روبروى شمال و مقابل شمال .
شمالنما
(
cem l - nam
) ا . پ .
قطبنما و قبلهنما .
شماله
(
cam le
) ا . پ . شمع خواه از موم باشد و يا از پيه . و نوعى از برنج .
شمالى
(
cem li
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به جهت شمال .
شماليل
(
cam lil
) ا ع . نام چند كوه از ريگ . و ج . شملول . و ذهبوا شماليل :
رفتند متفرق و پريشان .
شماليه
(
cem liyye
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بشمال . و بلاد شماليه :
شهرهائى كه در جانب شمال كرهء ارض واقع شدهاند .
شمام
(
cem m
) م . ع . مشامة .
شمام
(
camm m
) ا . ع . نوعى از خربزهء كوچك كه خطهاى سرخ و سبز و زرد دارد و بسيار خوشبو و به فارسى دستنبوى گويند .
شمامات
(
camm m t
) ا . ع . آنچه را از بوى خوشها كه بويند .
شمامة
(
camm mat
) ا . ع . شمام و دستنبوى .
شمامسة
(
cam mesat
) ع . ج .
شماس .
شمامه
(
cam me
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بوى خوش كه از چيزى بوئيده شود . و گلولهاى به شكل گوى مركب از خوشبوها كه در دست گرفته مىبويند . و قرصهاى خوشبو . و شمامهء كافور : آفتاب . و ماه . و روشنائى روز . و روز . و خامهء محبت شمامه :
قلمى كه از دوستى و رفاقت خوشبو شده باشد .
شمان
(
cam n
) ا و ص . پ . گريان و نوحه كنان و ناله و زارى كنان . و ترسيده . و آشفته و پريشان گشته . و رميده و نفرتكننده .
و ديوانه گشته . و بيهوش شدهء از تشنگى . و بانگ و گريهء دمادم . و گريهء در گلو . و تشنگى .
شمانيدن
(
cam nidan
) ف ل و م . پ .
آشفتن و اضطراب كردن و پريشان كردن و حيران كردن . و پريشان شدن . و آشفته كردن .
و بيهوش كردن . و بيهوش گشتن . و ترسانيدن .
و ترسيدن . و نفس نفس زنان گرديدن از تشنگى و دم بدم نفس كشيدن از تشنگى .
شمايان
(
com y n
) پ . ج . شما يعنى شماها .
شمائل
(
cam el
) و (
cemel
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوبيهاى ذات . و سرشتهاى نيكو و خصلتهاى پاكيزه و اخلاق پسنديده . و خجسته شمائل : خوشخوى . و شكل و شمائل : تركيب و صورت و هيكل و منظر و روى .
شمائل
(
cem el
) ا . پ . شاخهء نورسته .
و شاخهء خرد از درخت . و جوى كوچك و جدول آب . و گروه اندك از مردم .
شمائل
(
cam el
) ع . ج . شمال و شمال .
شمائلى
(
cam eli
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - طبيعى و جبلى .
شمائم
(
cam em
) ع . ج . شميمة .
شمباء
(
camb '
) ص . ع . دختر پاكيزه دندان شيرين نفس ( لغة فى شنباء ) .
شمبليد
(
cambalid
) و
شمبليله
(
cambalile
) ا . پ . گياهى مأكول كه تخم آن را بتازى حلبه گويند و در خورشها و اشكنهها تازه و خشك آن را داخل مىكنند .
شمپورگر
(
campur - gar
) ا . پ .
آنكه به زور وادار مىكند كسى را براى كردن كارى .
شمپورى
(
campuri
) ص . پ . جبرى و قهرى . و زبردست و ظالم . و قسرى و نقيض طبيعى .
شمة
(
cammat
) ا . ع . واحد شم .
شمج
(
camj
) و (
camaj
) ا . پ . سرداب .
و غار .
شمج
(
camj
) م . ع . شمج الشيئ شمجا ( از باب نصر ) : آميخت آن را . و شمج فى الامر : تعجيل و شتابى كرد در آن كار .
و شمج الثوب : با بخيههاى گشاد دوخت آن جامه را .
شمجرة
(
camjarat
) م . ع . شمجر شمجرة : مانند ترسيدگان دويد .
شمجى
(
camaj
) ص . ع . ناقة شمجى :
ماده شتر تيز رو .
شمحاط
(
camh t
) و
شمحط
(
camhat
) و
شمحوط
(
comhut
) ص . ع .
بسيار دراز .
شمخ
(
camx
) م . ع . شمخ الجبل شمخا و شموخا ( از باب نصر ) : بلند شد آن كوه . و شمخ الرجل بانفه : تكبر نمود آن مرد و بينى خود را بالا كشيد .
شمخ
(
camax
) ص . ع . نية شمخ :
نيت دور و بلند .
شمخ
(
commax
) ع . ج . شامخ .
شمختر
(
camaxtar
) ص . ع . - مأخوذ از فارسى - ناكس . و بد اختر و شوم اختر .
شمخر
(
commaxr
) ا . ع . مرد متكبر .
شمخرة
(
camxarat
) ا . ع . تكبر . يق :
ما هذه الشمخرة .
شمخرة
(
camxarat
) م . ع . تكبر كردن و بزرگ منشى نمودن .
شمخز
(
cemmaxz
) و (
commaxz
) ص . ع . بلندنظر . و فربه و ستبر از مردم و از شتر .
شمخزة
(
commaxzat
) ا . ع . تكبر و بزرگمنشى .
شمخزيزة
(
comaxzizat
) م . ع . تكبر