تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1881

مساهمون:

ص١٨٨١

سرزنش

(
sar - zanec
) ا . پ . ملامت و بيغار و بيغاره و طعنه و عتاب و مذمت . و دشنام . و بهتان . و ستيزندگى و لجاجت . و سرزنش روزگار : نامساعدى روزگار .

سر زور

(
sar - zur
) ص . پ . ياغى و گردنكش و سركش و عنان پيچيده و نافرمان و عاصى .

سرزير

(
sar - zir
) ص و م ف . پ . سرنگون و سرازير .

سرزيره

(
sarzire
) ا . پ . نام گياهى خوش بوى .

سرزيغ

(
sarziq
) ا . پ . خوشهء خرما . و خوشهء انگور .

سرس

(
saras
) م . ع . سرس سرسا ( از باب سمع ) : نامرد شد و جماع نكرد . و فرزندى نشد او را . و سرس الفحل : باردار نكرد آن گشن . و سرس فلان : بد خوى شد فلان . و دانا و هوشيار گرديد سپس نادانى .

سرس

(
sares
) ص . ع . كسى كه مردى نداشته باشد . و كسى كه جماع نكند . و كسى كه او را فرزندى نشود . و گشنى كه باردار نگرداند . و سست . و مرد زيرك و هوشيار . و نگهبان آن چيز كه در دست شخص باشد . ج : سراس .

سرساء

(
soras '
) ع . ج . سريس .

سرساخ

(
sars x
) ا . پ . ابريشم باريك هموار و نرم .

سرساد

(
sars d
) ا . پ . گياهى كه پنج انگشت نيز گويند .

سرسام

(
sar - s m
) ا . پ . سرگشتگى و بيهوشى و بيخودى . و ديوانگى و شيدائى . و هذيان . و آشفتگى . و باصطلاح طب ورم دماغ .

سرسامه

(
sar - s me
) ص . پ . ديوانه و مجنون و شوريده .

سرسامى

(
sar - s mi
) ا و ص . پ . بىعقلى و حماقت . و منسوب بسرسام . و هذيانى .

سرسان

(
sars n
) ا . پ . ترس و خوف و بيم و مهابت و هول . و دهشت و آشفتگى و تحير .

سرسايه

(
sar - s ye
) ا . پ . سايه . و جائى كه سايه باشد .

سرسبز

(
sar - sabz
) ا و ص . پ . ترى و تازگى و طراوت . و تازگى عيش . و ثروت . و زندگى و حيات . و پادشاه . و جوان صاحب دولت و كامگار .

سرسبزى

(
sar - sabzi
) ا . پ . تازگى . و سبزى . و بهره‌مندى و بختيارى و سعادتمندى .

سرسبك

(
sar - sabok
) ص . پ . شوريده و سبكسر . و مغرور و خودبين .

سرستون

(
sar - sotun
) و (
sare - sotun
) ا . پ . تاج ستون و سر عمود .

سر سجده

(
sar - sojde
) ا . پ . جاى سجده . و مهر نماز .

سرسخت

(
sar - saxt
) ص . پ . بىاحتياط و بىپروا . و غافل . و سخن ناشنو . و درشت گفتار . و سرسخت خوردن : چنگ خوردن و آسيب بزرگ رسيدن .

سرسختى

(
sar - saxti
) ا . پ . بىپروائى و بىاحتياطى . و سخن ناشنوى . و درشت گوئى . و غفلت .

سرسخن

(
sar - soxon
) ا . پ . سرداستان .

سرسر

(
sorsor
) ا و ص . پ . نادان و ابله . و بيهوده . و نقاب و حجاب و پوشش و سرپوش . و براده و رنده . و حماقت و نادانى و جنون و شوريدگى . و سرسر شير : سرشير .

سرسر

(
sorsor
) ع . كلمهء امر يعنى درآى به قصد و ارادهء كارهاى مهم و عالى .

سرسرة

(
sarsarat
) م . ع . سرسر الشفرة سرسرة : تيز كرد شفره را .

سرسره

(
sar - sare
) ا . پ . قلهء كوه و سر كوه .

سرسرى

(
sar - sari
) ا . پ . نادانى . و فرومايگى . و حماقت . و ضعف رياست . و سستى در كارها . و عدم رعايت حقوق . و كار سهل و آسان . و گفتن كلمات بيهوده و بدون تفكر و انديشه . و سرگردانى و تحير و دهشت . و مردم نادان و ابله و فرومايه . و مردم سريع - الفهم . و اسب تيزرو . و چيز مفت و رايگان .

سرسلسله

(
sar - selsele
) ا . پ . رئيس سلسله و طايفه . و بانى و مؤسس يك طايفه‌اى .

سرسم

(
sersem
) ا . پ . پودنهء آبى .

سرسنه

(
sarsene
) و (
sersene
) ا . پ . نام ولايتى از ايران .

سر سواران

(
sar - sov r n
) ا . پ . خداوند اسب سواران .

سرسور

(
sorsur
) ا . ع . داناى بزرگ بسيار در آيندهء در امور . و پيكان دوك . و دوست و يار خالص . و هو سرسور مال : او نيكو سياست‌كنندهء شتران است .

سرسينه

(
sar - sine
) ا . پ . مغاك و گودى زير گلو .

سرش

(
se - rac
) ا . پ . سه رش يعنى مقنعه و چارقدى كه سه گز باشد چه رش بمعنى گز است .

سرش

(
serec
) ا . پ . سريش و آردى چفسنده كه كفشگران و صحافان به كار برند .

سرس

(
serec
) ا . پ . بلغت زند زبون و بد ضد نيك و نيكو .

سرشاخ

(
sar - c x
) ا . پ . تيرى دراز كه بام خانه را بدان پوشند و هر دو سر آن از عمارت بيرون بود .

سرشاخه

(
sar - c xe
) ا . پ . نوك شاخهء درخت . و شاخهء گل‌دار .

سرشار

(
sar - c r
) ص . پ . لب‌ريز
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1881 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )