تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1885

مساهمون:

ص١٨٨٥

سرقواره

(
sar - qav re
) ا . پ . ناخن انگشتان دست .

سرقوج

(
sorquj
) ا . پ . دسته‌اى از پر كه از زر و گوهر آن را زينت كرده و بر سر زنند .

سرقين

(
serqin
) و (
sarqin
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى . - سرگين . و زبيل .

سرك

(
serk
) ا . پ . سرخاب و سفيد ابى كه زنان بر روى مالند . و سرخ و سپيد .

سرك

(
sork
) ا . پ . سرخجه .

سرك

(
sarak
) ا . پ . سر كوچك . و به زبان مردم قزوين پسر برادر دختر .

سرك

(
sarak
) م . ع . سرك سركا ( از باب سمع ) : سست تن شد بعد قوت و توانائى .

سركا

(
serk
) ا . پ . سركه و خل .

سركاتبى

(
ser - k tebi
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - منشى .

سركار

(
sar - k r
) ا . پ . رئيس . و ناظر و ناظم و مباشر و كارگزار . و كارفرما . و پيشكار . و مفتش . و گماشته و عامل . و كسى كه اهتمام كار راجع به دو بود . و كارخانه و جائى كه در آن جامه بافند . و حاكم . و حكومت . و ملك و مال . و تصرف . و استعمال . و دانش و معرفت . و دربار پادشاهى . و يكى از القابى كه در تعظيم و تكريم شخص استعمال مىكنند خواه آن شخص حاضر باشد و يا غائب . و باصطلاح اهالى دفتر هندوستان معموره‌اى كه داراى چندين ناحيه و پر گنه باشد .

سركارى

(
sar - k ri
) ا . پ . مباشرت و نظارت . و منسوب بمملكت و حكومت .

سركب

(
sarkab
) ا . پ . نام سازنده و مطربى معروف و نامدار . و نام مردى از بزرگان يونان كه دختر قيصر را براى خسرو پرويز آورد .

سركج

(
sar - kaj
) ص . پ . چوب و عصائى كه نوك آن كج و خميده بود .

سركحلى

(
sar - kohli
) ا . پ . هر چيز سياه . و ابر تيرهء سياه .

سر كردگان

(
sar - kardag n
) پ . ج . سركرده .

سركردگى

(
sar - kardagi
) ا . پ . رياست فرمان و حكم .

سركرده

(
sar - karde
) ا . پ . آغاز و شروع و ابتدا . و رئيس و پيشوا . و صاحب‌منصب و فرمانده . و فرمانده سواران . و سردار و سرگروه .

سركس

(
sarkas
) ا . پ . نام مرغى خوش الحان .

سركش

(
sar - kac
) ا و ص . پ . معاند و گردنكش و غير مطيع و فرمان نابردار . و متكبر و مغرور و خودبين . و لجوج . و كشيده قد . و توانا و قوى و زورآور . و عاصى و نافرمان و ياغى . و خود راى . و متمرد . و دير آشنا . و اسب وحشى رام نشده . و مرد راست و درست . و اسبى كه سر خود را بلند نگاهدارد . و نام خنياگرى مشهور و بىعديل . و خامه‌اى كه براى تحرير تراشيده و آماده كرده باشند .

سركشى

(
sar - kaci
) ا . پ . تمرد و نافرمانى و ياغيگرى و عصيان و گردنكشى و طغيان .

سركلافه

(
sar - kal fe
) ا . پ . انتظام و ترتيب و آراستگى كار .

سركن

(
sar - kan
) ا . پ . نام گياهى .

سركن

(
sar - kon
) ا . پ . سالار و پيشواى گروهى از مردمان . و شاخص در ميان انجمن .

سركنگبين

(
serkangobin
) ا . پ . سكنجبين .

سركوب

(
sar - kub
) ا . پ . بلندى كه بر قلعه‌ها و خانه‌ها مشرف بود . و طعنه و سرزنش و ملامت . و حريف قوى و پرزور كه بجنگ و خصومت آيد . و ضابط . و مباشر . و كسى كه در هر فنى زيادتى كند و بر ديگرى فايق باشد . و فايق و مشرف . و منجنيق بلندى كه مشرف بر حصار بود . و قلعه و شهر پناه . و موذى . و ترش‌روى .

سركوبه

(
sar - kube
) ا . پ . گرز گران . و ملامت سخت و سرزنش جانگداز .

سركوچك

(
sar - kavcak
) ص . پ . مردم فرومايه و بيقدر و قيمت و بىتعين .

سركوفته

(
sar - kufte
) ص . پ . سر شكسته . و سر كوفته داشتن : بر زمين زدن . و ظلم و جور كردن .

سركوك

(
sorkuk
) ص . ع . شتر لاغر . يق : بعير سركوك .

سركه

(
serke
) ا . پ . مى ترش شدهء بواسطهء تخمير و خل . و كرم شب تاب . و شپش . و سركهء ابرو : چين و شكن . و سركهء ده ساله : كينهء ديرينه . و سركه فروختن : ترش روئى كردن و روى درهم كشيدن . و سركهء هندى : آبى ترش كه از برنج پخته شده مىگيرند و مىگذارند تا ترش شود .

سركه ابرو

(
serke - abru
) ص . پ . مردم ترش‌رو .

سركه با

(
serke - b
) ا . پ . يك نوع آشى كه از بلغور و گوشت و سركه پزند .

سركه بر ابروان

(
serke - bar - abrov n
) و

سركه بر روى ماليده

(
serke - bar - ruy - m lide
) و

سركه پيشانى

(
serke - pic ni
) ص . پ . مردم ترش‌روى و مردم مخالف .

سركه فروش

(
serke - faruc
) و

سركه فشان

(
serke - fec n
) ص . پ . مردم درشت تندخوى و بدخواه و بدانديش و طعنه زن .

سركه فشانى

(
serke - fec ni
) ا . پ . طعنه . و بدگوئى و سرزنش و بهتان . و