تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1896

مساهمون:

ص١٨٩٦

سطيحة

(
satihat
) ا . ع . توشه‌دانى كه از دو چرم و يا جز آن ساخته باشند . و سطح صاف و برابر .

سطيع

(
sati '
) ا . ع . سطع سطعا و سطوعا و سطيعا . مر . سطوع .

سع

(
so ' '
) ا . ع . گندم ديوانه و گندم ردى .

سعاء

(
sa ' ' '
) ص . ع . چالاك در مكر و حيله . و زبردست و مدبر .

سعابر

(
sa ber
) ا . ع . سعابر الطعام : هر چيزى مانند گندم ديوانه و يا تلخ دانه كه از گندم دور كنند .

سعابل

(
sa bel
) ا . ع . شتران دراز هيكل .

سعابيب

(
sa bib
) ا . ع . چيزى مانند رشته كه از شهد و لعاب خطمى و جز آن ترتيب دهند . و سال فمه سعابيب : دراز شد لعاب دهن آن مانند سعايب و روان شد آب درشت و لزج از آن . و نيز سعابيب : ج . سعبوب .

سعاة

(
sa t
) ا . ع . تصرف و دستگاه كارى . و قابليت براى كار . و اقتدار .

سعاة

(
so t
) ع . ج . ساعى .

سعات

(
so t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سخن‌چين و كسى كه در نزد حاكم سعايت دربارهء ديگرى كند .

سعاد

(
so d
) ا . ع . نام زنى .

سعادة

(
sa dat
) ا . ع . نيكبختى خلاف شقاوت .

سعادة

(
sa dat
) م . ع . سعد سعادة ( از باب سمع ) : نيك‌بخت شد . و كذا سعد ( مجهولا ) .

سعادت

(
se dat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اقبال . و ميمنت و خجستگى . و خوشى و كامرانى و شادمانى و فرح . و دولت و نيكبختى و فيروزى و بختيارى و بهره‌مندى . و سعادت اصلى : خوشبختى و اقبال طبيعى و ذاتى . و سعادت جاويد : عيش و عشرت هميشگى . و سعادت دنيا و آخرت : كامرانى هر دو عالم و كامرانى ابدى . و سعادت خانه : دربار پادشاهى و قصر سلطنتى . و سعادت مدار : ملجأ و پناه فيروزى و بختيارى . و بيشتر از همه مبارك و ميمون . و سعادت مقرون : همراه با بخت و اقبال .

سعادتمند

(
se dat - mand
) ص . پ . خجسته و ميمون و مبارك . و فيروز و كامران و نيك‌بخت و بختيار .

سعادتمندى

(
se dat - mandi
) ا . پ . خوش‌بختى و اقبال و بهره‌مندى .

سعادى

(
so d
) ا . ع . خولنجان . و مشك زيرزمين .

سعار

(
so r
) ا . ع . گرمى آتش . و گرسنگى . و سختى گرسنگى . ج : سعران و سعر . و بدى و فساد .

سعاط

(
so t
) ا . ع . تندى بوى خردل وحدت آن .

سعال

(
so l
) ا . ع . سرفه . و سعال ساعل : مبالغه است يعنى سرفهء شديد .

سعال

(
so l
) م . ع . سعل سعالا و سعلة ( از باب نصر ) : سرفيد و سرفه كرد .

سعالى

(
sa li
) ع . ج . سعلاء و سعلاة . و ام السعالى : نام بيخ و ريشه‌اى .

سعالى

(
so l
) و (
sa liyy
) ا . ع . نام گياهى دوائى .

سعانين

(
sa nin
) ا . ع . عيدى مر ترسايان را كه در روز يك‌شنبهء قبل از عيد فصح گيرند

سعاوى

(
so vi
) ص . ع . مرد شكيباى بر بيدارى و سفر .

سعايات

(
se y t
) ع . ج . سعاية .

سعاية

(
se yat
) ا . ع . غمازى و نمامى . و مكاتب جهة آزادى خود . و پاره‌اى از بهاى مكاتب . ج : سعايات .

سعاية

(
se yat
) م . ع . سعى سعاية ( از باب فتح ) : خراج و باج گرفت . و سعت الامة : زنا كرد . و نيز سعاية : پاره‌اى از بهاى خود دادن . و غمازى و بدى كردن . يق : سعى به الى الوالى اذا و شى به . مر . سعى .

سعايت

(
se yat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غمازى و نمامى و بدگوئى و غيبت . و تهمت . و بليه . و اصرار بر بدگوئى .

سعائل

(
sa el
) ا . ع . شتران دراز هيكل .

سعب

(
sa'b
) ا . ع . هر چيز لزج مانند عسل و شربت و زفت كه دراز شود و كش آيد .

سعبر

(
sa'bar
) ا و ص . ع . چاه بسيار آب . و ماء سعبر : آب بسيار . و سعر سعبر : نرخ ارزان .

سعبرة

(
sa'barat
) ا . ع . چاه بسيار آب .

سعبوب

(
so'bub
) ا . ع . رشته مانندى از شهد و لعاب خطمى و جز آن . ج : سعابيب .

سعة

(
saat
) و (
seat
) . ع . غنا و توانگرى . و دسترس . و طاقت . و فراخى ضد تنگى . قوله تعالى :
لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ
اى على قدر غناه و قدر سعته .

سعة

(
saat
) و (
seat
) م . ع . وسعه الشيئ سعة و سعة ( از باب سمع ) : گنجيد در آن چيز . و ما اسع ذلك : طاقت و گنجايش اين را ندارم . و هذا الاناء يسع عشرين كيلا : اين آوند گنجايش بيست كيل دارد و هذا يسعه عشرون كيلا اى يتسع فيه عشرون . و نيز سعة : فراخى كردن . يق : اللهم سع علينا اى وسع . و ليسعك بيتك امرا بالقرار فيه يعنى آرام كن در سراى خود . و وسعت رحمة الله كل شيئ و لكل شيئ و على كل شيئ .

سعة

(
saat
) م . ع . وسع الفرس