تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1629

مساهمون:

ص١٦٢٩
اسدى لهما آثار فى حرب القادسية .

ربيلة

(
rabilat
) ا . ع . فربهى . و تن‌آسائى . و فراخى نعمت .

ربيون

(
rebbiyyuna
) ع . ج . ربى .

ربيئة

(
rabi'at
) ا . ع . طلايه . ج : ربايا .

رپتيل

(
reptil
) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - حشرات الارض مانند مار و سوسمار كه خرك زمين و خستر و خزنده و خست و گردشنده نيز گويند . مر . خستر .

رپد

(
rapad
) و (
rapod
) و

رپود

(
rapud
) ا . پ . گياهى سمى كه چرنده‌ها را مست گرداند .

رت

(
rat
) ص . پ . برهنه و عريان .

رت

(
rot
) ا و ص . پ . تهى دست و بىنوا . و برهنه . و خالى . و كاغذ . و همه و كل و همگى .

رت

(
ratt
) ا . ع . مهتر و رئيس و بزرگ . ج : رتان و رتوت . يقال : هولاء رتوت اللبد اى رؤساؤها . و خوك . ج : رتوت .

رت

(
rott
) ص . ع . ج . ارت و رتاء .

رتاء

(
ratt '
) ص . ع . مونث ارت زن گنگلاج . ج : رت .

رتاج

(
ret j
) ا . ع . در بسته كه بر آن در كوچك باشد . و نام مكه و يا در كعبه . و در بزرگ . و منه رتاج الكعبة .

رتاج

(
ret j
) ص . ع . ناقة رتاج الصلا : ماده شتر استوار خلقت پر گوشت .

رتاجة

(
ret jat
) ا . ع . سنگ . ج : رتائج .

رتاع

(
ret '
) ا . ع . رتع الماشية رتعا و رتوعا و رتاعا ( از باب فتح ) : چريد آن ستور و آب خورد بر سر خود در فراخى و يا چريد بحرص تمام در زمين با علف . يق : خرجنا نلعب و نرتع اى نلهو و ننعم .

رتاع

(
ret '
) ص . ع . ج . راتع . يق : ابل رتاع .

رتاق

(
ret q
) ا . ع . دو جامهء كرانه‌ها بهم بربسته .

رتام

(
ret m
) ع . ج . رتيمة . و ج . رتمة .

رتام

(
rot m
) ا . ع . شكسته و ريزه شده .

رتامى

(
rot m
) ص . ع . ج . رتيم . يق : قوم رتامى : گروهى كه از خوردن رتم بيهوشى عارضشان شده باشد .

رتآن

(
rat ' n
) ا . ع . پويه دويدن شتر .

رتان

(
rott n
) ع . ج . رت .

رتائج

(
rat ej
) ع . ج . رتاجة .

رتائم

(
rat em
) ع . ج . رتيمة .

رتب

(
ratb
) م . ع . رتب رتبا و رتوبا . مر . رتوب .

رتب

(
ratab
) ا . ع . سختى . و ريختگى . و زمين بلند و برآمده . و سنگهاى نزديك بهم افتادهء بعضى بلندتر از بعضى . و درشتى زندگانى . و ميانهء دو انگشت خنصر و بنصر و بنصر و وسطى و سبابه . و هر چهار انگشت فراهم آورده شدهء منضم بهم .

رتب

(
rotab
) ع . ج . رتبة .

رتباء

(
ratba '
) ا . ع . شتر مادهء ثابت در سير . و آنكه همه شب رود .

رتبة

(
ratabat
) ا . ع . سنگهاى نزديك بهم افتادهء بعضى بلندتر از بعضى .

رتبة

(
rotbat
) ا . ع . پايه و مرتبه . و جاى ديدبان بر سر كوه و بلندى . ج : رتب .

رتبگان

(
rotbag n
) پ . ج . رتبه . و عيسى رتبگان : پيروان حضرت عيسى .

رتبل

(
ratbal
) ا . ع . كوتاه بالا . و نام مردى .

رتبه

(
rotbe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درجه و طبقه و مرتبه و پايه . و جاه و شأن و منزلت و منصب و مقام . و لياقت و بزرگوارى و عظمت و وقار . و رتبهء عليا : مقام و مرتبهء بلند و جاه و جلال .

رتت

(
ratat
) م . ع . رت رتتا و رتوتا ( از باب ضرب ) : كند زبان گرديد .

رتة

(
rottat
) ا . ع . كند زبانى كه بيان سخن را نتواند . و كندى زبان . يق : فى لسانه رتة . و درماندگى در سخن .

رتج

(
ratj
) م . ع . رتج الباب رتجا ( از باب نصر ) : محكم بست در را .

رتج

(
retj
) ص . ع . مال رتج و غلق : مال حرام و ممنوع . و سكة رتج . كوچهء سربسته و بن‌بند .

رتج

(
rataj
) ا . ع . در بزرگ .

رتج

(
rataj
) م . ع . رتج الرجل فى منطقه رتجا ( از باب سمع ) : بسته شد بر آن مرد سخن .

رتجان

(
rataj n
) م . ع . رتج الصبى رتجانا ( از باب نصر ) : برفتار آمد آن كودك .

رتخ

(
ratx
) م . ع . رتخ الطين رتخا و رتوخا ( از باب نصر ) : تنك گرديد گل . و كذلك رتخ العجين . و رتخ بالمكان : اقامت نمود در آن جاى . و رتخ عن الامر : پس ماند و تخلف ورزيد از كار . و رتخ به : چسبيد به آن .

رتخ

(
ratx
) ا . ع . اندك نشان حجامت كه بر پوست باشد و هو مقلوب ترخ .

رتخ

(
ratex
) ص . ع . قراد رتخ : كنه‌اى كه بر بالاى پوست شكافته چسبيده باشد .

رتخة

(
rataxat
) ا . ع . گل سخت تنك .

رترتة

(
ratratat
) م . ع . رترت رترتة : درماند در سخن و متردد و دو دله گرديد . و نيز رترتة : تته كردن و درماندن در تلفظ حرف تا .

رتشلخ

(
rotaclax
) ا . پ . حجام و حجامت‌گر .