تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1995

مساهمون:

ص١٩٩٥

شانه هيد

(
c ne - hid
) ا . پ . داس غله .

شانى

(
c ni
) ا . پ . درم ده هفت كه در سابق رايج بوده .

شانئ

(
c ne '
) ص . ع . دشمنىكننده . يق : رجل شانئ و امراة شانئ . ج : شناء . و بدخواه . ج : شناة .

شانيدن

(
c nidan
) ف م . پ . شانه كردن . و حلاجى كردن .

شأو

(
ca'v
) ا . ع . سبد و زنبيل . و حد و غايت هر چيزى و نهايت آن . و انتها و انجام . و گل . و خاك . و لاى كشيده شدهء از چاه . و مهار ماده شتر و پشكل آن .

شأو

(
ca'v
) م . ع . شأوت القوم شأوا ( از باب نصر ) : درگذشتم از آن قوم و سبقت گرفتم آنها را . و شأوت التراب من البئر : خاك كشيدم از چاه . و شاءله : بشگفت آورد او را .

شاوار

(
c - v r
) ا . پ . پسند و لايق پادشاه .

شاور

(
c vor
) ا . پ . شاور .

شاوران

(
c var n
) ا . پ . نام ولايتى از شروان .

شاوزد

(
c vazd
) ا . پ . قسمى از خار سپيد شبيه بدرمنه .

شاوغر

(
c vqar
) ا . پ . ناى رويين كه ناى رومى نيز گويند . و نام ولايتى از ماوراء النهر .

شاونى

(
ca'veni
) و (
c vni
) ا . پ . روپوش گهواره .

شاوور

(
c vur
) ا . پ . ميانجى ميان عاشق و معشوق و آنكه پيغام آنان را به يكديگر رساند . و بمعنى شاپور نيز مىباشد . و نام كسى كه ميانجى شده بود ميان خسرو و شيرين .

شاوى

(
c vi
) ص . ع . بريان‌كننده و كباب‌كنندهء گوشت .

شاوى

(
c vi
) و (
c viyy
) ص . ع . رجل شاو : مرد صاحب گوسپندان . و كذلك رجل شاوى .

شاوية

(
c viyyat
) ص . ع . سعفة شاوية : شاخهء خشك .

شاويدن

(
c vidan
) ف ل . پ . شايستن . و شدن . و روانه شدن .

شاوين

(
c vin
) ا . پ . پنبه زننده . و پنبه كلافه‌كننده .

شاه

(
c h
) ا . پ . اصل . و خداوند . و بزرگ و بزرگوار و پاك‌نژاد و اصيل و شريف از هر طبقه . و پادشاه و فرمانفرما و صاحب اختيار مملكت و سلطان . و لقب مخصوص پادشاهان ايران . و ملك و شهريار . و نام يكى از مهره‌هاى شطرنج . و داماد . و عروس . و شوهر دختر . و لقبى كه فقرا و دراويش براى خود اختيار مىكنند . و هر چيز كه در بزرگى و خوبى بحسب صورت و معنى از امثال خود امتياز داشته باشد مانند شاهباز و شاهرود و شاه‌تير و جز آن . و راه عريض و گشاده كه از آن راهها و شعبه‌ها جدا گردد . و نام يك قسم پارچه‌اى كه از هند آورند . و نام حيوانى و شاه آفاق گرد : اسكندر ذو القرنين . و شاه انجم : آفتاب . و شاه تركان : افراسياب پادشاه توران . و شاه خاور و شاه خرگاه مينا : آفتاب . و شاه خواندن : دلايل محكم آوردن . و شاه داد : عدالت پادشاه . و شاه زوال : سلطان محمود سبكتكين . و شاه زنگ : شب . و شاه سيارات : آفتاب . و شاه طارم فلك : خورشيد . و شاه عاليجاه : پادشاه بلند مرتبه . و شاه عرب : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و شاه گردون : خورشيد . و شاه گوهران : بطور افسانه گويند گوهرى بوده در نزد خسرو پرويز كه چون آن را برشته كشيده به دريا مىانداختند و پس از ساعتى بر مىآوردند گوهر بسيار به اطراف وى چسبيده بود . و شاه گويندگان : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و شاه مثلث بروج و شاه مثلثى : خورشيد . و شاه مربع نشين : خانهء كعبه . و شاه مردان : حضرت على بن ابي طالب عليه السلام . و شاه مشرق : خورشيد . و شاه مغرب : هلال نو . و شاه نحل : پادشاه زنبوران عسل . و لقب حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب و شاه نيمروز : و الى و حاكم سيستان . و خورشيد . و شاه ولايت : حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام . و شاه يك اسپه : خورشيد .

شاه

(
c h
) ص . ع . رجل شاه البصر : مرد تيز چشم و تند بينائى .

شاها

(
c h
) پ . كلمهء خطاب يعنى اى پادشاه .

شاهاب

(
cah b
) ا . پ . رنگ سرخ . و رنگ سرخى كه از عصير كازيره سازند .

شاه‌آباد

(
c h - b d
) ا . پ . ايالتى در جنوب بهار هندوستان .

شاه اسپرغم

(
c h - esparqam
) و

شاه اسپرم

(
c h - esparam
) و

شاه اسپرهم

(
c h - esparham
) و

شاه اسفر - غم

(
c h - esfarqam
) و

شاه اسفرهم

(
c h - esfarham
) ا . پ . ريحان و ضميران .

شاه‌افسر

(
c h - afsar
) ا . پ . اسپرك و اكليل الملك .

شاه‌آلو

(
c h - lu
) ا . پ . قسمى از آلوى اعلا .

شاهان

(
c h n
) پ . ج . شاه .

شاه انجير

(
c h - anjir
) ا . پ . نوعى از انجير اعلا كه انجير وزيرى نيز گويند .

شاهانه

(
c h ne
) ص و م ف . پ . منسوب
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1995 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )