تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1870

مساهمون:

ص١٨٧٠
سراى سپنج و دنيا . و سراچهء آفتاب : روشنى و انعكاس خورشيد كه از ابر نمايان گردد . و سراچهء خاك : دنيا . و سراچهء دل : غشاء خارجى قلب و كيسه‌اى كه دل در جوف آن قرار دارد . و سراچهء ضرب : ضراب خانه و دار الضرب . و سراچهء كل : عرش و دنيا . و سراچهء ماه : خرمن ماه .

سراح

(
sar h
) ا . ع . طلاق ( اسم است مر تسريح را ) . المثل : السراح من النجاح . و نام شخصى . و قولهم : فعله فى سراح و رواح : به سهولت كرد آن كار را .

سراح

(
sar h
) و (
ser h
) ع . ج . سرحان .

سراحين

(
sar hin
) ع . ج . سرحان .

سرآخر

(
sar - xor
) ا . پ . اسب سر طويله و اسبى كه بر همهء اسبان مقدم بندند .

سرآخور

(
sar - xor
) ا . پ . سرآخر . و ميرآخور و رئيس اصطبل .

سراد

(
sar d
) ا . ع . غورهء خرماى سخت شده . و خرما بن كه از تشنگى و بىآبى خشك و پژمريده باشد .

سراد

(
ser d
) ا . ع . درز دوختن اديم . و آنچه بدان دوزند .

سرادار

(
sar - d r
) ا . پ . صاحب و مالك خانه . و خدمتگار كاروانسرا . و خدمتگار بيمارستان . و خادم مهمانخانه .

سرادح

(
sar deh
) ع . ج . سرداح .

سرادخ

(
sor dex
) ا . ع . خرماى تر نهاده .

سرادق

(
sor deq
) ا . ع . سرا پرده و خيمه‌اى از پنبه . و غبار بلند شده . و هر دود بلند . و دود بلند كه گرد چيزى گرفته باشد . و هر چيز كه محيط چيزى بود . ج : سرادقات .

سرادقات

(
sor deq t
) ع ج . سرادق .

سرار

(
sar r
) ا . ع . آخرين شب از ماه . و آنچه بريده شود از ناف كودك . و غورهء خرما . و گزين نسبت و خالص آن . و سرار الوادى : بهترين جاى وادى :

سرار

(
ser r
) ا . ع . شكهاى كف دست و پيشانى . ج : اسرة . و آخرين شب از ماه . و آنچه بريده شود از ناف كودك .

سرار

(
ser r
) م . ع . ساره مسارة و سرارا . مر . مسارة .

سرارة

(
sar rat
) ا . ع . خوبى چيزى و خلوص و بهترى و پاكيزگى آن . و گزين نسب و بهترين آن . و سرارة الوادى : بهترين جاى از رودبار .

سراروى

(
sar - ruy
) ا . پ . رگ قيفال .

سرارى

(
sar riyy
) ع . ج . سرية .

سرازير

(
sar - zir
) ص و م ف . پ . با نشيب و سطح مايل و به طرف پائين ضد سرابالا .

سرازيرى

(
sar - ziri
) ا . پ . سراشيب و و نشيب دارى راه . و بالا و پائين كوه . و سطح مايل .

سراس

(
ser s
) ع . ج . سرس و سريس .

سراسر

(
sar - sar
) م ف . پ . همه و همگى و تمام و از آغاز تا انجام . و سير و گشت در كنار آب و سبزه .

سراسر

(
sar - sar
) ا . پ . نوعى از قماش زر دوزى و زربفت .

سراسرى

(
sar - sari
) ا . پ . واسطه و ميانه . و فهرست . و سردفتر . و يك نوع زينتى كه سر را بدان مىپوشانند .

سراسيمگى

(
sar - simagi
) ا . پ . آشفتگى و سرگردانى و حيرت .

سراسيمه

(
sar - sime
) ص . پ . شوريده سر و ديوانه و مضطرب و حيران و سرگردان و آشفته و سرگشته و پريشان و متردد .

سرآشنائى

(
sar - cn i
) ا . پ . دوستى و ارتباط نهفته و پنهان .

سرآشيب

(
sar - cib
) ص و م ف . پ . نشيب‌دار و سرازير و بانشيب و سطح مايل .

سراط

(
ser t
) ا . ع . راه . و راه روشن بدان‌جهت كه رونده در آن غايب مىشود مانند غيبت طعام فروخورده و صراط .

سراط

(
sor t
) ص . ع . شمشير بران . يق : سيف سراط .

سراطى

(
sor tiyy
) ا و ص . ع . بسيار خوار . و سيف سراطى : شمشير بران . و فرس سراطى الجرى : اسب تندرو .

سراع

(
ser '
) ع . ج . سريع و سريعة .

سراعة

(
sor at
) ص . ع . شتاب . يق : حجر سراعة .

سراغ

(
sor q
) ا . پ . نشان و علامت . و نشان پاى . و پرسش و استفسار . و دلالت و هدايت . و هر چيز كه ويرا تجسس كنند و يا در ميان جمع آوازش كنند .

سرآغاز

(
sar - q z
) ا . پ . ديباچه و مقدمه .

سراغج

(
sar qoj
) ا . پ . سراغوچ .

سراغوچ

(
sar - quc
) و

سراغوش

(
sar - quc
) ا . پ . گيسو پوش زنان . و و كيسه‌اى مانند هميان بدرازى سه گز كه بر يك سر آن آن كلاهى بود از مرواريد و زر باندام محراب و گيسو را در آن نهاده بر پيشانى گذارند و بر سر ديگر سل مسلسلى بود كه از زير بغل راست گذرانيده بر كتف چپ اندازند و در آن تكلفات كنند . و زمام شتر .

سرافراز

(
sar - afr z
) ص و م ف . پ . سربلند و مفتخر و نامور و ممتاز و بزرگ و مجلل .

سرافراز

(
sar - afr z
) ا . پ . فرمانده