و بزرگمنشى . و كلانسالى . و بسيارى و تمامى روزگار .
شمد
(
camad
) ا . پ . قطيفه و پارچهء نازكى از كتان كه در وقت خوابيدن بر روى كشند .
شمذ
(
camz
) م . ع . شمذ شمذا و شماذا و شموذا . مر . شماذ .
شمذ
(
camaz
) ا . پ . نان سفيد . و لاجورد كمرنگ .
شمذ
(
commaz
) ع . ج . شامذ .
شمذار
(
cemz r
) ا . ع . سير شتاب .
شمذارة
(
cemz rat
) ا . ع . كودك تند و تيز و شادمان . و سير شتاب .
شمذة
(
camazat
) ا . ع . هر درختى كه شاخهء انگور به روى آن بالا رود . المثل :
الحبلة فى شمذتها .
شمذر
(
camzar
) و (
cemzar
) ا .
ع . سير شتاب .
شمر
(
camr
) م . ع . شمر شمرا ( از باب نصر ) : خراميد در رفتار . و كوشيد در رفتار و سرعت نمود و بشتاب رفت . و نيز شمر :
فراهم آوردن چيزى را . و درودن خرما .
شمر
(
cemr
) ص . ع . رجل شمر : مرد آزمودهء كار رسا و داناى در امور .
شمر
(
cemr
) ا . ع . مرد سخى و كار آزموده .
و نام شخصى . و شمر بن ذى الجوشن العامرى : قاتل حضرت سيد الشهدا حسين بن على بن ابي طالب عليهما السلام .
شمر
(
camar
) ا . پ . حوض خرد و كوچك . و آبگير و هر جاى كه آب ايستاده باشد از زمين و كوه و پاى درخت خواه آب باران بود و يا جز آن . و جوى كوچك و خرد و جدول آب . و آب ايستادهء در شكافهاى سنگ .
و نورد آب و گرداب . و سر شير و قيماق .
شمر
(
comor
) ص . پ . شمارنده و تعدادكننده و هميشه بطور تركيب استعمال مىگردد
شمر
(
camer
) ا . ع . شمر بن افريقيس :
بانى سمرقند و يا اول كسى كه آن را فتح كرده و قيل انه غزا مدينة السغد فقلعها فقيل شمر كند فعربت سمرقند .
شمر
(
cemmer
) ص . ع . شر سمر :
بدى سخت و شديد .
شمراج
(
cemr j
) م . ع . شمرج ثوبه شمرجة و شمراجا : بد دوخت جامهء او را . و شمرج الكلام : خلط كرد در آن سخن . و شمرجت الحاضنة الصبى :
نيكو پرورد آن حاضنه كودك را .
شمراج
(
cemr j
) ا . ع . كسى كه سخن را بدروغ آميزش دهد . ج : شماريج .
شمراخ
(
cemr x
) ا . ع . سرشاخهء خرمابن كه بر آن غوره باشد . و خوشهء انگور . و سر كوه . و سر ابر و اعلاى آن . و سپيدى پيشانى اسب كه تا تپفوز نرسد . ج : شماريخ . و فرس ذو شمراخ : اسبى كه بر پيشانى او شمراخ باشد .
شمراخية
(
cemr xiyyat
) ا . ع .
گروهى از خوارج اصحاب عبد اللّه بن شمراخ .
شمرة
(
camrat
) و (
comrat
) ا . ع .
رازيانه .
شمرة
(
cemrat
) ا . ع . رفتار مرد فاسد و تباهكار .
شمرج
(
comroj
) ا . ع . جامه و جل نازك و تنك بافته .
شمرجة
(
camrajat
) م . ع . شمرج شمرجة و شمراجا . مر . شمراج .
شمرخة
(
camraxat
) م . ع . سرشاخ بريدن . و خوشهء انگور چيدن . و شمرخ الغدق : بتراش خوشهء خرما را بداس .
شمرداة
(
camard t
) ا . ع . ماده شتر تيز رو .
شمردانيدن
(
comord nidan
) ف م .
پ . شمردن كنانيدن و شمردن فرمودن .
شمردگى
(
comordagi
) ا . پ . تعداد و شمار .
شمردل
(
camardal
) ا . ع . جوان سبك و شتاب رو از شتر و جز آن . و نيكو خلقت و خوب صورت . و نام چند نفر شاعر .
شمردلة
(
camardalat
) ا . ع . ماده شتر خوب صورت نيكو خلقت .
شمردن
(
comordan
) ف ل و م . پ .
شمار كردن و تعداد نمودن و حساب كردن .
و دادن . و فرصت شمردن : وقت مناسب را از دست ندادن و يافتن . و بد شمردن : بد پنداشتن و پسند ناكردن .
شمرده
(
comorde
) ص . پ . تعداد شده و حساب شده و در شمار آمده .
شمردى
(
camard
) ا . ع . نام گياهى و يا درختى .
شمرذاة
(
camarz t
) ا . ع . ماده شتر شتابرو .
شمرذل
(
camarzal
) ا . ع . شمردل .
شمرذى
(
camarz
) ا . ع . شتر تيزرو .
شمرزاد
(
camerz d
) ا . پ . نام دهى در سمنان .
شمرس
(
camras
) ا . ع . قسمى از خار .
شمرش
(
comorec
) پ . م ح . شمردن .
و م ف . ظاهرا . و مشروحا . و فرضا و بالفرض و التقدير .
شمرضاض
(
camerz z
) ا . ع . نام درختى در جزيره .
شمرطل
(
camartal
) و
شمرطول
(
camartul
) ا . ع . مرد دراز و مضطرب خلقت .