تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1879

مساهمون:

ص١٨٧٩
أ تعرف الاشهر الحرام فقال نعم ثلثة سرد واحد فرد يعنى سه ماه سرد كه ذى قعده و ذىحجه و محرم باشد و يك ماه فرد كه رجب بود .

سرد

(
sard
) م . ع . سردت الحديث سردا ( از باب نصر ) : پى هم نقل كردم حديث را . و سردت الصوم : پى هم روزه داشتم . و سردت الاديم : دوختم درز آن اديم را . و سردت الشيئ : سوراخ كردم آن چيز را . و سردت الدرع : بافتم زره را .

سرد

(
sarad
) م . ع . سرد سردا ( از باب سمع ) : پى در پى روزه گرفت .

سرداب

(
sard - b
) ا . پ . مغاره . و يخچال . و حمام سرد . و خانه‌اى كه در زير زمين براى گرما سازند .

سرداب

(
sard b
) ا . پ . كرفس كوهى .

سرداب

(
serd b
) ا . ع . - مأخوذ از سرداب فارسى - خانه‌اى كه در زير زمين براى گرما سازند .

سردابه

(
sard - be
) ا . پ . مغاره . و يخچال . و خانهء زير زمينى . و جائى كه در آن آب را سرد نگاه مىدارند . و خانهء تابستانى بسيار سرد . و دوست و يار و مصاحب . و نام آبشارى در آب گرم قزوين . و نام جزيره‌اى از جزاير اسپانيول .

سردابى

(
sard - bi
) ا و ص . پ . محافظ و نگهبان يخچال . و منسوب بسرداب .

سرداح

(
serd h
) ا . ع . ماده شتر دراز . و ماده شتر نجيب . و ماده شتر بزرگ هيكل و يا فربه پر گوشت و يا توانا و سخت تمام خلقت . ج : سرداح . و جاى نرم كه گياه رويد بر وى . و ج . سرداحة .

سرداحة

(
serd hat
) ا . ع . درخت موز . ج : سرداح . و ماده شتر بزرگ و يا فربه پرگوشت .

سردار

(
sar - d r
) ا . پ . سالار و رئيس سپاه و پيش‌رو لشكر . و نايب پادشاه و امير . و رئيس هر خانه . و سردار مگس انگبين : ملكهء زنبوران عسل .

سردار

(
ser - d r
) ص . پ . معتمد و محل وثوق و اعتماد .

سردارو

(
sar - d ru
) ا . پ . نام داروئى .

سرداره

(
sard re
) ا . پ . قافيه . و سجع .

سردارى

(
sar - d ri
) ا و ص . پ . آن صف از سپاه كه متعلق بسردار باشد . و رئيس كشتى . و پوشاكى چين‌دار كه بر بالاى ساير پوشاكها پوشند .

سرداسپ

(
sard sp
) ص . پ . عاقل و دانا و زيرك و بافراست .

سرداستان

(
sar - d st n
) ا . پ . آغاز داستان .

سرداش

(
serd c
) ص . پ . سردار .

سردانية

(
sard niyat
) ا . ع . جزيره‌اى متعلق بايطاليا واقع در جنوب جزيرهء كرس كه داراى 880000 نفر جمعيت است و شهر معتبر آن كاگليارى .

سرداوه

(
sard - ve
) ا . پ . خانهء زير زمينى . و مغاره و سردابه . و يخچال . و خانه‌اى كه وسيع و گشاده بود و داراى هواى خوش باشد .

سرد بيان

(
sard - bay n
) ص . پ . مردم غير فصيح و كند طبع . و كسى كه بسخنان راست مردم را برنجاند . و مردم ناموزون .

سردجة

(
sardajat
) م . ع . سردجه سردجة : بر خود گذاشت او را و اهمال كرد .

سردح

(
sardah
) ا . ع . زمين نرم مستوى و هموار . و جاى نرم كه گياه نصى و جز آن روياند .

سردحة

(
sardahat
) م . ع . سردحه سردحة : بر سر خود گذاشت او را و اهمال كرد .

سردر

(
sar - dar
) ا . پ . بالاى در و سر آستانه .

سر در پيش

(
sar - dar - pic
) ص . پ . خجل و شرمسار . و متفكر و انديشه‌ناك .

سردرختى

(
sar - daraxti
) ا . پ . هر محصولى كه بر سر درخت عمل آيد مانند ميوه‌ها مقابل پا درختى كه عبارت از غله باشد .

سر درد

(
sar - dard
) ا . پ . صداع . و رنج و محنت و زحمت و الم .

سر دردى

(
sar - dardi
) ا . پ . ايذا و تصديع و آزار .

سردرسر

(
sar - dar - sar
) م ف . پ . از جانبى بجانبى . و از كله تا پا . و از نوكى تا نوكى . و از ابتدا تا انتها .

سر در كف

(
sar - dar - kaf
) م ف . پ در خطر بزرگ و مخاطرهء شديد .

سر در گليم

(
sar - dar - gelim
) ا . پ يك نوع بازى مر كودكان را .

سر در گم

(
sar - dar - gom
) ص . پ . مضطرب و مشوش و پريشان و حيران . و مشكل و دشوار .

سرد رو

(
sard - ru
) ص . پ . ناپسند . و ناموافق . و خنك و بىمزه .

سرد رود

(
sard - rud
) ا . پ . نام رودى در كلاردشت . و قريه‌اى نزديك همدان .

سر در هوا

(
sar - dar - hav
) ص . پ . متكبر و خودبين و مغرور . و حيران و آشفته .

سردست

(
sar - dast
) ا و م ف . پ . بند دست و مچ دست . و گرفتن با نوك انگشتان .

سر دستار

(
sar - dast r
) ا . پ . عمامه و دستار و سربند . و تحت الحنك عمامه .

سر دستارچه

(
sar - dast r - ce
) ا . پ . قسمى از طراز و ريشه .

سردسته

(
sar - daste
) ا . پ . چوب دستى شخص رونده . و پيشوا و پيشرو .