تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1875

مساهمون:

ص١٨٧٥

سرپز

(
sar - paz
) ا . پ . كله‌پز و آنكه پاچهء حيوانات را مىپزد و مىفروشد .

سرپست

(
sarpast
) ا . پ . نوعى از يونجه .

سرپل

(
sarp l
) ا . پ . تيز روى . و لغزش پا و سكندرى .

سرپل

(
sar - pol
) ا . پ . نام جائى .

سرپنجگى

(
sar - panjagi
) ا . پ . زور و قوت مشت . و زبردستى .

سرپنجه

(
sar - panje
) ا . پ . ناخن و چنگ و چنگال . و دست بازو گشاده . و پنجهء دست . و پرقوت و زبردست . و فاتح . و بىباك و بىپروا . و سرپنجه تافتن و در بازو كشيدن و شكستن مىگويند .

سرپنگ

(
sar - pang
) ا . پ . مغفر و خود . و زره . و كلاه .

سرپوش

(
sar - puc
) ا . پ . آنچه بر سر ديگ و كماجدان و روى خوان و كاسه و جز آن گذارند تا طعامى كه در آنهاست محفوظ ماند . و آنچه بر سر خم و جز آن نهند . و سداد و دسام و سر شيشه و مانند آن . و سرانداز و مقنعهء زنان و چارقد و هر چه سر و صورت زن را بپوشاند . و هر كار و معاملهء پوشيده و نهفته و پنهان . و سخن مرموز و مخفى . و هر چيز پوشيده و پنهان و محجوب و پرده‌دار و نهفته و مخفى .

سرپوشنه

(
sar - pucne
) و

سرپوشه

(
sar - puce
) ا . پ . سرانداز و مقنعه و چارقد زنان . و سرپوش ديگ و طبق . و خوان پوش و جز آن .

سرپوشيده

(
sar - pucide
) ا و ص . پ . دوشيزه و باكره .

سرپهن

(
sar - pahn
) ص . پ . كسى كه سر وى مسطح و پهن باشد . و چيزى كه قسمت فوقانى آن پهن بود .

سر پهن

(
sar - pahn
) ا . پ . نام گياهى .

سر پيادگان

(
sar - pay dag n
) ا . پ . رئيس سپاه پياده .

سرپيچ

(
sar - pic
) و

سرپيش

(
sar - pic
) ا . پ . زينتى از زر و سيم و جواهر كه عموما در جلو عمامه و دستار قرار مىدهند . و تاج . و خواب سبك .

سرة

(
sorrat
) ا . ع . ناف . ج : سرات و سرر . و ميانهء وادى و بهترين جاى در وى . و ميانهء هر چيزى . و سرة الحوض : قرار گاه آب در تك تالاب .

سرة

(
sorrat
) ص . ع . زن شاد كن و مسرور نماينده . يق : امراة سرة .

سرت

(
sort
) ا . پ . خولنجان . و ساقهء گندم و جز آن .

سرتاب

(
sar - t b
) ص . پ . سركش و گردنكش و نافرمان .

سرتابسر

(
sar - t - be - sar
) م ف . پ . از اول تا آخر و از بالا تا پائين و همگى و جملگى .

سرتابى

(
sar - t bi
) ا . پ . سركشى و گردنكشى و مخالفت و نافرمانى .

سرتاپا

(
sar - t - p
) و

سر تا پاى

(
sar - t - p y
) م ف . پ . از سر تا قدم و همگى و تمامى و جملگى .

سرتاج

(
sar - t j
) ا . پ . رئيس و پيشوا و سالار . و يك نوع زينتى در سر زنان .

سرتاح

(
sert h
) ا . ع . ماده شتر نجيب . و زمين نرم بسيار رويانندهء گياه مثمر .

سرتاخت

(
sar - t xt
) م ف . پ . در حين تاخت .

سر تا دم

(
sar - t - dom
) م ف . پ . همگى و تمامى و جملگى .

سر تازيانه

(
sar - t ziy ne
) م ف . پ . فى الحال و اين زمان و فى الفور .

سرتاسر

(
sar - t - sar
) م ف . پ . همه و همگى . و مجموع و تمامى .

سرتافته

(
sar - t fte
) ص . پ . مغلوب و منهزم و شكست خورده .

سرتاق

(
sar - t q
) ا . پ . پوشاكى كه در زير لباس روئين و جبه و قبا پوشند .

سر تا قدم

(
sar - t - qadam
) م ف . پ . سر تا پا و همگى و تمامى و جملگى . و سر تا قدم لطافت : از همه جهت لطافت .

سرتة

(
sortat
) ا . ع . شهرى در اندلس .

سر تخته

(
sar - taxte
) ا . پ . صفحهء فولاى مثقبى سوراخ سوراخ كه وسعت آن سوراخها مختلف مىباشد و تارهاى زر و سيم را از آنها مىكشند .

سرتراش

(
sar - tar c
) ا . پ . مزين و استاد سلمانى و كسى كه مو مىتراشد .

سرتراشى

(
sar - tar ci
) ا . پ . شغل و پيشهء استاد سرتراش .

سرتماج

(
sar - tom j
) ا . پ . سراغوج و صقاع .

سرتوغ

(
sar - tuq
) و

سرتوق

(
sar - tuq
) ا . پ . نوعى از رايت و علم .

سرتيپ

(
sar - tip
) ا . پ . رئيس دو فوج سپاهى .

سر تير

(
sartir
) بزرگ و حكيم و فاضل و دانشمند .

سر تيز

(
sar - tiz
) ص . پ . مردم خشمناك . و شمشير . و خار نوك تيز . و مژگان خوبان .

سر تيغ

(
sar - tiq
) ا . پ . نوك شمشير . و قلهء كوه . و نور و روشنائى .

سرج

(
sarj
) ا . ع . زين . ج : سروج . و نام پسر ابراهيم خليل . و نام جماعتى . و نام موضعى .

سرج

(
sarj
) م . ع . سرجت المراة شعرها سرجا ( از باب نصر ) : بافت آن زن موى خود را . و سرج فلان : دروغ گفت فلان .

سرج

(
saraj
) م . ع . سرج وجهه