و مناسب و پسنديده و درخور . و هر چيز خوب كه لايق پادشاه و جز آن بود . و ممكن ضد واجب . و مقدور . و حادث و عارض . و مفت و رايگان .
شايانيدن
(
c y nidan
) ف م . پ .
شانه كنانيدن . و شايسته كنانيدن .
شائب
(
c eb
) ص . ع . مخلوطكننده و آميزنده . و شيب شائب : مبالغه است يعنى پيرى بسيار . و موى بسيار سپيد .
شائبة
(
c ebat
) ا . ع . آميزش و آلودگى .
و چيز ناپاك و پليد . ج : شوائب . و قولهم :
ليس له فيه شائبة ملك اى ذات شوب ملك .
شايبه
(
c yebe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شك و شبهه و گمان و احتمال . و آفت و آسيب . و بدون شايبه : بدون شك و شبهه .
شائح
(
c eh
) ا . ع . مرد غيور در هر كار صاحب غيرت .
شايد
(
c yad
) پ . سيوم شخص زمان حال فعل شايستن يعنى او شايسته است و سزاوار و لايق است . و مىپذيرد .
شايد
(
c yad
) م ف . پ . اتفاقا و مگر و باشد و يحتمل و بطور احتمال و بطور امكان و احتمالا .
شايراد
(
c yr d
) ا . پ . هاله و خرمن ماه .
شائس
(
c es
) ص . ع . سخت و درشت .
شايستانيدن
(
c yest nidan
) ف م .
پ . لايق و سزاوار كنانيدن و شايستن فرمودن .
و به كار آوردن .
شايستگى
(
c yestagi
) ا . پ . استحقاق و سزاوارى و موافقت و مناسبت و لياقت .
و ملايمت .
شايستن
(
c yestan
) ف ل و م . پ .
سزاوار بودن و لايق و مناسب بودن . و مقبول شدن . و لياقت داشتن . و ارزيدن . و يارى كردن و مدد نمودن . و تلف شدن و نابود گشتن و لازم و واجب بودن .
شايستنى
(
c yestani
) ص . پ . هر چيز شايسته و سزاوار و لايق و مناسب . و هر چيز واجب .
شايسته
(
c yeste
) ص و م ف . پ .
سزاوار و لايق و درخور . و محترم و با احترام و با عزت . و مشروع و حلال . و بدون اعتراض و بدون ايراد . و موافق و مناسب .
و نافع و به كار . و خوشخوى و خوش خصلت و با ادب و خوش اخلاق . و پاكنژاد .
شايسته بود
(
c yeste - bud
) ا و ص .
پ . واجب الوجود در مقابل ممكن الوجود .
شايسته مزاج
(
c yeste - mez j
) ص .
پ . ملايم و متواضع و حليم .
شايسته هستى
(
c yeste - hasti
) ا و ص .
پ . شايسته بود و واجب الوجود .
شايش
(
c yec
) پ . م ح . شايستن . وا .
توانائى و قدرت . و مجال و امكان .
شائع
(
c e '
) ص . ع . سهم شائع :
بهرهء بخش ناكرده . و نيز شايع : ظاهر و فاش و آشكارا .
شايع
(
c ye '
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مشهور و فاش و آشكارا و ظاهر و منتشر و معروف و پرگين و چيزى كه همه كس آن را دانند و به روى مطلع باشند . و شايع بودن : آشكارا بودن و مشهور بودن .
شايعه
(
c ye'e
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - اشتهار و آوازه . و اخبار شايعه :
خبرهاى معروف و مشهور
شائف
(
c ef
) ص . ع . دشمن دارنده و كراهيت دارنده . ج : شأفة .
شائق
(
c eq
) ص . ع . آزمند . و بآرزو آورنده . و معشوق .
شايق
(
c yeq
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - راغب و مشتاق و خاطرخواه و آرزومند و داراى اشتياق . و شايق بودن :
آرزومند بودن و با ميل و رغبت حاضر شدن براى كارى .
شائك
(
c ek
) ص . ع . رجل شائك السلاح : مرد با سلاح تيز . و شجر شائك :
درخت خاردار .
شاى كليو
(
c ykalyu
) ا . پ . نام يكى از پيغمبران ايران .
شايكه
(
c yeke
) ا . پ . نام گياهى كه صمغ آن را انزروت گويند .
شايگان
(
c y - g n
) ا و ص و م ف . پ .
فراخ و گشاد و عريض و وسيع . و درخور و لايق و مناسب . و مكرر . و هر چيز خوب و لايق پادشاه و بزرگان . و ذخيره . و مال و اسباب بسيار و بىنهايت . و خزانهء پادشاهان .
و هر گنجى كه بزرگ و لايق پادشاه بود .
و نام يكى از گنجهاى خسرو پرويز . و بيگار و كار بىمزد و مفت و رايگان . و هر كار تحكمى و جبرى . و باصطلاح عروض قافيهء شعرى را گويند كه در آن تحكمى باشد و آن بر دو قسم است : شايگان خفى و شايگان جلى و شايگان خفى الف و نونى بود در آخر كلمات كه دلالت بر فاعل كند مانند گريان و خندان و آن را نتوان با الف و نون اصلى مانند زمان و كمان قافيه كرد و همچنين يا و نون نسبت مانند سيمين و آتشين كه آن را با يا و نون اصلى مانند زمين و كمين نمىتوان قافيه كرد . و شايگان جلى آن بود كه الف و نون جمعى را مانند ياران و دوستان با الف و نون اصلى مانند فلان و به همان نتوان قافيه كرد و اين قوافى را در غزل بلكه در قصيده زياده بر يك محل جايز ندانستهاند .
شايگانه
(
c yeg ne
) م ف . پ . بطور شايستگى و لياقت و سزاوارى . و از روى دولت و توانگرى .