تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1998

مساهمون:

ص١٩٩٨

شاه‌گهر

(
c h - gohar
) ا . پ . جد پادشاهان .

شاه‌گير

(
c h - gir
) ص . پ . گيرنده و اسير كنندهء پادشاه .

شاه لوج

(
c h - luj
) ا . پ . ميوه‌اى زرد رنگ شبيه بزردآلو كه آلو گرده نيز گويند .

شاه‌لوك

(
c h - luk
) ا . پ . قسمى از آلوى بزرگ و زرد .

شاه‌مات

(
c h - m t
) ا . پ . ماتى در بازى شطرنج .

شاه‌ماند

(
c h - m nd
) ص . پ . مانند شاه و شاهانه .

شاه‌مهره

(
c h - mohre
) ا . پ . يك قسم سنگ قيمتى كه گويند در دهان مار و يا سر اژدها يافت مىگردد .

شاهن

(
c han
) و (
c hen
) ا . پ . نى چوپان و نائى كه چوپان مىنوازد .

شاهن

(
c hen
) ا . پ . شاهين ترازو . و چوب ترازو . و باز خوب و اعلا .

شاه‌نام

(
c h - n m
) ا . پ . نوعى از ساز . و نام شهرى از ولايت شروان .

شاهنامه

(
c h - n me
) ا . پ . تاريخ و سرگذشت پادشاهان . و كتاب منظومهء فردوسى كه از قول شاهوى نام مورخ بامر سلطان محمود سبكتكين در تاريخ ايران و شرح حال پادشاهان اين مملكت تا زمان غلبهء تازيان نگاشته است .

شاهناى

(
c h - n y
) ا . پ . شيپور و نائى كه سپاهيان مىنوازند .

شاهندن

(
c handan
) ف ل . پ . متدين بودن و تقوا و صلاح داشتن و صادق و درستكار بودن و پرهيزگار بودن

شاهنده

(
c hande
) ص . پ . متقى و پرهيزگار و صالح و نيكو كردار و متدين و درستكار . و هر چيز خوب و مبارك .

شاهنشا

(
c han - c h
) و

شاهنشاه

(
c han - c h
) ا . پ . پادشاه پادشاهان و ملك الملوك و سرآمد پادشاهان و پادشاهى كه ديگران بمدد وى پادشاه شوند . و از زمان پادشاهان ساسانى فرمانروايان ايران را شاهنشاه لقب مىدهند . و شاهنشاه زند و استا و شاهنشاه فلك : خورشيد .

شاهنشاهى

(
c han - c hi
) ص . پ . منسوب بشاهنشاه .

شاهنشاهى

(
c han - c hi
) ا . پ . سلطنت و فرمانروائى و شهريارى .

شاهنشه

(
c han - cah
) ا . پ . شاهنشاه .

شاه‌نشين

(
c h - necin
) ا . پ . نشستنگاه پادشاه و كرسى پادشاه . و رواق و ايوانى برجسته‌تر از سطح كوشك و قصر كه شخص پادشاه در آنجا جلوس مىكند . و هر رواق و ايوان و پيش‌طاق و بالاخانهء عمارت طولانى . و بساط گرانمايه .

شاهو

(
c hu
) و

شاهوا

(
c h - v
) ا . پ . مرواريد شاهوار نفيس اعلا .

شاهوار

(
c h - v r
) ص . پ . هر چيز خوب و نفيس و اعلا كه لايق پادشاهان باشد از جواهر و اسباب خانه و مانند آنها . و در شاهوار : مرواريد بىهمتا كه آن را در يتيم نيز گويند .

شاهورد

(
c h - vard
) ا . پ . شابود و شارود و هاله و خرمن ماه . و اورنگ پادشاهى . و خوابگاه . و نام هفتم گنج خسرو . و نام نوائى از موسيقى .

شاهوش

(
c h - vac
) ا و ص . پ . دوشيزه و باكره و بكر . و پادشاهى و سلطنتى .

شاهول

(
c hul
) ا . پ . شاغول و پاندول ساعت . و هر آلتى كه حركت نوسانى دارد .

شاهوى

(
c huy
) ا . پ . نام مورخى كه فردوسى تاريخ را از وى آموخته بود .

شاهه

(
c he
) ا . پ . بادگير و برج مانندى كه بر بالاى خانه جهة ترويح هوا بنا كنند . و نام شهرى در هاماوران موطن سودابهء زن كيكاوس .

شاهى

(
c hi
) ا و ص . پ . پادشاهى و سلطنتى . و سلطنت و فرمان‌روائى و سرورى و داورى . و شيعه و كسى كه پيروى حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام را مىكند . و قسمى از پول . و نام حلوائى كه از نشاسته و تخم‌مرغ سازند . و نام شاعرى .

شاهى

(
c hi
) ص . ع . رجل شاهى البصر : مرد تيز چشم .

شاهى

(
c hiyy
) ص . ع . رجل شاهى : مرد صاحب گوسپندان .

شاهية

(
c hiyat
) ا . ع . باز شكارى .

شاهيدن

(
c hidan
) ف ل . پ . متدين بودن و ديانت داشتن و صلاح و تقوا داشتن و درستى و راستى داشتن و صديق بودن و زاهد و پرهيزگار بودن . و بندگى كردن . و پادشاهى كردن و سلطنت نمودن و حكومت كردن و فرمانروائى نمودن .

شاهيده

(
c hide
) ص . پ . متقى و شاهنده و پرهيزگار و صالح و پارسا و نيكوگار .

شاهين

(
c hin
) ا . پ . قسمى از باز شكارى . و زبانهء ترازو . و چوب ترازو . و تكيه‌گاه .

شاهين

(
c hin
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - قسمى از باز شكارى . ج : شواهن و شواهين .

شاى

(
c y
) ا . پ . خدا و يزدان .

شاى

(
c y
) ا . ع . معرب چاى و بمعنى آن .

شايار

(
c - y r
) ا . پ . كار مفت و رايگان

شايان

(
c y n
) ا و ص . پ . روا و جايز . و شرعى و موافق شرع . و مباح ضد حرام . و شايگان و سزاوار و لايق و شايسته