تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1899

مساهمون:

ص١٨٩٩

سعوط

(
saut
) و (
sout
) ا . ع . داروى بينى ريختنى و داروى معطس .

سعوف

(
souf
) ا . ع . كاسه‌هاى بزرگ . و رخنه‌هاى خانه . و سرشت مردم از جود و جز آن . ج . سعف .

سعوم

(
saum
) ص . ع . ناقة سعوم : ماده شتر روندهء برفتار سعم .

سعى

(
sa'y
) م . ع . سعى الرجل على الصدقة سعيا ( از باب فتح ) : كار كرد آن مرد در گرفتن صدقه از ارباب آن . و سعى فى مشيه : دويد . و سعى الى الصلاة : بهر وجه بود رفت به نماز . و سعى اليه : قصد كرد بسوى آن و رفت . و سعى فلان : كار كرد فلان و ورزيد . و كسب نمود . و سعت الامة سعيا و سعاية : زنا كرد آن كنيزك . و سعى على القوم : والى شد بر آن قوم . و سعى به الى الوالى سعاية : سعايت كرد از آن در نزد والى . سخن‌چينى نمود . و سعى المكاتب فى فك رقبته : كسب مال كرد جهة آزادى خود .

سعى

(
sa'y
) ا . ع . سنى كه در آن شخص شروع به كار مىكند .

سعى

(
sa'y
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كوشش و اهتمام و تدبير و جهد و عزم و قصد و اراده و عزيمت و توجه و فكر و كار و محنت .

سعيا

(
sa'y
) ا . ع . نام پيغمبرى كه بشارت آمدن عيسى را داد .

سعية

(
sa'yat
) ا . ع . علم است مر بز را .

سعيد

(
said
) ص . ع . با سعادت و نيك بخت ضد شقى . ج : سعداء .

سعيد

(
said
) ا . ع . نهر و جوى و جدول . و رود ملايم و آرام . و از اعلام است .

سعيد

(
soayd
) ا . ع . چاريك خشت خام . و نام مردى .

سعىدار

(
sa'y - d r
) ص . پ . با كوشش و با اهتمام .

سعيدة

(
saidat
) ا . ع . خانه‌اى بود مر تازيان را كه حج وى مىكردند . و نام زنى .

سعيدى

(
saidiyy
) ص . ع . منسوب بسعادت .

سعيدية

(
saidiyyat
) ا . ع . نوعى از پارچه هاى عربى مخطط . و دهى بمصر .

سعير

(
sair
) ا . ع . آتش افروخته و سوزان . و زبانهء آتش . ج : سعر . و نام بتى . و قوله تعالى :
وَ كَفى بِجَهَنَّمَ سَعِيراً
اى مسعورا .

سعيط

(
sait
) ا . ع . دردى مى . و بوى خوش از مى و از هر چيزى . و بوى تند . و درخت‌بان . و روغن‌بان . و روغن خردل . و تندى بوى خردل وحدت آن .

سعيع

(
sai '
) ا . ع . دانه‌اى سياه كه بگندم آميزد . و گندم ديوانه و گندم بيكاره .

سغ

(
saq
) ا . پ . پوشش و سقف خانه . و گنبد و جز آن . و ازج . و نوعى از عمارت طولانى و دراز . و شاخ گاو ماده . و عمارت فوقانى . و پوست سلاخى شده .

سغاب

(
seq b
) ع . ج . سغب و سغبان و سغبى .

سغابة

(
saq bat
) م . ع . سغب سغبا و سغبا و سغابة و سغوبا و مسغبة ( از باب سمع و نصر ) : گرسنه گرديد . و گرسنه گرديد با مشقت و ماندگى .

سغانه

(
saq ne
) ا . پ . خانهء زيرزمينى و سردابه .

سغب

(
saqb
) و (
saqab
) ا . ع . گرسنگى .

سغب

(
saqb
) و (
saqab
) م . ع . سغب سغبا و سغبا و سغابة . مر . سغابة .

سغب

(
saqab
) ا . ع . تشنگى .

سغب

(
saqeb
) ص . ع . گرسنه . ج : سغاب .

سغبان

(
saqb n
) ص . ع . گرسنه . ج : سغاب .

سغبر

(
saqbar
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - داروئى كه در كنار درياى آسكون بهم رسد و گيل‌دار و سرخس نيز گويند .

سغبلة

(
saqbalat
) م . ع . بسيار شدن جراحت . و چرب كردن سر بروغن . و تر كردن طعام بروغن . و پيه گداخته را نان خورش كردن .

سغبه

(
soqbe
) ص . پ . چرب و روغنى . و فريفته و بازى داده شده .

سغبى

(
saqb
) ص . ع . زن گرسنه . ج : سغاب .

سغبين

(
saqbin
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - نوعى از صمغ .

سغد

(
saqd
) ا . ع . باران نرم ولى هميشه با كلمهء مغد استعمال مىشود . يق : اغضه الله بسغد مغد يعنى تر و تازه دارد آن را خداى تعالى بباران نرم .

سغد

(
soqd
) ا . پ . زمين نشيب كه آب باران در آن جمع شود . و آماده و مستعد و مهيا . و شهرى از ماوراء النهر نزديك بسمرقند كه آب و هواى آنجا در نهايت لطافت و پاكيزگى است و آن را بهشت دنيا نيز گويند .

سغد

(
saqad
) م . ع . سغد سغدا ( مجهولا - از باب سمع ) : آماسيده شد و ورم كرد .

سغدو

(
soqdu
) ا . پ . سختو و چرب رودهء با گوشت و مصالح پر كرده .

سغده

(
saqde
) ا و ص . پ . آماده و مستعد و مهيا و حاضر .

سغدى

(
soqdi
) ا . پ . آمادگى . و گوشتى كه با نخود و آلو پخته باشند . و يا با انگور و مغز گردكان و توابل و علفهاى معطر پزند . و نيز سغدى : منسوب و متعلق بسغد . و پير سغدى :