كشت و جز آن . و شطا الوادى : بر كنار رودبار رفت . و شطا الناقة : پالان نهاد آن ماده شتر را . و شطا الرحل : پالان بست بر شتر . و شطا المراة : گائيد آن زن را . و شطا البعير بالجمل : گرانبار كرد آن شتر را . و شطا الرجل بالحمل :
قوى و توانا شد آن مرد بر بار . و شطات الام بالولد : بچه انداخت آن زن . و شطا فلانا : مقهور كرد فلان را .
شطاء
(
cet '
) م . ع . مشاطاة و با همديگر بر كنار رودبار و مانند آن رفتن .
شطاب
(
cet b
) ا . ع . آنچه بدان از پشم و جز آن گليم را نگنده زنند .
شطاح
(
catt h
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - گستاخ و فحاش و بىشرم . و شهوت پرست .
شطاحى
(
catt hi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بىشرمى و گستاخى و بىادبى و شوخى .
و به زبان آوردن سخنان خلاف شرع . و شطحيات گفتن .
شطار
(
cet r
) م . ع . مشاطرة و چيزى را ميان همديگر به دو نصف كردن .
شطار
(
cott r
) ع . ج . شاطر .
شطارة
(
cat rat
) م . ع . شطرت الشاة شطارة و شطورا ( از باب كرم و نصر ) :
خشك شد يك پستان گوسپند و يا درازتر از ديگرى گرديد . و شطر شطارة : شوخ و بىباك شد . و شطر عنهم شطارة و شطورا و شطورة : برغم مردمان دور گرديد از ايشان . و شطر بصره شطورا :
نظر كرد بسوى تو بروشى كه در نظر كردن به تو ديگرى را هم مىنگريست .
شطارة
(
cat rat
) ا . ع . چالاكى . و بىباكى .
و ترك موافقت مردمان از جهة لامت و خباثت .
شطاط
(
cat t
) و (
cet t
) ا . ع . درازى .
و دورى . و راستى قامت مردم و نيزه و اعتدال آن . و پاره آجر .
شطاط
(
cat t
) و (
cet t
) م . ع . دور شدن . و راست قامت شدن . و داراى اندام معتدل بودن .
شطاطة
(
cat tat
) ا . ع . دورى .
شطآن
(
cot ' n
) ع . ج . شاطئ .
شطان
(
cott n
) ع . ج . شط .
شطائب
(
cat eb
) ع . ج . شطيبة .
شطائط
(
cat et
) ع . ج . شطوط و شطوطى .
شطب
(
catb
) م . ع . شطبت المراة الجريد شطبا ( از باب نصر ) : پاره كرد آن زن شاخههاى خرما را تا حصير بافد .
و شطب السنام : بريد كوهان را . و شطب عنه : بر گرديد از آن و دور شد .
و طعنه فشطب الرمح عن مقتله : اى مال و عدل عنه . و شطب الحرير شطبا ( از باب ضرب ) : وا كرد و گسترد حرير را .
شطب
(
catb
) ا . ع . مرد دراز بالاى نيكو بدن . و ج : شطبة .
شطب
(
cotab
) و (
cotob
) ع . ج . شطبة و شطبة .
شطبة
(
catbat
) ا . ع . شاخهء خرما بن تر .
و هر شاخهء ترى . و شمشير . ج : شطب .
شطبة
(
catbat
) و (
cetbat
) ص . ع .
جارية شطبة : دختر نيكو صورت دراز بالا . و فرس شطبة : اسب دراز خايه .
و جارية شطبة و فرس شطبة كذلك .
شطبة
(
cotbat
) و (
cotobat
) ا . ع .
خط پشت تيغهء شمشير . و پارهاى از كوهان بدرازا بريده . ج : شطوب و شطب و شطب .
شطة
(
cattat
) ص . ع . جارية شطة :
دختر راست قامت .
شطة
(
cettat
) ا . ع . دورى و بعد .
شطة
(
cettat
) م . ع . شط شطا و شطة مر . شط .
شطح
(
cettah
) ا . ع . كلمهاى كه بدان بزغالهء يك ساله را مىرانند و زجر مىكنند .
شطحيات
(
cathiyy t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سخنان خلاف شرع بر زبان آوردن و چيزهاى مخالف ظاهر شريعت گفتن . و كلماتى كه در وقت مستى و ذوق از بعضى و اصلين صادر مىشود مانند انا الحق گفتن منصور و ليس فى جبتى سوى الله گفتن جنيد .
شطر
(
catr
) ا . ع . نيمهء چيزى و پارهء آن .
. ج . شطر و شطور . و دو پستان پيش و يا دو پستان پس از چهار پستان شتر و گاو . و نوع . و سوى . و ناحيه . و درصورتىكه به اين معنى اخير باشد فعل از آن صرف نمىشود و نمىگويند شطرت شطره بلكه مىگويند قصدت شطره . المثل : احلب حلبا لك شطره اى لك نصفه . و نيز در مثل گويند : حلب فلان الدهر اشطره يعنى فلان خير و شر روزگار را دوشيده و چشيده است .
شطر
(
catr
) م . ع . شطر ناقته و شاته شطرا ( از باب نصر ) : دوشيد دو پستان شتر و گوسفند خود را و دو پستان ديگر را گذاشت بماند .
شطر
(
cotr
) و (
cotor
) ص . ع . دور و بعيد .
شطر الغب
(
catr - ol - qebb
) ا . ع .
باصطلاح طب قسمى از تب نوبه كه يك روز شديد باشد و يك روز خفيف .
شطران
(
catr n
) ص . ع . قدح شطران : قدحى كه نيمهء وى پر باشد .
شطرة
(
cetrat
) ص . ع . ولد فلان شطرة : فرزندان فلان نصف نراند و نصف ماده .
شطرنج
(
catranj
) ا . ع . مأخوذ از شترنگ فارسى كه بازى معروفى است گويند در زمان انوشيروان اين بازى را از هند بايران آوردند و بزرگمهر در مقابل آن بازى نرد را اختراع نموده بهند فرستاد .