تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1622

مساهمون:

ص١٦٢٢
ربحا و رباحا . مر . ربح و ربح .

رباح

(
reb h
) ع . ج . ربح .

رباحى

(
rab hiyy
) ا . ع . نوعى از كافور .

رباح

(
robb h
) ا . ع . بزغاله . و كپى نر . المثل : هو اجبن من رباح . و بچهء شتر لاغر . و زب رباح : نوعى از خرما .

رباخ

(
rab x
) م . ع . ربخت المراة ربخا و ربوخا و رباخا و ربخا ( از باب فتح و سمع ) : بيهوش گرديد آن زن هنگام جماع .

رباخوار

(
reb - x r
) و

رباخور

(
reb - xor
) ا . پ . كسى كه در داد و ستد ربا مىگيرد .

رباد

(
rabb d
) ا . ع . گل‌ساز و بناى گل گار .

رباذ

(
reb z
) ع . ج . ربذة و ربذة .

رباذية

(
rab ziyat
) ا . ع . شر و بدى . يق . بين القوم رباذية

ربارب

(
rab reb
) ع . ج . ربرب .

ربازة

(
rab zat
) م . ع . ربز الرجل ربازة ( از باب كرم ) : زيرك گرديد آن مرد . و ربز الكبش : آگنده گوشت و فربه شد آن غوچ .

رباض

(
rabb z
) ا . ع . شير بيشهء كمين كرده . و كسى كه تكيه مىكند .

رباط

(
rab t
) و (
reb t
) ا . پ . جائى كه در كنار راه جهة استراحت و سكنا و منزلگاه قافله و كاروان سازند و مشتمل بر اطاقهاى چند و طويله و جز آن باشد .

رباط

(
reb t
) ا . ع . آنچه بوى بندند ستور و مشك و جز آن را . ج : ربط . و منه : جاء فلان و قد فرض رباطه اذا نصرف مجهودا . و دل و قلب . و پنج راس و زياده از اسبان بسته . و مهمانسراى . ج : ربط و رباطات . و باصطلاح تشريح نسج ليفى كه موجب پيوند و اتصال عظام بهم ديگر مىباشد و احشارا نگاهدارى مىكند . ج : رباطات .

رباط

(
reb t
) م . ع . دوام نمودن بر كارى . و نگاهداشتن و ملازمت نمودن جاى در آمدن دشمن را مرابطة مثله او المرابطة ان يربط كل من الفريقين خيولهم فى ثغره معدا لصاحبه فسمى المقام فى الثغر رباطا و منه قوله تعالى :
وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا
او معناه انتظار الصلاة بعد الصلاة لقوله عليه السلام : فذلكم الرباط .

رباطات

(
reb t t
) ع . ج . رباط .

رباطة

(
reb tat
) م . ع . ربط جاشه رباطة ( از باب نصر ) : سخت شد دل او . و ربط الله على قلبه : الهام كرد او را صبر و قوى دل گردانيد او را خداى .

رباع

(
rab '
) ا . ع . شأن و حالى كه شخص بر آن باشد و لا يكون فى غير حسن الحال . و طريقه و روش . و استقامتى كه شخص دارا مىباشد .

رباع

(
rab '
) ص . ع . حيوانى كه دندان رباعى افگنده باشد . يق : فرس رباع و جمل رباع .

رباع

(
reb '
) ا . ع . ج . ربع . وج . ربع . وج . ربيع . وج . رباعى .

رباع

(
reb '
) م . ع . رابع مرابعة و رباعا . مر . مرابعة .

رباع

(
rob '
) ا . ع . چهارگان و چهار چهار . و چهار خال تاس در بازى نرد . و هر چيز كه مشتمل بر چهار قسمت و يا چهار جزء بود و هو معدول عن اربعة اربعة و عن اربع اربع للذكر و الانثى و كذلك مربع فلذلك ترك صرفهما .

رباع

(
rabb '
) ا . ع . بسيار خرندهء خانه ها و منزلها .

رباعا

(
rob an
) ا . ع . چهارتائى . و انجمنهاى چهارتائى .

رباعة

(
rab at
) و (
reb at
) ا . ع . شأن و حالى كه شخص بر آن باشد . و لا تكون فى غير حسن الحال . يق : ما لى من يضبط رباعتى غير فلان اى امرى و شأنى الذى انا عليه . و كذلك رباعتى ( بالكسر ) . و هم على رباعتهم ( و تكسر ) يعنى ايشان بر حالتى نيكو هستند و بر امرى مىباشند كه بودند بر آن . و نيز رباعة ( و تكسر ) : طريقه و راه و مسلك . و استقامت . و كيش . و قبيله و طايفه . و مسكن و مأوا .

رباعة

(
reb at
) ا . ع . قسمى از دوال شمشير . و بار بردارى و حمالى .

رباعى

(
rab i
) ا و ص . ع . آنكه دندانهاى رباعية را افگنده باشد . يق : جمل رباع و فرس رباع . و اذا نصبت اتممت فقلت : ركبت برذونا رباعيا . ج : ربع و ربع و ربع و رباع و ربعان و ارباع . و نيز رباعى : گوسپند چهار ساله و اسب و گاو پنج‌ساله و شتر هفت ساله .

رباعى

(
rob i
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باصطلاح عروض دو بيتى و آن چهار مصرع بود كه مصرع چهارم با اول و دويم هم قافيه باشد ولى مصرع سيوم را آن قافيه لازم نباشد .

رباعيات

(
rab iy t
) ع . ج . رباعية .

رباعيات

(
rob iyy t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شعرهاى دو بيتى .

رباعية

(
rab iyat
) ا و ص . ع . مؤنث رباعى . و چهار دندان كه ميان ثنايا و انياب باشد . ج : رباعيات .

رباغة

(
rab qat
) ا . ع . بسيارى و فراوانى و كثرت و زيادتى .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1622 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )