فراخ حلق زود فروبرنده با جسامت جثه و فخامت خلقت .
سرطم
(
sertem
) ا ع . بسيار خوار و متكلم بليغ .
سرطوق
(
sar - tuq
) ا . پ . سرتوق .
سرطويله
(
sar - tavile
) ا . پ . اصطبل و طويله و اسب گزيده .
سرطيط
(
sertit
) ا . ع . بسيار خوار كلان لقمه .
سرع
(
sar '
) و (
ser '
) ا . ع . شاخهء تر درخت رز . و شاخهء تر از هر درخت . و شاخهء نازك جوان . ج : سروع .
سرع
(
sara '
) و (
sera '
) ا . ع . شتاب و سرعت . يق : اعجبنى سرعه . و كذا سرعه . و السرع السرع كلمهايست كه در شتاب استعمال كنند يعنى بشتاب و تعجيل كن . و كذا السرع السرع .
سرع
(
sera '
) و (
sara '
) م . ع . سرع سرعا و سرعا ( از باب كرم ) : بشتافت و سرعت نمود .
سرعان
(
sar ' na
) و (
ser ' na
) و (
sor ' na
) ا . ع . اى سرع ذا خروجا يعنى سرعت كرده شد و تعجيل نمود .
سرعان
(
sar ' n
) ا . ع . گاهى خبر محض واقع شود و گاهى خبرى كه متضمن معنى تعجب بود . و منه قولهم : لسرعان ما صنعت كذا اى ما اسرع . و اما قولهم فى المثل سرعان ذا اهالة فاصله ان رجلا كانت له نعجة عجفاء و رعامها يسيل من منخريها لهزالها فقيل له ما هذا فقال و دكها فقال السائل ذلك و نصب اهالة على الحال اى سرع هذا الرعام حال كونه اهالة و اين مثل را در حق شخصى گويند كه خبر وجود چيزى را پيش از وقت آن دهد
سرعان
(
ser ' n
) و (
sor ' n
) ع . ج .
سريع .
سرعان
(
sara n
) و (
sar ' n
) ا . ع .
اوايل مردمان . و سبقت گيرندگان در كارى .
و اوايل اسبان كه پيشى گرفته باشند . و زه كمان . و پى هر دو جانب استخوان پشت اسب كه از آن زه كمان سازند . و زه قوى و محكم .
و موى فراهم آمدهء در گردن اسب يا پاشنهء آن .
سرعانة
(
sar ' nat
) ا . ع . واحد سرعان .
سرعة
(
sor'at
) ا . ع . شتاب .
سرعت
(
sor'at
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شتاب و تعجيل . و زودى و جلدى و چابكى و چالاكى . و شتابزدگى . و بسرعت يعنى بتعجيل و زود و شتاب . و سرعت كردن :
شتاب كردن و عجله نمودن .
سرعة
(
sor'atan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به زودى و بتعجيل .
سرعرع
(
sara'ra '
) ا . ع . شاخهء تر از هر درخت . و دراز بالا . و جوان نازك و نرم .
سرعسكر
(
sar - askar
) ا . پ . سالار و سردار و فرمانده سپاه .
سرعشر
(
sar - acar
) و (
sar - acr
) ا .
پ . علامت و نشانى كه در حاشيهء قرآن مجيد براى هر ده آيه گذارند .
سر عطسهء آدم
(
sar - atseye - dam
) ا . پ . حضرت عيسى .
سرعفة
(
sar'afat
) م . ع . نيكو پرورش دادن كودك را . و سر عفت الصبى يعنى نيكو ساختم غذاى آن كودك را .
سر علم
(
sar - alam
) ا . پ . طره و يا زينت ديگرى كه بر سر علم و رايت نصب كنند .
سرعوب
(
sor'ub
) ا . ع . راسو .
سرعوف
(
sor'uf
) ا و ص . ع . نازك و سبك گوشت . و اسب دراز بالا . و هر حيوان دراز بالا . و زن دراز قد نازك اندام . و ملخ و كرمك جامهخوار .
سرعوفة
(
sor'ufat
) ص . ع . مؤنث سرعوف زن نازك و سبك گوشت .
سرغ
(
sarq
) ا . ع . شاخهء درخت رز .
ج : سروغ . و نام موضعى نزديك شام .
سرغ
(
sarq
) م . ع . سرغ سرغا ( از باب سمع ) : خورد خوشهء انگور را بابن آن .
سرعچ
(
sar'ec
) ا . پ . كاسهء چوبين .
سر غزل
(
sar - qazal
) ا . پ . بهترين و گزيدهترين شعرهاى ديوان شاعر .
سر غليان
(
sar - qaly n
) ا . پ . سر قليان .
سرغنه
(
sarqane
) ا . پ . عظيم و بزرگ . و بىهمتا و بىمانند . و رئيس .
سرغنه
(
sarqane
) ص . پ . مذكور و مزبور و در پيش ذكر شده و سابق الذكر .
سرغوت
(
sarqut
) ا . پ . بلغت مردم خوارزم دولت و ثروت و نعمت .
سرغوغا
(
sar - qavq
) ا . پ . فتنهانگيز و كسى كه باعث فتنه و غوغا و آشوب گردد .
و هر اول و طليعهء لشكر .
سرغين
(
sarqin
) و (
serqin
) و
سرغينه
(
sarqine
) ا . پ . سر ناو ناى تركى .
سرف
(
sarf
) م . ع . سرفت السرفة الشجرة سرفا ( از باب نصر ) : خورد سرفة برگ آن درخت را . و سرفت الام ولدها : بد پرورش كرد آن مادر بچهء خود را از افزونى شير . و سرفت الشجرة ( مجهولا ) : خورده شد آن درخت .
سرف
(
saraf
) ا . ع . خطا . و خيرگى عقل .
و خو كردگى . و حرص برمى و مانند آن .
الحديث : ان للحم سرفا كسرف الخمر . و شرف و مرتبه و قدر . الحديث :
لا ينتهب الرجل نهبة ذات سرف و هو مومن اى ذات شرف و قدر كبير . و قولهم : ذهب ماء الحوض سرفا يعنى رفت آب حوض از مخارج آن . و نيز سرف :
نام شخصى .