تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1631

مساهمون:

ص١٦٣١
اى فت فى عضده : سست بازو و ضعيف گرديد .

رتو

(
rotovv
) م . ع . رتا رتوا و رتوا . مر . رتو .

رتوء

(
rotu '
) م . ع . رتا العقدة رتوء ( از باب فتح ) : محكم كرد آن گره را . و رتافلانا : خفه كرد فلان را . و رتا بالمكان : آرام گرفت در آنجاى . و رتاه : بر پاى نمود او را . و ما رتا كبده بطعام : نخورد طعامى كه رفع كند گرسنگى شكم او را . و خاص بالكبد . و رتا زيد : برفتار آمد زيد .

رتوب

(
rotub
) م . ع . رتب رتوبا ( از باب نصر ) : ثابت شد و بر جاى ايستاد و حركت نكرد و قرار گرفت . و رتب فلان رتبا و رتوبا : ماند فلان در شهر . و رتب رتوب الكعب : راست ايستاد مانند راست ايستادن كعب . و نيز رتوب : در وادى بودن .

رتوة

(
ratvat
) ا . ع . گام . و درجه . و جاى بلند از زمين . و اندك ساعت از زمان . و دعوت . و قطره . يق : ما سقانى رتوة من الماء اى قطرة . و يك تير پرتاب و يا يك ميل و يا منتهاى مد بصر .

رتوت

(
rotut
) ا . ع . ج . رت .

رتوت

(
rotut
) م . ع . رت رتتا و رتوتا . مر . رتت .

رتوع

(
rotu '
) ص . ع . ج . راتع .

رتوع

(
rotu '
) م . ع . رتع رتعا و رتوعا و رتاعا . مر . رتاع .

رتوق

(
rotuq
) ا . ع . عزت . و غلبه . و شرف .

رته

(
rate
) ا . پ . فندق هندى كه درختى است در هند و ميوهء آن شبيه بفندق و از آن كوچكتر و سياه رنگ و چون اين ميوه را در آب كنند و دست بر آن زنند مانند صابون كف كند و بد آن جامه‌ها ويژه جامه‌هاى ابريشمين شويند .

رتى

(
rott
) ص . ع . زن شكسته زبان و آنكه حرف را را لام و غين و سين را ثا گويد .

رتيبانج

(
ratib naj
) ا . پ . نوعى از خرچنگ دريائى . و يك نوع سنگى كه در دارو - هاى چشم به كار برند .

رتيل

(
rotayl
) ا . پ . - مأخوذ از رتيلاى تازى و بمعنى آن و دلمه و گال نيز گويند .

رتيلا

(
rotayl
) و رتيلاء (
rotayl '
) ا . ع . جانوركى زهردار كه به فارسى دلمه گويند . و گياهى كه شكوفهء آن بشكوفهء سوسن ماند گويند گزيدن رتيلا و عقرب را سود بخشد .

رتيلاوات

(
rotayl v t
) ع . ج . رتيلاء .

رتيم

(
ratim
) ا . ع . رفتار و سير بطئى .

رتيم

(
ratim
) ص . ع . آنكه از خوردن رتم بيهوش شده باشد . ج : رتامى . و رجل رتيم : مرد شكسته بينى .

رتيمة

(
ratimat
) ا . ع . رتمة يعنى رشته‌اى كه بر انگشت جهة يادآورى بندند . ج : رتائم و رتام . و نيز بمعنى رتم مىباشد يعنى دو شاخهء درخت را كه شخص مسافر در وقت سفر بهم مىبندد . مر . رتم .

رث

(
rass
) ا . ع . كهنه و بلايهء از رخت و متاع خانه . و جامهء كهنه . ج : رثاث .

رث

(
rass
) ص . ع . كهنه و پوسيده . ج : رثاث . و خوار . و بدهيئت . يق : فلان رث الهيئة يعنى فلان بدحال و بدهيئت است .

رثأ

(
ras '
) ا . ع . گولى و كم‌عقلى .

رثأ

(
ras '
) م . ع . رثا اللبن رثأ ( از باب فتح ) : دوشيد شير را بر ماست و ستبر گرديد . و رثا الميت : ستايش كرد مرده را و گريست بر آن ( لغة فى رثى ) . و رثا رايه : آميخت راى او را و خلط كرد . و رثا اللبن : ماست گردانيد شير را . و رثا القوم : رثيئة ساخت براى آن قوم . و رثا غضبه : فرو نشست خشم او . و رثا فلانا : زد فلان را . و رثا البعير : بيمار رثاة گرديد آن شتر . و رثا اللبن : ستبر گرديد شير .

رثأ

(
ros '
) ا . ع . سياهى سپيدى آميخته .

رثآء

(
ras ' '
) ص . ع . نعجة رثآء : ميش سياه بسپيدى آميخته .

رثاء

(
res '
) م . ع . رثيت الميت رثيا و رثاء و رثاية و مرثاة و مرثية ( از باب ضرب ) : گريستم بر آن مرده و ستايش وى نمودم و در آن شعر نظم آوردم . و رثى له : رحم كرد بر او و مهربانى نمود . و رثى حدثيا عنه رثاية : ياد گرفت حديث را از او و به ياد آورد او را .

رثاءة

(
rass at
) ص . ع . امراة رثاءة : زن گرياننده بر مرده .

رثاءة

(
ras'at
) ا . ع . بيمارى كه در دوش شتر عارض شود و باعث لنگى آن گردد .

رثاث

(
res s
) ع . ج . رث . و ج . رثة . و ج . رثيث .

رثاثة

(
ras sat
) ا . ع . كهنگى و پوسيدگى . و بدحالى . يق : فلان فى هيئة رثاثة اى بذاذة .

رثاثة

(
ras sat
) م . ع . رث الثوب و غيره رثاثة و رثوثة ( از باب ضرب ) : كهنه و پوسيده گرديد آن جامه و جز آن . و رث هيئت الرجل رثاثة و رثوثة ( از باب ضرب و نصر ) : ضعيف و سست و خوار گرديد آن مرد .

رثام

(
res m
) ع . ج . رثمة و رثمة .

رثان

(
ras n
) ا . ع . باران پياپى كه ما بين آن اندك سكون باشد .

رثاية

(
res yat
) م . ع . رثى رثيا
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1631 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )