تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1876

مساهمون:

ص١٨٧٦
سرجا ( از باب سمع ) : نيكو و روشن شد روى او . و سرج فلان : دروغ گفت فلان .

سرج

(
sarj
) ا . پ . طراز و ريشهء خيمه و چادر و كنار و دامن آن .

سرج

(
soroj
) ع . ج . سراج .

سرجا

(
sar - j
) ا . پ . جاى رئيس ضيافت و مهمانى .

سرجج

(
sarjaj
) ا . ع . پيوسته و دائم .

سرجغرات

(
sar - joqr t
) ا . پ . سرشير و قيماق .

سرجم

(
sarjam
) ا . ع . طويل و دراز بالا .

سرجمله

(
sar - jomle
) ا . پ . بهتر و گزيده‌تر جزء از هر چيزى .

سر جنگ

(
sar - jang
) و (
sare - jang
) ا . پ . سرتيپ و سردار و پيشرو و سالار گروهان سپاه .

سرجوج

(
sorjuj
) ص . ع . احمق .

سرجوجة

(
sorjujat
) ا . ع . طبيعت و طريقه و سرشتى كه مردم بر آن آفريده شده‌اند . يق : هم على سرجوجة واحدة .

سرجوش

(
sar - juc
) ا . ع . آشى كه در اول جوش از ديگ بردارند و بنمك چش خورند . و خلاصه و زبده و اول هر چيزى . و غليان و جوش .

سرجوقه

(
sar - juqe
) ا . پ . دهباشى سپاه پياده .

سرجه

(
saraje
) ا . پ . پنگان . و اندازهء تعيين آب .

سرجيجة

(
sarjijat
) ا . ع . خوى و طبيعت و سرشتى كه مردم بر آن آفريده شده .

سرجين

(
serjin
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - سرگين .

سر چاه

(
sar - c h
) ا . پ . دهانهء چاه .

سر چب

(
sarc ? ab
) و (
sorcab
) و

سر چپ

(
sarcap
) ا . پ . پيسى و برص و بهق ابيض

سرچشمه

(
sar - cacme
) ا . پ . آنجاى كه چشمهء آب از زمين بيرون مىآيد . و منشأ و مبدء . و سرچشمهء جان : آب حيوان و آب حيوة .

سرچكاد

(
sar - cak d
) ا . پ . بالاى پيشانى .

سرچكادى

(
sar - cak di
) ا . پ . چيزى كه در خريد و فروخت بر سر چيزى ستانند مانند آنكه چون يك من نخود خرند مشتى عدس و يا چيز ديگر بر سر آن گيرند .

سر چليم

(
sar - celim
) ا . پ . سر قليان .

سرچنگ

(
sar - cang
) ا . پ . محنت و تعب و آزار . و لگد . و زدن با سر پا . و سيلى .

سرچين

(
sar - cin
) ا . پ . زبده و برگزيده و دست چين .

سرح

(
sarh
) ا . ع . ستور چرنده . و درختان بزرگ و بلند . و هر درخت بىخار . و هر درخت دراز و بلند . و گرداگرد خانه .

سرح

(
sarh
) م . ع . بچرا گذاشتن ( و الفعل من فتح ) . يق : سرحت المال سرحا و سرحت هى سروحا ( لازم و متعدى ) . و نيز سرح : ريخ زدن . و روان و جارى شدن بول . و بيرون كردن آنچه در سينه بود . و فرستادن و رها كردن .

سرح

(
sarah
) م . ع . سرح سرحا ( از باب سمع ) : سهل و آسان در آمد در امور خود .

سرح

(
soroh
) ص . ع . فرس سرح : اسب شتاب رو . و ناقة سرح و خيل سرح كذلك . و عطاء سرح : عطاى بىدرنگ . و مشية سرح : رفتار نرم .

سرحا

(
sorohan
) و (
sarahan
) ا . ع . به آسانى و سهولت . يق : ولدت سرحا يعنى به آسانى زاد . و كذلك ولدت سرحا .

سرحال

(
serh l
) ا . ع . گرگ .

سرحان

(
serh n
) ا . ع . گرگ نر . و شير بيشه . و ميانهء حوض . ج : سراح و سراح و سراحين . و نام سگى . و نام اسبى . و نام مردى . و ذنب السرحان : صبح كاذب .

سرحانة

(
serh nat
) ا . ع . گرگ ماده .

سرحة

(
sarhat
) ا . ع . واحد سرح . مر . سرح . و زن دراز بالا . و ماده خر نوجوان كه هنوز بار نشده . و نام سگى و نام شخصى .

سرحد

(
sar - had
) و (
sar - hadd
) ا . پ . حدودى كه جدا مىكند ملكى را از ملكى . و سرزمين . و آخر زمين از ملك . و حدود و كرانه . و نشانى كه در آخر ملك گذارند . و قلعه‌اى كه در منتهاى مملكت سازند .

سرحدات

(
sar - had t
) ا . پ . ج . سرحد .

سرحددار

(
sar - had - d r
) ا . پ . حاكم سرحد و نگاهدارندهء آن .

سرحدنشين

(
sar - had - necin
) ا . پ . كسى كه در حدود مملكتى مقام كرده زندگانى مىكند .

سرحساب

(
sar - has b
) پ . كلمه‌ايست كه جهة خبردار كردن در حين حركت از ميان جمعيت گويند .

سرحلقه

(
sar - halqe
) ا . پ . رئيس و پيشوا و سردار جماعت .

سرحوب

(
sorhub
) ا و ص . ع . اسب بزرگ هيكل و توصف به الاناث دون الذكور . و شغال . و ديوى كور كه در دريا سكونت دارد . و رجل سرحوب : مرد دراز بالا . و لقب ابو جارود امام فرقهء جارودية و حضرت باقر عليه السلام وى را بدين لقب ملقب فرمود . و سرحوب سرحوب : كلمه‌اى كه بدان ميش را براى دوشيدن خوانند .