و نكبت و بدبختى . و شرم و حيا . و فضيحت .
و قعد فلان شأمة : نشست فلان سوى دست چپ . و نظرت يمنة و شأمة :
نگريستم چپ و راست را . و الشأمة :
وريه . و دمشق .
شامة
(
c mat
) ا . ع . خال . ج : شام و شامات . و نشان مخالف رنگ بدن . و نشان سياه در بدن . ج : شام . و شتر مادهء سياه . و نكتهء ماه . و ما له شامة و لا زهراء :
نه ماده شتر سياه دارد و نه سپيد . و الشامة :
نام مردى محدث . و ذو الشامة : لقب چند نفر .
شامة
(
c mmat
) ا و ص . ع . زن بو كننده . و بينى . و قوة الشامة : قوهء شامه .
و يا ابن شامة الوذرة : كلمهايست كه در شتم گويند .
شامت
(
c met
) ص . ع . شادىكنندهء بغم دشمن . ج : شامتون .
شامتات
(
c met t
) ع . ج . شامتة .
شامتة
(
c metat
) ص . ع . مؤنث شامت زنى كه بغم دشمن شادى كند . ج : شامتات و شوامت .
شامتون
(
c metuna
) ع . ج . شامت .
شامخ
(
c mex
) ص . ع . بلند و متكبر .
ج : شمخ . و شامخات و شوامخ . و نيز شامخ :
كسى كه بينى خود را بواسطهء تكبر بلند كند . ج : شمخ .
شامخات
(
c mex t
) ع . ج . شامخ . يق :
جبال شامخات : كوههاى بلند .
شامذ
(
c mez
) ص . ع . ماده شتر آبستن . ج :
شوامذ و شمذ . و خرما بن گشن يافته . ج : شوامذ .
شامذ
(
c mez
) ا . ع . كژدم و عقرب .
شامر
(
c mer
) ا . پ . نقاب و حجاب . و پوشاك سر .
شامر
(
c mer
) ص . ع . شاة شامر :
گوسپند پستان بر شكم چسبيده .
شامرة
(
c merat
) ص . ع . شاة شامرة : گوسپند پستان بر شكم چسبيده . و لثة شامرة : گوشت بن دندان چسبيدهء بين دندانها .
شامس
(
c mes
) و
شامش
(
c mec
) ا . پ . نام جزيرهاى از مجمع الجزاير بحر الروم كه سابقا متعلق بدولت عثمانى بود و اينك جزو يونانست و موطن فيثاغورس حكيم و داراى 65700 نفر جمعيت .
شامس
(
c mes
) ص . ع . فرش شامس :
اسب توسن . ج : شمس و شوامس .
شامص
(
c mes
) ص . ع . فرس شامص : اسب توسن . ج : شمص .
شامط
(
c met
) ا . ع . ديگ بزرگ كه گنجايش يك گوسپند درسته و لوازم آن را داشته باشد .
شامك
(
c mak
) ا . پ . جليقه و كرتهاى كه تا كمر را بپوشاند .
شامكچه
(
c mak - ce
) ا . پ . از خالق و جامهء كوتاهى كه تا كمر را بپوشاند . و پارچهاى كه زنان پستانهاى خود را بدان بندند .
شامگاه
(
c m - g h
) ا . پ . هنگام شب .
شأمل
(
ca'mal
) ا . ع . شمال .
شامل
(
c mel
) ص . ع . امر شامل :
كار عام و كارى كه به همه رسد و فراگيرد چيزى را .
شامل
(
c mel
) ا . ع . از اعلام است .
شامل
(
c mel
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مشتمل و مربوط و متصل به چيزى . و عمومى . و متحد و متفق و كسى و يا چيزى كه منبسط شده و دريافت كرده و احاطه نمايد مر شيئ ديگر را و يا در برگيرد آن را و يا ارتباط با وى حاصل كند .
شاموس
(
c mus
) ا . پ . جزيرهء شامس .
مر . شامس .
شامه
(
c me
) ا . پ . مقنعه و روپاكى كه زنان بر سر كنند . و نقاب و حجاب . و آغا و خداوند و صاحب و طعام شام و عشا . و هر چيز نهفته و هر چيز سياه . و چشمبند و كلاه باز و شاهين . و تاريكى . و جا و مكان .
و كرسى و تخت . و مشط و شانه و آرنج و مرفق .
شامه
(
c mme
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - يكى از حواس پنجگانه كه بدان بوها را درك كنند و محل آن در بينى مىباشد . و قوهء شامه : قوهاى كه درك بو كند .
شامى
(
c mi
) ا و ص . پ . طعام شب .
و يك قسم غذائى كه از گوشت كوبيده و آرد نخود بو داده پزند . و منسوب بشام و عشا .
شامى
(
c mi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - سورى و منسوب بملك شام .
شأمى
(
ca'miyy
) و
شآمى
(
ca mi
) و (
ca miyy
) ص . ع . منسوب بملك شام و دمشقى . و نيز شامى : ضد يمانى .
شاميانه
(
c miy ne
) ا . پ . سايبان و آفتابگردان . و سراپرده . و چتر تابستانى .
و چتر زمستانى .
شآمية
(
ca miyat
) ص . ع . مؤنث شآمى .
يق : امراة شآمية و ريح شآمية .
شامية
(
c miyyat
) ص . ع . زن شامى .
يق : امراة شامية .
شامية
(
c miyyat
) ص . ع . زن شامى .
شان
(
c n
) ا . پ . خانهء زنبور كه در آن عسل نهد . و عسل با موم كه از كندو برآورند . و حكم و فرمان . و علم و هنر و معرفت .
و معما و لغز . و ترس و خوف . و تعظيم و تكريم . و خوى طبيعى . و عادت . و طبيعت .
و نوعى از پارچهء سپيد كه از هند آورند . و سنگ فسان . و برگ گل ظريفى كه در عيد نوروز به يكديگر هديه دهند . و قالب كفش دوزى .
و ترتيب و تمشيت عروسى .
شان
(
c n
) پ . ضمير جمع بمعنى ايشان