تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2043

مساهمون:

ص٢٠٤٣

شطرنج

(
cetranj
) ا . پ . شطرنج .

شطرنج‌باز

(
catranj - b z
) ا و ص . پ . كسى كه شطرنج بازى مىكند .

شطرنج‌بازى

(
catranj - b zi
) ا . پ . قمار با شطرنج . و نوعى از فرش و بساط .

شطرنجى

(
catranji
) ا و ص . پ . منسوب بشطرنج . و كسى كه شطرنج بازى مىكند . و قسمى از نان . و قسمى از فرش .

شطرنجىباف

(
catranji - b f
) ا . پ . كسى كه فرش شطرنجى مىبافد .

شطرى

(
catr
) ص . ع . مونث شطران . يق : قصعة شطرى : كاسه‌اى كه نيمهء وى پر باشد .

شطس

(
cats
) ا . ع . بزرگى . و دانش . و دهاء . و علم بدهاء .

شطس

(
cats
) م . ع . شطس فى الارض شطسا ( از باب نصر ) : رفت در زمين .

شطس

(
cots
) و

شطسة

(
cotsat
) ا . ع . خلاف و نزاع . و دروغ و بهتان .

شطسى

(
cotasiyy
) ا . ع . مرد ناآشناى زيرك سركش .

شطشاط

(
catc t
) ا . ع . يك نوع مرغى .

شطط

(
catat
) ا . ع . ستم . و زيادت . و دورى از حق . يق : لا وكس و لا شطط اى لا نقصان و لا زيادة .

شطط

(
catat
) م . ع . شط فى سلعته شططا ( از باب ضرب ) : تجاوز كرد از حد و مرتبهء خود و دور شد از حق و اندازه . و شط فى السوم : دور رفت ستور در چرا . و شط فى قوله شططا و شطوطا : سخت گفت . و شط فى حكمه : جور كرد و ظلم نمود . و شط فلانا شطا و شطوطا و شططا : ظلم كرد مر فلان را و دشوارى نمود بر وى .

شطع

(
cata '
) م . ع . شطع شطعا ( از باب سمع ) : ناشكيبائى نمود از بيمارى و مانند آن .

شطف

(
catf
) م . ع . شطف شطفا و شطوفا ( از باب نصر ) : برفت و دور شد . و پويه دويد . و شست و غسل كرد و بمعنى اخير لغت اهل عراق است .

شطم

(
catm
) م . ع . شطم جاريته شطما ( از باب نصر ) : گائيد كنيزك خود را .

شطن

(
catn
) م ع . شطنه شطنا ( از باب نصر ) : به سمت او را برسن . و شطن صاحبه : مخالفت كرد صاحب خود را به قصد و اراده . و شطن شطونا . مر . شطون .

شطن

(
catan
) ا . ع . رسن دراز . ج : اشطان .

شطوء

(
cotu '
) ا . ع . ج . شطء .

شطوء

(
cotu '
) م . ع . شطا شطء و شطوء . مر . شطء .

شطوب

(
cotub
) ع . ج . شطبة . و ج . شطبة .

شطور

(
catur
) ص . ع . شاة شطور : گوسپندى كه يك پستان وى خشك و يكى با شير باشد و يا يك پستان آن درازتر از ديگرى بود . و ثوب شطور : جامه‌اى كه يك طرف عرض آن درازتر باشد .

شطور

(
cotur
) ا . ع ج . شطر .

شطور

(
cotur
) م . ع . شطر شطورا و شطورة و شطارة . مر . شطارة . و شطر بصره شطورا ( از باب نصر ) : نظر كرد بسوى او بروشى كه گويا ديگرى را هم مىنگريست .

شطورة

(
coturat
) م . ع . شطر عنهم شطورا و شطورة و شطارة . مر شطارة .

شطوس

(
catus
) ص . ع . آنكه خلاف امرى كند كه بدان مأمور باشد . و روندهء به جهتى از جهات .

شطوط

(
catut
) ا . ع . ماده شتر بزرگ كوهان . ج : شطائط .

شطوط

(
cotut
) م . ع . شط شطا و شطوطا . مر . شط .

شطوط

(
cotut
) ا . ع . ج . شط .

شطوطى

(
catavt
) ا . ع . ماده شتر بزرگ كوهان . ج : شطائط .

شطوف

(
catuf
) ص . ع . نية شطوف : جهة بعيد و بىپايان .

شطوف

(
cotuf
) م . ع . شطف شطفا و شطوفا . مر . شطف .

شطون

(
catun
) ص . ع . بئر شطون : چاه دور تك . و چاهى كه در آن از دو طرف با دو رسن آب كشند و دهانهء آن فراخ و پائين وى تنگ باشد . و نوى شطون : جهت دور و دراز . و كذا غزوة شطون اى بعيدة .

شطون

(
cotun
) م . ع . شطن فى الارض شطونا ( از باب نصر ) : درآمد و داخل شد در آن زمين خواه راسخ و ثابت باشد و يا سست و غير راسخ . و شطنت الدار : دور شد از آن خانه و برفت .

شطى

(
cet
) م . ع . شطى الميت شطى ( از باب سمع ) : آماسيد آن مرده و بلند شد هر دو دست و پاى آن .

شطى

(
catiyy
) ا . ع . يك كرد از كردهاى زمين . ج : شطيان .

شطيأة

(
catya'at
) م . ع . شطيأ فى رأيه شطيأة : سست شد در راى خود و تباه عقل گرديد .

شطيان

(
cety n
) ع . ج . شطى .

شطيبة

(
catibat
) ا . ع . پاره‌اى از كوهان شتر . و سختى و شدت . و فرقهء مختلف . و پوست بدرازا بريده . و چوب بدرازا بريدهء جهة