تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2020

مساهمون:

ص٢٠٢٠

شخش

(
coxac
) ا . پ . نام مرغى كوچك و خوش آواز .

شخشاخ

(
caxc x
) ص . ع . انه لشخشاخ بالبول : بلندكننده و دور اندازندهء كميز است .

شخشار

(
caxc r
) ا . پ . نام مرغى كه گرداگرد سرش سپيد است .

شخشانه

(
cax - c ne
) ا . پ . شاخشانه .

شخشانيدن

(
caxc nidan
) ف م . پ . سبب لغزيدن شدن و لغزيدن فرمودن .

شخشخ

(
caxcax
) ا . پ . زمين سخت . و قلهء كوه . و كدين گازرى .

شخشخة

(
caxcaxat
) ا . ع . آواز سلاح . و آواز جامهء نو . و بانگ كاغذ .

شخشخة

(
caxcaxat
) م . ع . كشيدن . و دراز شدن . و شخشخ ببوله : بآواز آورد كميز را و دراز كرد و دور انداخت . و شخشخت الناقة : بلند كرد آن ماده شتر سينهء خود را در حالتى كه نشسته بود . و شخشخ السلاح : آواز كرد سلاح . و كذلك القرطاس .

شخشيدن

(
caxcidan
) ف ل و م . پ . لخشيدن و پاى از زمين جدا شدن . و افتادن . و لغزيدن . و ساقط شدن و افتادن . و سرافراز گشتن .

شخص

(
caxs
) ا . ع . كالبد مردم و جز آن و تن و بدن . ج : اشخص و شخوص و اشخاص .

شخص

(
caxs
) م . ع . شخص شخصا و شخاصة . مر . شخاصة .

شخص

(
caxs
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آدم و كس و انسان . و فرد . و خود . و هر هيكل سياهى كه از دور پديدار گردد .

شخص

(
caxas
) م . ع . شخص به امر شخصا ( از باب سمع ) : رسيد مر او را امرى كه بىقرار و بىآرام گردانيد او را .

شخصى

(
caxsi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به شخص .

شخصى

(
caxsi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى و يك كسى و كس نامعين و بعضى .

شخصيت

(
caxsiyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شرافت و رفعت و بزرگوارى و مرتبه و درجه . و ملاطفت . و نجابت .

شخف

(
caxf
) ا . ع . آواز شير وقت دوشيدن .

شخكاسه

(
caxk se
) ا . پ . تگرگ و ژاله .

شخ كمان

(
cax - kam n
) ص . پ . تيراندازى كه كمان وى بسيار سخت بود . و پرزور و قوى و باقدرت .

شخل

(
caxl
) ا . پ . صفير و فرياد و بانگ و نعره . و منقار زدن مرغ .

شخل

(
caxl
) ا . ع . دوست . و كودك نوجوان كه با شخص دوستى كند .

شخل

(
caxl
) م . ع . شخل الشراب شخلا ( از باب فتح ) : پالود شراب را . و شخل الناقة : دوشيد آن ماده شتر را .

شخلى

(
caxli
) ا . پ . سيخ گياه و خار گياه و خار گل . و گياه خاردار .

شخليدن

(
caxlidan
) ف ل و م . پ . صفير زدن . و دم گرفتن . و ضعيف شدن . و افسردن و پژمردن و پژمرده شدن .

شخم

(
coxm
) ا . پ . شيار . و زمينى كه جهة كشت شيار كرده باشند . و شخم زدن : شيار كردن .

شخم

(
caxm
) م . ع . شخم الطعام شخما و شخوما ( از باب ضرب و كرم و سمع ) : تباه شد و فاسد گشت آن طعام .

شخم

(
coxom
) ص . ع . كسانى كه بينى آنها انباشته شده است از بوى خوش و يا بوى ناخوش .

شخن

(
caxan
) ص . پ . خراشنده . و خلنده . و مجروح‌كننده . و چاك‌كننده . و غمگين .

شخنشار

(
caxanc r
) ا . پ . نام مرغى آبى و تيره‌گون كه در ميان سر آن سپيدى مىباشد .

شخوتة

(
coxutat
) م . ع . شخت شخوتة ( از باب كرم ) : باريك اندام گرديد .

شخود

(
caxud
) ا . پ . ريش شدهء با ناخن . و خراشى كه با ناخن وارد آمده باشد .

شخودن

(
caxudan
) ف ل و م . پ . آزردن . و خراشيدن با ناخن . و خراشيدن روى با ناخن . و خراشيده شدن . و جستن بجانب كسى و حمله آوردن . و فراهم آوردن . و جمع كردن . و فراهم آورده شدن . و تنگ شدن و بىوسعت گشتن . و در دشوارى و سختى درآمدن .

شخوده

(
caxude
) ص . پ . خراشيده . و كاويده . و ريش كرده شدهء به ناخن و يا بدندان .

شخوديدن

(
caxudidan
) ف ل و م . پ . شخودن .

شخوص

(
coxus
) ا . ع . سير و ذهاب . و ج . شخص .

شخوص

(
coxus
) م . ع . شخص شخوصا ( از باب فتح ) : بلند برآمد . و شخص راسه : برداشت سر خود را . و شخص بصره : واكرد چشم را و وا داشت و بر هم نزد آن را . و بلند كرد نگاه را . و شخص من بلد الى بلد : از شهرى بشهرى رفت . و شخص الجرح : گشاده شد زخم و ورم گرفت . و شخص السهم : درگذشت تير از بالاى نشانه . و شخصت عينه : باز ماند چشم او . و شخص النجم : بالا برآمد آن ستاره . و شخصت الكلمة : بلند شد سخن بسوى حنك اعلا و اين حالت گاه از روى خلقت باشد كه وقت حرف زدن سخن شخص بسوى حنك بالائين ارتفاع پذيرد و بر خفض آن نتواند تكلم كند . و شخص به ( مجهولا ) : امرى رسيد او را