تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1874

مساهمون:

ص١٨٧٤

سر بر

(
sar - bar
) ا . پ . سربار و بار كوچكى كه به روى بار گذارند . و افزونى بار و اضافه بر بار . و ارتفاع و بلندى . و كلانى و بزرگى . و همه و تمام و جمله . و پشت سر و قفا و پس گردن .

سربراه

(
sar - be - r h
) ا و ص . پ . بجا آورنده و سازنده و انجام دهنده . و مطيع و منقاد . و انجام و اجراى كار . و تحصيل ماليات .

سربراه كار

(
sar - be - r h - k r
) ا . پ . كار پيشرفت كرده در شراكت . و صاحب منصب جمع‌آورى ماليات .

سربراهى

(
sar - be - r hi
) ا . پ . اجرا . و كردار و عمل و كار . و ساز و ادا .

سر بر خط

(
sar - bar - xat
) ص . پ . مطيع و فرمانبردار .

سر برغ

(
sar - barq
) ا . پ . جايى كه آب از چشمه و يا رودخانه در تالاب و برغ رود و در آنجا جمع شود .

سر بزرگ

(
sar - bozorg
) ص . پ . كلان و بزرگ . و عالىشان و بلندمقام و عظيم‌الشأن .

سر به زمين

(
sar - be - zamin
) ص . پ . سر به زير و فروتن . و متفكر و در انديشه و فكر .

سربست

(
sar - bast
) ص و م ف . پ . مشكلى كه حل نتوان كرد . و كلام پيچيده و درهم . و چيزى كه بر آن مطلع نشوند . و آزاد و رستگار .

سربستان

(
serbest n
) ا . پ . يكى از ممالك جنوبى اروپا واقع در شبه جزيرهء بالخان جزو كشور يوگواسلاوى و داراى 4700000 نفر جمعيت و مساحت سطح آن 87300 كيلومتر مربع و پايتخت اين مملكت شهر بلگراد .

سربسته

(
sar - baste
) ص و م ف . پ . بى مدخل و مسدود . و پوشيده و نهفته و مخفى . و ملفوف . و دستار بسته و سرپوشيده . و هر قول و عهد و پيمانى كه با هم بسته باشند .

سربستى

(
sar - basti
) ا . پ . آزادى و معافى و خلاص و نجات .

سربسر

(
sar - bc - sar
) م ف . پ . برابر . و موافق . و يك‌سان . و جملگى و همگى و سراسر .

سرب سوخته

(
sorb - suxte
) ا . پ . سرمه و يا سرب سوخته شده‌اى كه زنان با آن ابروهاى خود آرايش دهند .

سربلة

(
sarbalat
) ا . ع . تريد روغن‌دار .

سربلة

(
sarbalat
) م . ع . سربله سربلة : پيراهن پوشانيد آن را .

سربلند

(
sar - baland
) ص و م ف . پ . سرافراز و مفتخر . و فاضل و صاحب فضيلت . و سربلند كردن : افراختن . و بزرگ كردن . و سرافراز نمودن . و ترقى دادن .

سربلندى

(
sar - balandi
) ا . پ . سرافرازى و بزرگى و جاه و جلال . و ترقى .

سر به مهر

(
sar - be - mohr
) ص . پ . مختوم و مهر كرده شده . و پوشيده و نهفته .

سربند

(
sar - band
) ا . پ . سداد و صمام و چيزى كه بدان دهن شيشه را بندند . و عمامه و دستار . و بندى كه زنان بر دور سر مىبندند .

سربندى

(
sar - bandi
) ا . پ . حصار . و باغ .

سر بنهادن

(
sar - benh dan
) ف ل . پ . سركش و خودسر گشتن .

سربواب

(
sar - bavv b
) ا . پ . رئيس دربانان .

سربها

(
sar - bah
) ا . پ . خون بها و ديه . و فديه يعنى زرى كه به حاكم جور دهند و اسيران و گرفتاران را خلاص نمايند خواه شخص اسير و گرفتار خود دهد و يا مردم دهند .

سربيله

(
sar - bile
) ا . پ . پيكان پهنى كه به شكل بيل باشد .

سر بينى

(
sar - bini
) ا . پ . نوك بينى .

سر پا زدن

(
sar - p - zadan
) ف ل . پ . لگد زدن .

سر پاس

(
sar - p s
) ا . پ . سردار پاسبابان و محافظان . و گرز آهنى . و خود آهنى . و سپر .

سرپاش

(
sar - p c
) ا . پ . گرز گران و عمود . و مردم دنيا ديده . و كسى كه بواسطهء پيرى از قواى وى كاسته شده باشد .

سرپاى

(
sar - p y
) ا . پ . نوعى از كفش و پاپوش .

سرپايان

(
sar - p y n
) ا . پ . عمامه و دستار و شمله . و علاقهء دستار . و مغفر و خود آهن . و كلاه زره . و هر چيز نرمى كه در زير كلاه خود و كلاه زره دوزند تا سر را آزار نكند . و فوطه و لنگ . و شلوار و تنبان .

سرپائى

(
sar - p i
) ا . پ . جماع و مباشرت . و زناكارى . و جنده و فاحشه‌اى كه براى يك جماع آرند . و نوعى از كفش .

سرپائين

(
sar - p in
) ا . پ . فرود كوه .

سرپر

(
sar - par
) ا . پ . رئيس و پيشوا و سالار .

سر پرده

(
sar - parde
) ا . پ . نوائى از موسيقى .

سرپرست

(
sar - parast
) ا . پ . خادم و خدمتگار و پرستار .

سرپرستى

(
sar - parasti
) ا . پ . پرستارى و خدمتگارى و مواظبت و غمخوارى .

سرپره

(
sar - pare
) ا . پ . خطوط يك نوع قمارى كه آن را بازى بيست و چهارخانه گويند .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1874 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )