تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2121

مساهمون:

ص٢١٢١
هر اداره‌اى از قبيل مركب و كاغذ و صرف روشنائى و جز آن .

صادرة

(
s derat
) ا . ع . نام سدرة - المنتهى .

صادع

(
s de '
) ص . ع . جبل صادع : كوه روندهء در زمين بدرازا . و كذلك سيل صادع و واد صادع . و كلام صادع : سخن فصيح و سخن مؤثر . و الصبح الصادع : بامداد روشن .

صادف

(
s def
) ا فا . ع . اعراض‌كننده و روى گردان . و بازگردنده .

صادفة

(
s defat
) ا . ع . شترى كه يار خود را در آبخور يابد و منتظر باشد در پس آن نوبت آب را . ج : صوادف .

صادق

(
s deq
) ص . ع . راست گوى . و راست . و پيدا و آشكار . ج : صادقون . و الصبح الصادق : فجر دويم . و الصادق : لقب جعفر بن محمد عليهما السلام سمى به ليتميز من المدعى للامامة به غير حقها و هو جعفر ابن على امام الفطحية .

صادق

(
s deq
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - راست . و راستگوى . و درست و صحيح و عادل . و صديق و بىريا . و خوب و نيك . و صادق القول : راستگو . و لسان صادق البيان : زبانى كه سخنش راست و درست بود . و صادق الجوع : گرسنگى حقيقى . و دوست صادق : دوست ويژه .

صادقانه

(
s deq ne
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى صداقت و راستى و بطور صداقت .

صادقة

(
s deqat
) ص . ع . مؤنث صادق . و فعله غب صادقة يعنى كرد آن كار را پس از آنكه بر وى آشكار شد .

صادقون

(
s dequna
) ص . ع . ج . صادق .

صادقه

(
s deqe
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - راست و درست و صحيح . و راستگوى درصورتىكه موصوف زن باشد . و نيت صادقه : نيت خوب و خالص و پاك .

صادى

(
s di
) ص . ع . تشنه .

صادى

(
s diyy
) ص . ع . برنجين . و رويين .

صادية

(
s diyat
) ص . ع . مؤنث صادى يعنى تشنه .

صار

(
s rr
) ا . ع . درخت بسيار شاخ درهم پيچيده و پيوسته سايه‌دار .

صارة

(
s rat
) ا . ع . نافهء مشك . و درختستان . و نام موضعى . و صارة الجبل : اعلاى كوه .

صارة

(
s rrat
) ا . ع . حاجت . و تشنگى . ج : صرائر و صوار . و يق : قصع الحمار صارته اذا شرب الماء فذهب عطشه . و نيز صارة : واحد صار يعنى يك درخت بسيار شاخ درهم پيچيدهء پيوسته سايه‌دار .

صارخ

(
s rex
) ص . ع . فرياد رس . و فرياد خواه ( از اضداد است ) .

صارخ

(
s rex
) ا . ع . خروس .

صارخة

(
s rexat
) م . ع . بفرياد رسيدن .

صارخة

(
s rexat
) ا و ص . ع . آواز فرياد خواهى . و امراة صارخة : زن فرياد خواه .

صارد

(
s red
) ا و ص . ع . سهم صارد : تير درگذرنده . و بنو الصارد : گروهى از تازيان . و نيز صارد : نام شمشيرى .

صارف

(
s ref
) ص . ع . كلبة صارف : سگ مادهء آزمند نر .

صارفة

(
s refat
) ا . ع . دور گردون . و سانحه . و گردش زمانه . ج : صوارف .

صارم

(
s rem
) ص . ع . رجل صارم : مرد شجاع و دلير . و مرد رساى در امور . و سيف صارم : شمشير بران .

صارم

(
s rem
) ا . ع . شير بيشه .

صاروج

(
s ruj
) ا . پ . آهك آميختهء با خاكستر . و داروئى مركب از زرنيخ و آهك جهة ستردن موى .

صارور

(
s rur
) و

صاروراء

(
s rur '
) و

صارورة

(
s rurat
) ص . ع . رجل صارور : مردى كه حج نكرده باشد . و مردى كه گرد زن نگردد . و كذلك رجل صاروراء و رجل صارورة .

صاره

(
s re
) ا . پ . گياه فيلگوش .

صارى

(
s ri
) ا . ع . كشتيبان . ج : صراء و صرارى و صراريون . و تير كشتى .

صارية

(
s riyat
) ا . ع . چاهى كه آت آن از دير ماندگى برگرديده رنگ و برگشته مزه شده باشد . و كشتيبان . و تير بلند . و تير كشتى . ج : صوارى .

صأصأة

(
sa'sa'at
) م . ع . نگريستن خواستن سگ بچه پيش از چشم گشادن . يق : صأصأ الجرو اذا حرك عينه قبل التفتيح او كاد يفتحهما . الحديث : فحقنا و صأصأتم اى ابصرنا امرنا و لم تبصروه . و ترسيدن . و خوار گرديدن . و رام شدن . و بانگ بر زدن . و گشنى ناپذيرفتن خرما بن و دانه سخت ناكردن آن . و بددل شدن مرد . يق : صأصأ فلان اى جبن .

صاصل

(
s sal
) ا . ع . چاه . و نام گياهى .

صاع

(
s '
) ا . ع . پيمانه‌اى كه احكام مسلمانان از كفاره و فطره داير و جارى بر آنست و آن عبارت است از چهار مد و هر يك مد يك رطل و ثلث رطل و هر رطل دوازده اوقيه و هر اوقيه يك استار و دو ثلث استار و هر استار چهار مثقال و نصف مثقال و هر مثقال يك درهم و سه ربع درهم و هر درهم شش دانگ و هر دانگ دو قيراط و هر قيراط دو طسوج و هر طسوج دو جو ميانه و هر جو ميانه شش يك از هشت يك