تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1878

مساهمون:

ص١٨٧٨

سرخست

(
serxest
) ا . پ . شير خشت . و باران نرم ريزه

سرخ‌سر

(
sorx - sar
) ا . پ . نوعى از گنجشك كه سرش سرخ است . و قزلباش .

سرخ‌سرك

(
sorx - sarak
) ا . پ . يك نوع مرغى كه بتازى حمرة گويند .

سرخ سفيد

(
sorx - safid
) ص . پ . خوب صورت و جميل و خوشنما .

سرخ سوار

(
sorx - sov r
) ا . پ . جگر و كبد .

سرخ شبان ياهودار

-
sorx - cab ne
)
y - hu - d r
) ا . پ . بلغت زند حضرت موسى .

سرخشت

(
serxect
) ا . پ . شير خشت . و باران نرم ريزه .

سر خشك ابلق

(
sar - xocke - ablaq
) ا . پ . دنيا . و زمانه و روزگار .

سرخط

(
sar - xat
) ا . پ . قرار نامه و يادداشت روز نوكرى . و قباله . و تعليم خوش نويسان .

سرخ عيار

(
sorx - ay r
) ا . پ . آزمايش و امتحان و محك .

سرخك

(
sorxak
) ا . پ . سرخى كم و مايل بسرخى . و سرخجه . و رستنى دوائى كه سرخ مرد نيز گويند .

سرخگان

(
sorx - g n
) ا . پ . جوششهاى سرخى مانند سرخجه كه بر بدن كودك برآيد .

سرخگون

(
sorx - gun
) ص . پ . برنگ خون و مايل بسرخى .

سرحم

(
sar - xom
) ا . پ . سرپوش خم . و نام گياهى .

سرح مرد

(
sorx - mard
) ا . پ . رستنى كه برگش مانند برگ بستان افروز و ساقش سرخ و خوش آينده و نازك بدن نيز گويند .

سرخ مرز

(
sorx - marz
) ا . پ . سرخ مرد

سرخو

(
sarxu
) ا . پ . سرخجه .

سر خواب

(
sar - x b
) ا . پ . اول خواب و ابتداى خواب .

سر خوار

(
sar - x r
) ا . پ . مردم صاحب سر و واقف بر رموز و شاعر . و مردم توانا و مالدار .

سرخواره

(
sar - x re
) ا . پ . شانه و مشط . و درفش مانندى از طلا كه زنان مانند زينت در موهاى خود نصب مىكنند و نقاب خود را بدان بند كرده مضبوط مىنمايند . و قلابهء روبند .

سرخوان

(
sar - x n
) ا و ص . پ . پيش خوان و سر ذاكر و كسى كه پيش خوانى كند و ديگران ذكر گويند . و واعظ . و مدرس و معلم . و مغنى . و كتاب خوان و نصيحت گر .

سرخوان

(
sorx n
) ا . پ . نوعى از كبوتر سرخ .

سرخوانى

(
sar - x ni
) ا . پ . پيشخوانى و عمل خوانندگى . و غنا و خوانندگى و سرود گوئى و تغنى . و سخنرانى . و سرنوشت خواندن . و طنز و مسخرگى و استهزا . و استعاره .

سرخواو

(
sar - x v
) ا . پ . سر خواب .

سرخود

(
sar - xod
) ص و م ف . پ . مالك خود و بدون مالك . و به خودى خود و آزاد و ولگرد .

سرخوش

(
sar - xoc
) ص و م ف . پ . شاد و مسرور و كسى كه از شراب و سامان و اسباب شادمان و مسرور باشد . و كسى كه مستى او باعتدال بود .

سرخوشى

(
sar - xoci
) ا . پ . شادمانى و سرور . و مستى باعتدال . و فرح .

سرخه

(
sorxe
) ا . پ . رنگ سرخ . و نوعى از كبوتر سرخ . و سرخ روده . و بثره‌اى در جفن . و نام پسر افراسياب . و نام دهى در نزديكى سمنان .

سرخه‌دار

(
sorxe - d r
) ا . پ . دوخت قرمز دانه .

سرخى

(
sorxi
) ا . پ . حمرت و رنگ سرخ . و مركب سرخ كه بدان تحرير كنند و نوشته‌اى كه با وى نوشته باشند . و خون . و خاكهء آجر . و سرخى سر داستان : اول داستان كه با سرخى نويسند . و سرخى واشدن : شرمنده شدن . و بر سرخى زدن : سرخ شدن .

سرخيچه

(
sorxice
) و

سرخيزه

(
sorxize
) و

سرخيژه

(
sorxij ? e
) ا . پ . سرخجه .

سرخيل

(
sar - xayl
) و (
sare - xayl
) ا . پ . صاحب خيل و سر كرده و سرلشكر و سر گروه . و سر خيل شياطين : ابليس و شيطان .

سرخيلى

(
sar - xayli
) ا . پ . پيشوائى و سركردگى .

سرخيوس

(
sarxeyus
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - شاهتره .

سرد

(
sard
) ص . پ . بارد . و نمناك و مرطوب . و خنك . و چيزى كه حرارت و گرمى نداشته باشد . و چيزى كه حرارت و گرمى را نگاه ندارد . و بىمزه و بىلذت و ناپسند و ناگوار و ناخوش . و بىاصل و بىته . و آب سرد : آب بارد . و لباس سرد : پوشاكى كه گرمى نگاه ندارد . و نفس سرد : آه سرد و دم سرد . و هواى سرد : هوائى كه حرارت و گرمى نداشته باشد . و سرد شدن : خنك شدن . و مردن . و ملول گشتن و ملال بهم رسانيدن از كارى واسوختن .

سرد

(
sard
) ا . ع . كلمه‌ايست كه شامل مىشود زره‌ها و حلقه‌ها را . و السرد : ماه ذى قعده و ذى حجه و محرم و قيل لاعرابى