رتع
(
rat '
) م . ع . رتع رتعا و رتاعا .
مر . رتاع .
رتع
(
roto '
) و (
rotto '
) ع . ج . راتع .
رتعة
(
rat'at
) و (
rataat
) ا . ع . فراخى در ارزانى . المثل : القيد و الرتعة شخصى از تازيان كه نحيف و لاغر بود اسير قبيلهاى شد و در آن مدت كه اسير بود نيكوئى بسيار دربارهء او كردند و چون فرار كرد و بقبيلهء خود آمد به دو گفتند :
خرجت من عندنا نحيفا و انت اليوم بادن قال القيد و الرتعة اى الخصب . و كذلك القيد و الرتعة .
رتق
(
ratq
) ص . ع . بسته ضد فتق . قال اللّه تعالى :
كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما
.
رتق
(
ratq
) م . ع . رتقت الفتق رتقا ( از باب نصر ) : بستم فتق را .
رتق
(
rotq
) ع . ج . رتقاء .
رتق
(
rataq
) م . ع . رتقت المراة رتقا و رتقة ( از باب سمع ) : بسته بود مدخل ذكر در فرج آن زن پس ممكن نشد جماع با آن و يا در فرج آن سوراخى جز سوراخ بول نبود .
رتق
(
rataq
) ا . ع . ج . رتقة .
رتقاء
(
ratq '
) ص . ع . امراة رتقاء :
زنى كه در فرج وى مدخل ذكر نباشد و جماع با وى ممكن نبود و يا آنكه در فرج آن جز سوراخ بول سوراخى نباشد . و بلدة رتقاء : شهرى كه گرفتن آن ممتنع بود .
رتقة
(
rataqat
) م . ع . رتق رتقا و رتقة . مر . رتق .
رتقة
(
rataqat
) ا . ع . پايه و پايگاه . و زنى كه رتقاء باشد . ج : رتق . و نيز رتقة :
ج . راتق .
رتقة السرين
(
rotqatosserayne
) ا . ع . بستگاه كشتيها در درياى يمن .
رتق و فتق
(
ratq - o - fatq
) ا . پ .
مأخوذ از تازى - بند و بست و تمشيت كارها .
رتك
(
ratk
) و (
ratak
) م . ع . رتك البعير رتكا و رتكا و رتكانا ( از باب ضرب ) : پويه دويد شتر و لا يقال هذا الا للبعير .
رتك
(
rotak
) ا . پ . پودنهء برى .
رتكان
(
ratak n
) م . ع . رتك رتكانا .
مر . رتك .
رتل
(
ratal
) ا . ع . خوبى و آراستگى و نيكوئى هر چيزى . و سپيدى دندان و بسيارى آب آن . و رستهء دندان هموار و نيكو . و سخن هموار و نيكو . و سردى و خوشگوارى آب .
رتل
(
ratal
) م . ع . رتل الثغر رتلا ( از باب سمع ) : هموار و راست و بيك نسق گرديد دندان . و رتل الكلام : خوب و نيكو و هموار گرديد سخن . و رتل الشيئ :
لطيف و نيكو گرديد آن چيز . و رتل الماء :
سرد گرديد آب .
رتل
(
ratel
) ا و ص . ع . سخن هموار و نيكو . و نيكوى از هر چيزى . و رجل رتل :
مرد گشاده دندان . و ثغر رتل : دندان نيكوى هموار سخت سپيد بسيار آب . و ماء رتل : آب سرد خوشگوار .
رتم
(
ratm
) ا . ع . ج . رتمة .
رتم
(
ratm
) ص . ع . رجل رتم :
مرد شكسته بينى .
رتم
(
ratm
) م . ع . رتم الشيئ رتما ( از باب ضرب ) : شكست آن چيز را و ريز ريز كرد و يا خاص است بشكستن بينى . و رتم فى بنى فلان : پرورش يافت در قبيلهء بنى فلان . و رتم فلان : بيهوش گرديد فلان از خوردن رتم . و رتمت المعزى :
چريد آن بز گياه رتم را . و مارتم بكلمة :
حرفى و سخنى نگفت .
رتم
(
ratam
) ا . ع . گياهى باريك و ثمر آن مانند لوبيا و دانهاش مانند عدس و مقيى و مخرج ديدان . و توشهدان پر . و راه روشن . و كلام پوشيده و پنهان . الحديث :
فى كل شيئ صدقة حتى فى بيانك عن الرتم . و نيك شرم و حيا . و گرهى معمول تازيان قبل از اسلام كه شخص مسافر وقت سفر دو شاخهء درخت را بهم مىبست و هرگاه از سفر باز مىآمد اگر آن هر دو شاخه را به حال خود مىيافت مىگفت كه از اهل او خيانت واقع نشده و اگر نمىيافت مىگفت بتحقيق از اهل من خيانتى واقع شده .
رتماء
(
ratm '
) ا . ع . ماده شترى كه رتم خورد و با آن الفت گرفته شيفتهء آن باشد . و ماده شترى كه توشهدان پر از بار برد .
رتمة
(
ratmat
) ا . ع . رشتهاى كه بر انگشت بندند جهة يادآورى چيزى كه گفته باشند .
ج : رتم و رتام .
رتمة
(
ratamat
) ا . ع . واحد رتم يعنى يك گياه رتم .
رتن
(
ratn
) م . ع . رتن الشحم بالعجين رتنا ( از باب نصر ) : آميخت پيه را با خمير .
رتو
(
ratv
) م . ع . رتاه رتوا ( از باب نصر ) : بست آن را و سخت بست . و رتا الشيئ : سست و فروهشته گردانيد آن چيز را . و رتا القلب : قوى گردانيد دل را .
الحديث : ان الحريرة ترتو فؤاد المريض اى تشده و تقويه . و رتا الدلو :
به نرمى و آرامى كشيد آن دول را . و رتا برأسه رتوا و رتوا (
rotovvan
) :
اشاره كرد بسر خود . و رتوت رتوا و رتوا ايضا : گام زدم . و رتوت الشيئ اليه : ضميمه كردم آن چيز را بسوى آن . و رتا فى ذرعه اى فت فى عضده ، سست بازو و ضعيف گردانيد آن را . و رتى فى ذرعه ( مجهولا ) :