تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1895

مساهمون:

ص١٨٩٥
آن چيز را . و سطح سطوحه : كوفته و برابر و هموار كرد آن را و پهن نمود . و سطح السخل : گذاشت آن بزغاله را با مادر وى .

سطح

(
sath
) ا . ع . بام . و بالاى هر چيزى . ج : سطوح . و نام موضعى .

سطح

(
sath
) ا . پ - مأخوذ از تازى - جزء خارجى از هر جسمى . و بام . و سكو . و روى و صفحه . و بساط . و باصطلاح هندسه هر آنچه طول و عرض دارد بىعمق . و سطح زمين : روى زمين .

سطح

(
sottah
) ص . ع . كوه ممتد و مسطح .

سطحى

(
sathi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ظاهرى و خارجى و بيرونى . و بىعمق . و بيهوده و بىمعنى .

سطر

(
satr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ى رستهء از نشته‌ها .

سطر

(
satr
) و (
satar
) ا . ع . صف و رستهء از درخت و كتابة و خط و جز آن . ج : سطور و اسطر و اسطار . و ج ج : اساطير . و گوسپند يك ساله .

سطر

(
satr
) م . ع . سطر الكتاب سطرا ( از باب نصر ) : نوشت آن نامه را . و سطر الشيئ بالسيف : بريد آن چيز را بشمشير . و نيز سطر : بر زمين افگندن .

سطر

(
satar
) م . ع . سطر الكتاب سطرا ( از باب طلب ) : نوشت آن نامه را .

سطراك

(
satr k
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - زرنباد .

سطربندى

(
satr - bandi
) ا . پ . خط كشيدگى و خطبندى .

سطرة

(
sotrat
) ا . ع . آرزو و خواهش .

سطركاه

(
setark h
) ا . پ . صمغ درخت زيتون .

سطرلاب

(
sotorl b
) ا . پ . اسطرلاب .

سطرونيون

(
satruniyun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - آذربو و چوبك اشنان .

سطط

(
sotat
) ا . ع . ستمگاران و ظلم پيشگان .

سطع

(
sat '
) م . ع . سطع الغبار سطعا و سطوعا و سطيعا ( از باب فتح ) : بر آمد . گرد و بلند گرديد . و سطع بيديه : دست بر هم زد تا آواز برآيد . و سطعتنى رايحة المسك : بوى مشك رسيد تا بينى من .

سطع

(
sata '
) ا . ع . دست بر هم زدگى . و آواز ضرب و مانند آن . يق : سمعت لوقعه سطعا شديدا اى صوت ضربة او رمية .

سطع

(
sata '
) م . ع . سطع سطعا ( از باب سمع ) : دراز گردن گرديد .

سطعاء

(
sat ' '
) ص . ع . مؤنث اسطع دراز گردن از شتر مرغ ماده و جز آن .

سطقسات

(
sotoqs t
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - اسطقسات و عناصر . و اصل هر چيز .

سطل

(
satl
) ا . ع . پنگان با دسته . و آوندى دسته‌دار از مس و جز آن كه بدان در حمام آب بردارند و نيز چارپايان را بدان آب دهند .

سطلك

(
satlak
) ا . پ . سطل خرد و كوچك .

سطم

(
satom
) م . ع . سطم الباب سطما ( از باب نصر ) : بند كرد و مسدود نمود در را .

سطم

(
satm
) ا . ع . تيزى تيغ .

سطم

(
sotom
) ا . ع . اصول و بناها . ج : سطام .

سطو

(
satv
) و

سطوة

(
satvat
) م . ع . سطا عليه و به سطوا و سطوة ( از باب نصر ) : حمله كرد بر آن و مغلوب نمود و سخت گرفت آن را . و سطا الماء : بسيار شد آب . و سطا الطعام : چشيد آن طعام را . و سطا الفرس : دور دور نهاد آن اسب گام را . و سطا الراعى على الناقة : دست در رحم ناقه كرد راعى تا آب فحل را بيرون كند . الحديث : لا باس ان يسطو الرجل على المراة اذا خيف عليها و لم توجد امراة تعالجها يعنى وقتىكه قابله يافت نشود رواست كه مرد دست خود را در فرج زن كرده بچه را از شكم وى برآرد . و نيز سطا الفرس : بر سر خود رفت آن اسب .

سطوات

(
satav t
) ع . ج . سطوة .

سطوة

(
satvat
) ا . ع . حمله . و يك حمله . ج : سطوات .

سطوت

(
satvat
) ا . ع . - مأخوذ از تازى - حمله و هجوم . و قهر . و استقلال . و وقار . و شوكت . و قوت و توانائى و قدرت . و حكومت . و وحشت .

سطوح

(
sotuh
) ع . ج . سطح .

سطوح

(
sotuh
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سطحها و صفحه‌ها . و بساطها .

سطور

(
sotur
) ع . ج . سطر و سطر .

سطور

(
sotur
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سطرها و رسته‌هاى از نبشته‌ها .

سطوع

(
sotu '
) م . ع . سطع الغبار سطعا و سطوعا و سطيعا ( از باب فتح ) : برآمد گرد و بلند گرديد . و نيز سطوع : برآمدن بوى ، سطيع مثله . و دميدن صبح . و درخشيدن برق . مر . سطع .

سطوع

(
sotu '
) ا . ع . دميدگى صبح و روشنى آفتاب و درخش برق و نمايش آن .

سطول

(
sotul
) ع . ج . سطل .

سطيح

(
satih
) ا . ع . كشتهء دراز افتاده و ستان خفته . و آنكه در برخاستن از ضعف و خستگى و برجاماندگى بطئ بود . و توشه‌دان خواه از دو چرم ساخته باشند و يا نه . و نام كاهنى .