تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1872

مساهمون:

ص١٨٧٢
و انبوهى مردمان .

سراوع

(
sar ve '
) ع . ج . سروعة .

سراوند

(
sar vand
) ا . پ . رنگ زرد .

سراوى

(
sar vi
) ا . پ . سرانگشتى .

سراويزه

(
sar - vize
) ا . پ . چارقد و كله‌پوش و مقنعه .

سراويل

(
sar vil
) ا . ع . ازار و زيرجامه . ج : سراويلات . و سراويل الطلول : نوعى از لبلاب . و ج . سروال و سروالة و سرويل .

سراويلات

(
sar vil t
) ع . ج . سراويل .

سراوين

(
sar vin
) ا . ع . ازار و زيرجامه .

سراهنگ

(
sar - hang
) ا . پ . سرهنگ . و مقدمة الجيش و هر اول و پيش آهنگ . و شبگرد و عسس . و نثر نوازى و خوانندگى و دو بيت خوانى . و تار گنده‌اى كه بر سازها كشند . و نام نوائى از موسيقى . و اميد بىجا و اميد بىانجام .

سراى

(
sar y
) ا . پ . خانه و بيت . و كوشك و قصر و بناى عالى . و بارگاه . و درگاه . و حرم و اندرون . و منزلگاه . و سراى پادشاهى : بارگاه سلطنتى . و سراى بقا : بهشت . و عالم ديگر . و سراى تزوير : دنيا و روزگار . و سراى جاويد : عالم ديگر و بهشت . و سراى جزا : عالم آخرت . و بهشت . و سراى خراج : ديوان خراج و ماليات و خالصهء ديوان . و سراى زاهدان : خانقاه . و سراى سپنج : خانهء عاريت . و روزگار و دنيا . و خانهء علفى كه بر كنار كشت‌زار و فاليز سازند . و سراى سرور : شرابخانه . و خرابات . و بهشت . و سراى شرور : ميكده و شرابخانه . و قمارخانه . و دنيا . و دوزخ . و سراى شش در : دنيا . و سراى شمرده : خانه‌اى كه رعايا مال واجبى خود را در آنجا شمرده تسليم تحويلدار ديوان نمايند و اين نام را انوشيروان ساسانى نهاده . و سراى فانى : دنيا و اين عالم . و سراى محمود : مقامات محمود كه خداى تعالى بانحضرت صلى اللّه عليه و آله وعده فرموده . و بهشت . و سراى نهفت : عالم آخرت و عالم جاويد . و سراى هفت پرده : آسمان . و سراى هفت رخشان : نيز آسمان . و كاروانسراى : منزل كاروان .

سراى

(
sar y
) ص . پ . مشتق از سرائيدن ، سرودگوى . و حرف زن . و شاعر . و قصه خوان و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند نغمه‌سراى : كسى كه خوش مىخواند . و بربط سراى : كسى كه بربط مىنوازد .

سرايا

(
sar y
) ع . ج . سرية .

سرايان

(
sar y n
) ا و ص . پ . سراينده و مغنى . و سرود گوئى و تغنى . و نغمه‌پرداز و خواننده . و كسى كه سخن گويد . و نام موضعى .

سرايانيدن

(
sar y nidan
) ف م . پ . سرائيدن فرمودن و سبب سرائيدن شدن .

سراية

(
ser yat
) م . ع . سرى عرق الشجر سراية ( از باب ضرب ) : درآمد رگهاى درخت در زمين . و سرى متاعه : انداخت رخت خود را بر پشت ستور . و سرى سرى و مسرى و سرية و سرية و سراية : بشب رفت . و سرى به : بشب سير كنانيد او را . و نيز سراية : درگذشتن چيزى در همهء اجزاى چيز ديگر . و اثر كردن چيزى در چيزى .

سرايت

(
ser yat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اثر چيزى در چيزى و تأثر آن چيز . و تأثير . و انتقال . و باصطلاح طب انتقال مرض خواه بواسطهء تماس و اتصال و يا بدون آن . و سرايت كردن : پديد آمدن و ظاهر گشتن . و رايت نصرت سرايت : علم فتح و فيروزى .

سرايچه

(
sar y - ce
) ا . پ . سراى كوچك و خانهء محقر . و خيمه و چادر .

سرائح

(
sar eh
) و

سرايح

(
sar yeh
) ع . ج . سريحة .

سرايدار

(
sar y - d r
) ا . پ . حافظ و نگاهبان قلعه و حصار . و مستحفظ خانه و اطاق .

سرايدارباشى

(
sar y - d r - b ci
) ا . پ . سر سرايدار . و رئيس سرابداران .

سرائر

(
sar er
) ع . ج . سريرة .

سرايش

(
sar yec
) پ . م ح . سرائيدن . وا . زبان قال و سخنگوئى . و نغمه و سرود و ترانه . و سرود مرغان . و مكالمه و گفتگو .

سراين

(
sar yen
) ا . پ . سرود و نغمه و ترانه .

سراينده

(
sar yande
) ا و ص . پ . مغنى . و مطرب . و سرودگوى و نغمه‌پرداز و خواننده . و سراينده مرغ : مرغ خواننده .

سراييدن

(
sar yidan
) و (
ser yidan
) ف ل و م . پ . سرود خواندن . و خواندن . و نغمه پرداختن . و شعر خواندن . و سرود كردن . و نواختن . و تغنى كردن . و جنبانيدن . و سرود كردن مرغان مانند كوكو كردن فاخته . و سراييدن بسر : جنبانيدن سر و اشاره كردن .

سرب

(
sarb
) ا . ع . ستور و چرنده . و راه . و جانب و سوى . و درز . و سينه . و قولهم : اذهب فلا انده سربك اى لا ارد ابلك بل اتركها ترعى و تذهب حيث شائت اى لا حاجة لى فيك . و در جاهليت در طلاق زن گفتندى : اذهبى فلا انده سربك . و هو واسع السرب اى واسع الصدر بطئى الغضب .

سرب

(
sarb
) م . ع . سرب المال سربا و سروبا ( از باب نصر ) : متوجه چرا - گاه شد آن مال . و سرب القربة : دوخت آن مشك را . و سرب ( مجهولا ) : در سوراخ بينى او دخان سيم درآمد و از آن دخان