پنهان مىگردد .

صائب

(
s eb
) ص . ع . راست و درست . و رسا و رسنده . و كسى كه چيزى را درك كند . و كسى كه خطا نكند . و باران ريزان . و سهم صائب : تير رسندهء بنشانه . ج : صائبات .

صائب

(
s eb
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - راست . و رسا و رسنده . و صائب التدبير : خردمند و هوشيار و دانا . و صائب نظران : كسانى كه چشم حقيقت بين دارند و از روى صواب و راستى چيزى را مىنگرند .

صائب

(
s eb
) ا . پ . تخلص ميرزا محمد على نام از شعراى زمان صفويه كه در سال 1080 هجرى در اصفهان وفات نمود .

صائبات

(
s eb t
) ع . ج . صائب .

صايبان

(
s ye - b n
) ا . پ . سايه‌بان .

صائبة

(
s ebat
) ص . ع . سهام صائبة : تيرهاى رسندهء بنشانه .

صائت

(
s et
) ص . ع . فرياد كننده .

صائتة

(
s etat
) ص . ع . مؤنث صائت .

صائح

(
s eh
) ص . ع . رجل صائح : مرد صيحه زننده . ج : صائحون .

صائحات

(
s ehat
) ص . ع . ج . صائحة .

صائحة

(
s ehat
) ص . ع . امراة صائحة : زن صيحه زننده . ج : صائحات و صوائح .

صائحون

(
s ehuna
) ع . ج . صائح .

صائد

(
s ed
) ا و ص . ع . شكار كننده . و صيد كننده . و صائد بن صيد : دجال . و بنو الصائد : نام بطنى از همدان .

صائر

(
s er
) ا . ع . صائر الباب : شكاف در .

صائرة

(
s erat
) ا . ع . گياه خشك كه پس از سبز شدن خورده شود .

صائغ

(
s eq
) ص . ع . زرگر . و ريخته گر . ج : صاغة .

صائف

(
s ef
) ص . ع . كبش صائف : قچقار بسيار پشم . و يوم صائف : روز بسيار گرم . و در مبالغه گويند : صيف صائف يعنى تابستان بسيار گرم .

صائفة

(
s efat
) ا . ع . ليلة صائفة : شب بسيار گرم .

صائفة

(
s efat
) ا . ع . خواربار تابستانى . ج : صوائف . و نيز صائفة : غزوهء روم .

صائق

(
s eq
) ا . ع . چسبنده و لازق .

صائل

(
s el
) ص . ع . گستاخ و سركش . و تند و تيز .

صائم

(
s em
) ص . ع . روزه دارنده و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2124 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )